Химийн салбарын Нобелийн шагналыг “генийн хайч”-ыг бүтээсэн эмэгтэй эрдэмтэд хүртлээ

2020/10/09

Нобелийн шагналтнуудыг тодруулах долоо хоног үргэлжилж байна.

Энэ жилийн химийн салбарын Нобелийн шагналыг Францын эрдэмтэн Эммануэль Шарпантье, АНУ-ын эрдэмтэн Женифер Дудна нар “амьд организмын удамшлын мэдээллийг генийн түвшинд өөрчилж засах” арга нэвтрүүлснийхээ төлөө төлөө хүртлээ.

Тэд Нобелийн шагналын түүхэнд химийн салбарт энэ нэр хүндтэй шагналыг хүртэж байгаа зургаа, долоо дахь эмэгтэй эрдэмтэд болж байна. Энэ жил химийн салбарын Нобелийн шагналыг анх удаа эмэгтэй эрдэмтэд авч байна.

"CRISPR- Cas9" генийн хайчийг ашиглан эрдэмтэд аливаа амьд амьтны генийн мэдээлэл хадгалагдаж байдаг ДНК-д цэгэн өөрчлөлт оруулах боломжтой болжээ. Хүний биед олон их наяд эс байдаг бөгөөд эс бүрд генийн кодын хос хэлхээ бүхий спираль байдаг. Спираль бүр бидний өвөг дээдсийн олон тэрбум жилийн хувьслын явцад цуглуулсан мэдээллийн гинж юм. Эл гинж нь зургаан тэрбум хэлхээснээс бүрддэг байна.

Эммануэль Шарпантье, Дженифер Дудна нар энэхүү гинжнээс шаардлагатай хэлхээсийг “хайчилж” авах аргыг боловсруулсан байна. Өөрөөр хэлбэл, байгалийн шалгарлын үр дүнд бий болж, олон сая жилийн дараа ч хүний бие организмд асуудал үүсгэх болсон генийн кодыг засах боломжыг нээсэн аж.

Нобелийн шинэхэн шагналтнуудын судалгааны ажил 2012 онд гарснаас хойш эрдэмтэд хулгана болон хүний эс дэх ДНК-д өөрчлөлт оруулж чаджээ. Өдгөө "CRISPR- Cas9" технологийг ургамлын шинэ төрөл гаргаж авах, тусдаа генийн үйл ажиллагааг судлахад ашиглаж байгаа бол цар тахал дэгдсэнээс хойш коронавирусийг илрүүлэх CRISPR оношлуур боловсруулахад өргөнөөр ашиглах болжээ.

CRISPR/Cas технологи хүнийг удамшлын өвчнөөс ангижруулаад зогсохгүй урьд өмнө байгаагүй ур чадвартай болгох шидтэй гэнэ.

2018 онд Хятад улсад генийн засвартай хүүхдүүд төрж, олон улсын хэмжээнд дуулиан тарьж байсан билээ. Эрдэмтэд, улстөрчдийн хооронд ийм төрлийн туршилтыг хүлээн зөвшөөрөх эсэх талаар өнөө хэр маргаан дэгдсэн хэвээр. Шарпантье, Дудна нарын энэхүү бүтээл хүний амьдралыг дотоод шаталтын хөдөлгүүр, цахилгаан, интернет шиг үндсээр нь өөрчилнө гэж эрдэмтэд үзэж байна.

Өнгөрсөн даваа гаригт а нагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналтангууд тодорсон бол мягмар гаригт Физикийн шинжлэх ухааны шагналтнууд тодорлоо.

iСанал болгох

Ч.Отгочулуу: Дараагийн Оюу толгой, Эрдэнэтээ одооноос хөгжүүлэх ёстой

Улаанбаатар хотын урьд жилүүдийн төсөв юунд зарцуулагдав?

