x

Улсын Ерөнхий сайдын "учиртай" зохицуулалт

Монгол Улс УИХ-ын сонгуулийн жилийг ОУВС-гийн өргөтгөсөн хөтөлбөртэй угтсан. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн жилийг “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” амжилтгүй дуусгасан” гэж дүгнэгдэж хар тамгатай угтаж байна. Энэ бол Ковидын дараах хямрал гэх нэр томъёо бүхий эдийн засгийн мөчлөгт тун таагүй өдрүүд үргэлжлэхийн дохио болов уу. 

АНУ-аас Монгол Улсад суугаа ЭСЯ-аас 2020 оны 9 дүгээр сарын 14-нд Монгол дахь хөрөнгө оруулалтын орчинд хийсэн тайлангаа танилцуулсан. Тайланд 2017-2020 оны 5 дугаарсар хүртэлх хугацаанд Монгол Улсад хэрэгжүүлсэн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” амжилттай дуусгаж чадаагүйг зарласан юм. 

Тэд “Монголын Засгийн газар банкны салбартай холбоотой ОУВС-гийн макро зохистой асуудлуудыг шийдвэрлэж чадаагүй учраас “Өргөтгөсөн хөтөлбөр” 2020 оны тавдугаар сард амжилтгүй дуусгавар болсон. Монгголын банкны системийн дийлэнх нь хөрөнгө оруулалтгүй хэвээр, хөрвөх чадваргүй банкууд хэд хэд байна. Тиймээс хөрөнгө оруулагчид Монголд хөрөнгө оруулахдаа зарим тохиолдолд өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээний харьцаа, балансы нь сайн нягтлах шаардлагатай. Монгол Улс 2019 онд FATF-ийн саарал жагсаалтад мөнгө угаахтай тэмцэх асуудлаар орсон нь корреспондент банкны үйлчилгээнд хамрагдахад төвөгтэй болгосон” гэж мэдэгдсэн.

Гадна талд урьдчилан сэргийлүүлсэн энэ мэдэгдэл Монголын эдийн засгийг амьтай голтой байлгая гэвэл өрсөлдөх чадварт төр анхаарах, яаралтай оролцох “аваарын гэрэл” асаасныг их л хожуу ойлгоцгоолоо доо. 

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар энэ сарын 23-нд “Саарал жагсаалтаас үүдэн манай улсын гадаадад хийж байгаа гүйлгээнүүдийн өртөг нэмэгдэж байна” хэмээн гунигтайгаар мэдэгдэв. Харин тэрбээр нэгэнт тавьчихсан өрүүдийн талаар “Томоохон дүнтэй өрүүдийг жигдлэх бодлого баримталж байна” гэж ямар марзан “бодол” ярьчихсаныг ойлгосонгүй.

Тэгвэл тулгарсан бэрхшээлийг Засгийн газар хэрхэн сөрж болох вэ. Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн энэ сарын 7-ны өдөр Гадаад харилцааны яамны ажилтай танилцах үеэрээ хэлсэн “Чөлөөт зах зээл гэж байхгүй. Энэ бол миний баримталж байгаа бодлого шүү. Төрийн зохицуулалттай зах зээл л гэж бий” гэсэн өгүүлбэрүүд ихээхэн шүүмжлэл дагуулав. “Залдаг ноёнтой Засдаг түшмэлтэй улс” гэж үлгэрт гардаг ч харамсалтай нь түүний хальтирч хэлснийг засаж хэлэх түшмэл гарч ирээгүй л байна. Бидэнд Улсын Ерөнхий сайдын алдааг шүүх гэхээсээ учиртай зохицуулалтынх нь утга агуулгыг зөвөөр тайлж ойлгуулах нь илүү чухал болоод байна.

Улсын Ерөнхий сайд дээр дурдсан бэрхшээлүүдийн дунд Монгол Улсгадаад зах зээл дээрх өрсөлдөх чадвараа яаж нэмэгдүүлэх вэ, яавал Монголын бараа бүтээгдэхүүнүүд үнэтэй худалдаалагдах вэ, үүнд төр ямар дэмжлэг үзүүлж болох талаар хөндөж буйг олон хүн мэдэрсэн байх. Харин зарим маань “Чөлөөт зах зээл”, “Төрийн зохицуулалтгүй зах зээл” гэж хашгирах тун дуртайг ч анзаарлаа. Манай зургаан компани Хятадын компаниудтай очиж үнээр уралдаад нэгнээ дуусгаад дуусдаг. Төгсгөлд нь Монголын эрх ашиг хохирдог. Чөлөөт зах зээл гэж үүнийг хэлээд байна уу? 

