Монголын улс төрд дахин хуваарилалт явагдах нь ээ. Үүний салхийг Ерөнхийлөгчийн улс төрийн бодлогын зөвлөх Н.Алтанхуяг хагаллаа гэж болох юм. Өчигдөр тэрээр “Нэгдмэл Монгол” хөдөлгөөн байгуулснаа зарлачихлаа. Энэ хөдөлгөөн 2020 оны сонгуульд улс төрийн нам болж орох нь тодорхой болов. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Н.Алтанхуяг тус намаас нэр дэвшиж таарна. Учир нь түүний хувьд өмнөх Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид дэндүү их хонзонтой. Харин Ерөнхийлөгчийн зөвлөхийн байр сууринаас түүнтэй нэгийгээ үзэх боломжгүй юм. Тэр үед Х.Баттулга гэдэг хүн улс төрийн өрөг дээр хаахнаас нүүдэл хийхийг таахад бэрх.

АН-ын дарга С.Эрдэнийн хувьд аль хэдийн хүү Э.Одбаярын нэр дээр ЗОН намыг байгуулаад Дээд шүүхэд бүртгүүлчихсэн. Намын нийт гишүүдийн дунд сунгаа явуулж  АН-ын даргаар С.Эрдэнийг сонгогсоноос хойш хоёр жил өнгөрөхөд АН-ын нэр хүнд өсөх нь байтугай улам уруудаж яваа. Дээр нь намынхаа өнгөтэй өөдтэй болгоныг намын удирдах байгууллагаас шахаж гаргасан учир энэ эрчээрээ явбал ирэх 2020 оны сонгуулиар АН одоо байгаа суудлаа ч хадагалахад бэрх. Үүнийг тооцоолсны үндсэн дээр ЗОН намыг байгуулсан биз.

АН-ын гишүүдийн хувьд эхнээсээ С.Эрдэнийг намын даргаас огцруулах тухай шаардлага тавиад эхэлчихсэн. Гэвч нэгдүгээрт С.Эрдэнэ дарга ямартай ч нэг удаа намаа сонгуульд ялуулсан (2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар АН-ын нэр дэвшигч ялалт байгуулсан), хоёрдугаарт намын даргын бүрэн эрхийн хугацаа дөрвөн жил учраас С.Эрдэнийг түлхэж унагахад тийм ч амар биш. Гэхдээ С.Эрдэнийг эсэргүүцэгчид намаа хаяад гарвал С.Эрдэнэ “шаварт суусан шарын эзэн” болоод ганцаараа үлдэнэ. Найм, есхөн хүнтэй намын бүлгээ хүртэл тараачихаад сонгуульд орж байгаа хүнд итгэл үзүүлж, хариуцлага үүрүүлэх хүн тийм ч олон биш болов уу.

Тиймээс Н.Алтанхуяг “Нэгдсэн Монгол”-оо Дээд шүүхэд бүртгүүлсний дараа АН-ын бусад бүлэг фракциуд ч өөр өөрийн намыг шүүхэд бүртгүүлэхээр яарах биз. МоАН санаачилгыг эхлүүлсэн Л.Болд лав АН-аас салан тусгаарлахаа зарлаж, намын даргадаа өргөдлөө өгчихөөд байгаа. Ийм тохиолдолд өмнөх дарга нар “дургүй лам дарж байж сахил хүртээдэггүй” л гэдэг байлаа. Харин С.Эрдэнийн хувьд УИХ дахь намын бүлгээ тараачихгүйн тулд аргадах, дарамтлах олон янзаар үзэж байгаа ч цаадах нь шийдсэн бололтой. “Тойрогтоо очоод бие даахад нэг суудалтай” л гэсэн байна лээ.

Түүний дараа АН-ыг орхих нөхөд “Нэг Ардчилал”-ынхан байж магадгүй. 2016 онд намын даргын сунгаанд нэр дэвшсэн Лу.Гантөмөр өөрийгөө намын дарга болчихсон гэсэн “хүүхдийн” гэнэн итгэлээр “Нэг Ардчилал”-ыг татан буулгасан буулгаснаас болж одоо “орох оронгүй” болчихоод байгаа залуус улс төрийн шинэ орон зайг хайх нь зайлшгүй. Гэхдээ тэд лав Н.Алтанхуягийг дагахгүй. Учир нь Н.Алтанхуягийн яриад буй хонгил ч, хонгилын эсрэг хонгил ч тэдний зорилго биш. Дахин нэг удаа ах нарын өш хонзонгийн тэлээнд хавчуулдахыг хүсэхгүй л болов уу. Тэдний араас МоАХ, Алтангадас гээд явж өгөх биз дээ. Р.Амаржаргалыг намын дэд даргаар тавьсныг үзвэл “Шонхор” фракцитай МҮДН-чууд үлдэж магадгүй.

Өчигдөр болсон Бага хурлаас нь үзвэл МАН ч гэсэн хоёр тийшээ тас үсрэхэд бэлэн болоод байна. У.Хүрэлсүх нь Бага хурлын гишүүдээ шахсаар байгаад М.Энхболдыг УИХ-ын даргаас чөлөөлөгдөх нь зүйтэй гэдэг шийдвэр гаргуулаад авлаа. Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржийн хэлсэн “ЖДҮ-тэй тэмцэнэ, тэмцэнэ л гэнэ. ЖДҮ-д холбогдсон 20 гаруй хүн чинь бүгд УИХ-ын гишүүд шүү. УИХ-ын гишүүдтэйгээ тэмцдэг УИХ-ын дарга байдаг юм уу?” гэх үг ч бас тэдэнд түлхэц болсон байж магадгүй. Одоо УИХ-ын төрийн байгуулалтын байнгын хороо энэ асуудлыг “Хэлэлцэх нь зүйтэй” гээд дүгнэлт гаргачихвал МАН угаасаа хоёр хуваагдлаа. Үүний дараа У.Хүрэлсүх, М.Энхболд нар нэг намд багтаж шингэхгүй нь тодорхой. Тэгээд ороо нь ороогоороо, жороо нь жороогоороо гээд явах биз.

Угаасаа УИХ дотор л гэхэд хамгийн багадаа хоёр тусдаа бүлэгтэй болчихоод, тус тусдаа шийдвэр гаргаад явж байгаа шүү дээ. Монголын улс төрд хүчний шинэ хуваарилалт эхлэх нь ээ. 2020 оны УИХ-ын сонгууль хүссэн ч эс хүссэн ч пропорциональ руу явах юм байна. Эрх барьж байгаа нам дундуураа тас үсэрчихээр том, багын тухай яриа ч хэрэггүй болж байгаа юм.  

Б.СЭМҮҮН