Нийслэлийг удирдах хүн сайн “намчин” биш, сайн менежер байх ёстой юмсан

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Хүүхдийн нэр барьсан хөгийн улс төр

iШинэ мэдээ

МАН орон нутгийн нөхөн сонгуулийн үр дүн болон ерөнхийлөгчийн сонгуулийн талаар мэдээллээ 11 цаг 17 мин Прокурорын байгууллага 464 хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэн шүүхэд шилжүүллээ 11 цаг 56 мин Хүдэр, Ерөө, Орхон голууд үерлэж байгаа тул сэрэмжлүүлж байна 11 цаг 59 мин Элсэлтийн шалгалтын зохион байгуулалт, шинэчлэлтийн талаар мэдээллээ 12 цаг 4 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал "Зуны Давос" чуулга уулзалтад оролцохоор БНХАУ-д очлоо 12 цаг 8 мин Зургаадугаар сарын 23-нд нутгийн зүүн хагаст сэрүүхэн байна 12 цаг 14 мин НИТХ нийслэлийн 2026 оны төсвийн тодотголыг баталлаа 12 цаг 15 мин Даншиг наадмаар худалдаа, үйлчилгээ эрхлэх бүртгэлийн хугацааг сунгалаа 12 цаг 16 мин Дархан-Уул аймагт малын шүлхий өвчин гарч, хорио цээр тогтоолоо 12 цаг 16 мин УИХ-ын 64 гишүүн Асрах үйлчилгээний тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв 12 цаг 17 мин Сэлэнгэ аймагт голууд үерийн аюултай түвшинд хүрсэн тул сэрэмжлүүллээ 15 цаг 1 мин Египетийн шигшээ баг ДАШТ-д түүхэн дэх анхны хожлоо байгууллаа 15 цаг 2 мин Австралийн эрдэмтэд илчлэг багатай сахар гарган авах шинэ арга боловсруулж байна 15 цаг 3 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх газрын тосны салбарынхантай уулзаж, шагнал гардууллаа 15 цаг 4 мин 2026 оны Элсэлтийн шалгалтыг зургаадугаар сарын 25-28-нд зохион байгуулна 15 цаг 21 мин Хөвсгөл нуур, Эгийн голын сав газарт их цэвэрлэгээний аян эхэллээ 15 цаг 21 мин Даншиг наадмын хүчит бөхийн барилдааны бүртгэл үргэлжилж байна 15 цаг 24 мин Хүүхдийн нэр барьсан хөгийн улс төр 16 цаг 18 мин Уулын тахилга бүхэн Монголыг XVII зууны бүдүүлэг орон шиг харагдуулж болохгүй 16 цаг 30 мин Дархан-Уул аймагт ЭЕШ өгөх хүүхдийн эцэг эхэд цалинтай чөлөө олгоно 17 цаг 28 мин

iИх уншсан

Монгол-Франц: Итгэлт түншийн эрэл бүтэмжтэй! О.Батхүү: ХЭҮК хуульд заасан “хүний эрхийг хамгаалах” үүргээ... “Тэтгэврийн реформ” гэж сүржигнээгүй ч бодлогын шинэчлэл хий... Б.Пүрэвдагва: Нийслэлийн засаглалыг өөрчилье гэвэл бүрэн эрх... Улаанбаатар хотын урьд жилүүдийн төсөв юунд зарцуулагдав? Аюулгүй байдал эхний дүрэм МАН-ын 34 хотыг Х.Нямбаатараас аваад Д.Амарбаясгаланд алджээ... Ж.Батжаргал: Хаврын чуулган бизнесийн эрх чөлөө, татвар, ний... Сүүлийн хоёр жил хэвлэлээр бичигдэж буй асуудалд хамаатай эс... Эрүүл мэндийн салбарт ийм ялзарлууд нүүрлэчихээд байгаа юм Хүүхдийн нэр барьсан хөгийн улс төр Иргэд: “Чөлөөлье” санаачилгаар тусгай зөвшөөрөл цахим болсон... Уулын тахилга бүхэн Монголыг XVII зууны бүдүүлэг орон шиг ха... Энэ 7 хоногт Монгол Улсад болох онцлох үйлд явдлууд G7-ийн орнууд Украинд үзүүлэх дэмжлэгээ нэмэгдүүлэхээр тохир... Израил, "Хезболла" бүлэглэл гал зогсоохоор тохиролцжээ ЭМГЭНЭЛ ДАШТ-2026: АНУ-ын шигшээ Австралийг хожиж, хасагдах шатанд ш... Б.Сүхбат Улаанбаатарын "Их дуулга"-аас хүрэл медаль хүртлээ Тейлор Свифт “Тоглоомын түүх 5” киноны нээлтэд уран бүтээлээ...