Гэтэл факт өөр. Өнөөдөр компаниуд дангаараа, зөвхөн чөлөөт зах зээлийн зарчмаар хол явахгүй. Махаа ч, зөгийн балаа ч олигтой үнэд хүргэж чадахгүй л байна шүү дээ. Дэлхийн эдийн засгийн түүхээс харахад төрийн оролцоогүйгээр олон улсын зах зээлд орж явчихсан нэг ч “Азийн бар” алга. Энэ бол факт!

Өрсөлдөх чадварыг нэмэхийн тулд сайн боловсон хүчинтэй байх хэрэгтэй. Төр оролц! Сайн дэд бүтэцтэй байх ёстой, Төр оролц! Бага хүүтэй, урт хугацаатай зээл, хөрөнгийн эх үүсвэртэй байх ёстой. Төр баталгаа гаргаж өгч оролц! Миний бодлоор Улсын Ерөнхий сайд үүнийг л Төрийн оролцоо гэж бодож хэлсэн байх.

Өнөөдөр бид “Чөлөөт зах зээл” гэж хашгираад, гажаад хаачих бол? Hyunday, KIA хоёр, эсвэл Samsung компаниуд хоорондоо өрсөлдсөөр байгаад дэлхийн зах зээлд гарчихсан юм уу. Эсвэл Төр нь аль алийг нь дэмжээд дэлхийн зах зээлд гаргасан юм уу? Ялангуяа хоёр том эдийн засагтай харилцдагманай “мини” гэж хэлж болох эдийн засгийн хувьд дотоод чөлөөт өрсөлдөөн Монгол Улсын гадаад өрсөлдөх чадварт сөргөөр нөлөөлдөг төдийгүй Төрийн оролцоотой гадаад сонирхлын нөлөөг Монголд бэхжүүлэн дэмжих эрсдэл нэмдэг. Үүнийг л У.Хүрэлсүх ойлгоод, ойлгуулаад ярьчихсан бол болчих байв.

Бидэнд тулгарсан бэрхшээл буюу өрсөлдөх чадварын “дайсан” маань өр болоод байна. Монгол Улсын өр 2020 онд ДНБ-ий 77 хувьтай тэнцэх төлөвтэй байна. Монгол Улс 2021 оноос эхлэн гадаад зээлдүүлэгчдэд төлөх өр төлбөрүүдтэйгээ нүүр тулж байгаа нь төлбөрийн тэнцлийн дарамтыг үүсгэж болзошгүй байна” гээд ОУВС зарлачихсан.

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх “Засгийн газрын өр 7.2 тэрбум ам.доллар, компаниудын зээл 18.2 тэрбум ам.доллар” гэж хэлсэн нь үнэн. Засгийн газрын баталгаатай бонд гэж одоо байхгүй. ХХБ л Засгийн газрын баталгаатай зээл авсан байсан, төлөөд дуусчихсан. Монголын зээлжих зэрэглэл, зээлийн хүү өндөр байгаа нөхцөлд дотоодын аж ахуйн нэгжүүд гаднаас ам.доллар татаж чадахгүй байна. Хэн чадах вэ? Төр чадна. Засгийн газар зээлбэл зургаан хувийн хүүтэй. Аж ахуйн нэгж зээлбэл 12-15 хувийн хүүтэй. Энэ зөрүү манай улсад үлдэх юм. Яагаад дэлхий нийтээрээ, улс орнуудын Засгийн газрууд нь бонд гаргаад гадаадаас валют зээлээд байдгийн учир энэ. Хамгийн сайн зээлжих зэрэглэлтэй нь Засгийн газар нь байдаг учраас хямд үнэтэй зээлийг авчирч ямар нэг аргаар эдийн засагтаашингээдэг. 

Тэгэхээр Улсын Ерөнхий сайд энэ нөхцөл байдал дунд өөрийнх нь мэдлэг, туршлагад тийм ч ойр бус сэдвээр дуугарахдаа зөв санаагаа буруу илэрхийлсэн болов уу гэсэндээ энэ учгийг тайлбарлах гэж хичээлээ. Учир нь энэ бол түүний асуудал биш бидний асуудал. Хүнд байдал руу орсон “орц”-ыг бид хамтдаа харж байсан ч гарцыг нээх эрх мэдэл түүнд л бий. 

У.Оргилмаа /baabar.mn/ 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 1 цаг 2 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 1 цаг 8 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 1 цаг 12 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 1 цаг 57 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 2 цаг 10 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 27 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 8 цаг 38 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 8 цаг 56 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 9 цаг 3 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 9 цаг 7 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 9 цаг 12 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 9 цаг 17 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 22 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top