Хичээлийн эхний өдөр Нийслэлийн 15 сургуулийн багш нар ажил хаялтанд оролцжээ. Зарим сайтууд 12 ч гэж бичиж байна. Чанарын ялгаа бол байхгүй. Хичээлийн эхний өдөр “багш нар нь ажил хаясан” гэдэг шалтгаанаар ээж, аавдаа хөтлүүлээд буцсан хүүхдүүд хөөрхий. 15 сургуулийн 30 мянган хүүхэд хичээлээсээ хоцорсон гэж үзвэл цаана нь 60 мянган аав, ээж бухимдалтай хоцров.

Цахимаар тараасан зарим мэдээллийг үзвэл АН ялалт байгуулсан хоёр дүүргийн (Баянгол, Баянзүрх) сургуулиудын багш нар ажил хаялтад оролцсон, АН-ын дарга С.Эрдэнэ нар ажил хаяхыг ятгаж мөнгө тараасан гэж буруутгав. Тийм ч биз, үгүй ч биз. Юу үнэн гэвэл багш нар ажил хаясан, түүнээс болж хүүхэд, эцэг эхчүүд хохирсон нь үнэн.

Өмнөх удаагийн ажил хаялтын дараа Засгийн газар төрийн өмчийн сургуулиудын багш нарын цалинг 8-30 хувь хүртэл нэмэгдүүлэхээр амласан. Цалингийн нэмэгдэл энэ сарын 1-нээс мөрдөгдөж эхэлнэ. Харин багш нар цалингийн дундаж хэмжээг 1,6 сая болгохыг шаардаж байна. Одоо авч байгаа цалингаас даруй гурав дахин нэмэгдүүлнэ гэсэн үг. (Багш нар Төрийн Үйлчилгээний албан хаагчийн шатлалаар цалинжиж сард 535286 төгрөгний үндсэн цалин бодуулдаг. Үүнээс ХАОАТ 10 хувь, үлдсэнээс НДШ 10 хувь авдаг. Ингэснээр багшийн гар дээр 428228 төгрөг очдог. Энэ бол 1-5 жил ажиллаж буй багш нарын авдаг цалин. Шатлал ахихад буюу 6 дах жилээс багшийн цалин 3215 төгөргөөр нэмэгддэг. 12 дах жил хүртлээ ийм цалингаар ажиллана гэсэн үг)

Монголын боловсрол, шинжлэх ухааны ҮЭ-ийн холбооны тэргүүн Ж.Батзориг энэ тухайд “Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд цалин нэг ч удаа нэмээгүй. Валютын ханш, төгрөгийн ханштай харьцуулж үзвэл 37.5 хувиар ам.доллартай харьцах ханш унасан. Ингээд бодвол 37.5 хувиар цалин нэмж байж худалдан авах чадварыг 2014 оныхоор хадгалж үлдэж чадах болно” гэжээ. Харин одоо 2018 он гарчихаад байна. Тэгээд ч багш нар цалингаа нэмүүлэхийг хүссэнээс биш 2014 онд байсан хэмжээнд нь бариулахыг (инфляци тооцсон дүнгээр) шаардаагүй.

Тэгэхээр энэ бүхнээс үзвэл өнөөдрийн нөхцөлд Засгийн газар болон багш нарыг хэлэлцээрт хүрсэн гэж үзэх боломжгүй байх нь. Хэрвээ багш нарын зүгээс Засгийн газрын тавьсан саналыг хүлээж авсан бол Үйлдвэрчний эвлэл энэ удаагийн ажил хаялтад нэгдэхгүй нь тодорхой. Гэтэл Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх есдүгээр сарын 1-нд хичээлийн шинэ жилийн нээлтэд зориулж мэндчилгээ дэвшүүлэхдээ “Багшийн цалинг нэмэгдүүлэхээр Засгийн газар шат дараатай ажиллаж байна” гэснийг эс тооцвол салбарын сайд нь энэ тал дээр ганц үг ганхийсэнгүй.

Харин ч эсрэгээрээ, ажил хаялт эхэлсний маргааш ажил хийдэггүй хэдэн багш нарыг цуглуулаад “Ажил хаясан багш нарын оронд ажил хийхэд бэлэн” гэдэг мэдэгдэл хийлгэв. Түймрийн өөдөөс сөргүүлэн түймэр тавьж унтраадагтай адил арга хэрэглэж байгаа бололтой. Тэгж яривал багшийн ажлыг хүссэн хүн болгон хийгээд байдаг ч юм биш. Сургууль төгссөн, дипломтой болгон ч хийдэггүй. Энэ ажлыг хийх хүсэл эрмэлзэлтэй, шалгуурт тэнцсэн хүний хийдэг ажил. Тэр хэмжээгээрээ хөдөлмөрөө шударгаар үнэлүүлэхийг хүсэх нь дамжиггүй. Хагас өдрөөр ажилладаг цэвэрлэгчийн цалин 600 мянга байхад хүний хүүхдийн ирээдүй, сурлага, хүмүүжлийг дааж ажилладаг дээд боловсролтой багшийн цалин 500 мянга байх нь шударга уу? гээд л эхэлнэ. 

Гэвч асуудлын гол нь цалин нэмэх нэмэхгүйдээ, эсвэл их, бага нэмсэндээ биш юм. Зүгээр ямар ч тохиолдолд багш нарынхаа талд зогсох ёстой (хэрвээ цаашид энэ салбарыг толгойлж ажиллах нь үнэн бол шүү дээ) Боловсролын сайдтан эсрэгээрээ хөшигний ард нуугдчихаад багш нарыг ажил хийдэг, хийдэггүйгээр нь талцуулаад хагалан бутаргаж суугаа нь эгдүүцэлтэй.

Эцэг эхчүүдийн хувьд ч ялгаагүй. "Ажил хаясан багш нарыг халаад, ажилгүй багш нарыг ажиллуул" гэхийн оронд "Миний хүүхдэд боловсрол олгож байгаа багш хүн амьдралдаа хүрэлцэхүйц хэмжээний цалин, орлоготой байх ёстой. Тэгж байж бид багшаас хүүхдийнхээ боловсролыг шаардаж чадна" гэж хэлэх зоригтой, сэтгэлтэй байх ёстой. Эцсийн эцэст таны хүүхдийн боловсрол та болон багшийн хамтын ажил гэдгийг санах ёстой. Тэр цагт цалин хэдэн хувиар нэмэгдэх нь дараачийн асуудал болж хувирна. Өөрөө хэзээ ч хийхгүй зүйлээ бусдаас бүү шаардах нь үр дүнгүй зүйл юм.  "Ажил хаясан багш нарыг ажлаас хал" гэж хэлж байгаа эцэг эхчүүдээс ядаж нэгд нь 500 мянгын цалин өгөөд 50 хүүхэд дунд зогсоовол хугас өдөр болохгүй зугтах нь гарцаагүй.

Эцсийн эцэст багш хүн боол биш. Яг бидэнтэй адилхан эрхтэй гэдгийг санах ёстой. Түүний нэг нь Үндсэн хуульд заасан "Ажил хөдөлмөрлөх эрхлэх, түүндээ тохирсон цалин орлоготой байх" эрх юм.

Б.СЭМҮҮН