x

Хулгай юу, шахаачдын булаалт уу?

Эрдэнэтийн 49 хувь... Яасан илэрдэггүй хулгай вэ. Хууль хүчний бүх байгуулага өргөн фронтоор шалгаад байдаг. 4 жил ухлаа. Төр Засаг аргаа барахдаа шалдаа бууж, шинэ хууль зохиогоод 51-н толгой саалийн үнээгээ 100 хүргэв. Уг нь эхлээд хулгайг яс нотолчихсон бол хэрүүл үүсээгүй. Нотолж чаддаггүй. Нотлоод өгөөч! Зөв хүнээ сонгомоор байна. Хулгай юу, гүтгэлэг үү? Эсвэл шахаачдын булаалт гэмээр юм уу. Аль нь болохыг ялгаж өгөөгүйгээс төөрөлдсөн сонгогчид зөв сонголт хэрхэн хийх билээ. Үнэнийг манантуулах зорилготой хэрүүл хэсэг бүлэгт УИХ-ын сэнтий хайрлана. Сэнтийнээсээ 100 хувьдаа шахаагаа ирэх 4 жилд дураараа өрнүүлнэ. Сонгуулийн үр дүн ингэж л гарах гээд байна.

49 хувь айлаас орж ирснээр манайд хэдий анзайны хохирол учирсныг ярьдаггүй. Ц.Нямдорж, Л.Оюу-Эрдэнэ, Ж.Батзандан нарын ширүүн мэдэгдлүүдээр баримжаалбал аймаар хохирол учирсан баймаар. Бүх хохирлоо дэлгээч. Дэлгэвэл “Зэс” корпорациас хохирлоо нэхэх хорсол нийгэмд дэвэрч “эх оронч”-дын зорилго хэрүүлгүй бүтнэ. Гэвч үүнийг нийгмийн элит хэсэг шахаачдын булаалт гэж зүтгэдэг. 49 хувийг оруулж ирсэн “Зэс” корпорацийг 400 гаруй сая долларын хулгайд унагах гэж бүх хуулийн байгууллага шат шатандаа шалгаад өнөөг хүртэл тогтоож чадаагүйг дахин сануулъя. Шүүх Ю.Цэдэнбалын үеийнх шиг МАН-д, тодруулбал Ц.Нямдоржид командлуулсангүй. Хуулиа бариад гэдийчихэв. Энэ нь бас ч гэж ардчилал. Үнэт зүйл үндсээрээ арилчихаагүй байна гэх горьдлого.

400 гаруй сая доллар өвсөнд хаясан зүү биш. Булавч бултайна даравч дардайна. Сан хөмрөгт данслаагүй нэг ч төгрөг байх ёсгүй. Тийм их доллар хулгайд алдсан хохирогч өдий хүртэл гомдол нэхээгүй нь хулгай гарсан эсэхэд эргэлзээ төрүүлдэг. Олон жил бугласан хур шахааны өмхий гүзээг хувийн хэвшил хүү татна. Шахааны өмхий гүзээг хүүлэх сонирхол зөвхөн “Зэс” корпорацид байгаа юм бус, ерөөс хувийн хэвшлийн төрмөл чанар. Тиймээс хувийн хэвшлийг Эрдэнэтээс үсгүй хусахаар тэрбумын шахаачид довтолжээ. Шоглоомтой нь “Зэс” корпорацийн хулгайг Ц.Нямдоржтон нотолж чадсан бол шинэ хууль зохиож новшроогүй. 400 гаруй сая долларыг хулгайнх гэж хэдэн жил дэвхцэн бөөлж, дуулиан дэгдээснээ тогтоож чадаагүйн баталгаа-шинэ хууль зохиосонд оршино. 

Шинээр зохиосон хуулиараа 49 хувийг нийгэмчилж Эрдэнэтийг 100 хувь шахааны талбар болгож, санасандаа хүрсэн Нямдорж ёох хэмээн тайвшрах гэтэл ҮХЦ-ийн шийдвэр гарч Төрийн догшин зайрангийн тахилыг буруу өрчихөв. Тэр бээр хоёр гишүүний нь хугацаа дууссан ҮХЦ чадамжгүй гээд дахин цамналаа. Л.Оюу-Эрдэний тэвдэж буйг! Тэр ямар хэрэг тарьчихаад тэгж их айв? Эрдэнэтэд сүр бадруулж тогтоосон онц дэглэм 154 сая долларын хулхи бараа шахсан мэдээ тарж АТГ-т очоод чимээ тасрав. 100 үнээний сүүг 51 үнээнийхээ сүүтэй жишээд онц байдлын ачаар ийм их сүү саалаа гээд харанхуй нийгмээ мэхэлчих нь гэх дээ сийхгүй-иймэрхүү мөчиг заль сийлдэг шийр толгой. Тулга тойрсон мэх нь алхахгүй баригдана. Оюу-Эрдэнийн “онц байдал” цааш юу дуулгах бол. 49-ийг хүчээр Төрд авсан нь тун хэврэг агаад аюултай. Эрх мэдлээ сонгуулиар алдвал Цэцийн шийдвэр хүчээ авч бүх булхай илэрнэ хэмээн тэд тэсрэх бодисон дээр сандайлсан аятай сандрав. Сонгогчид минь шинэ литерүүд сонговол үүнээс ч бузар олон буглаа хагарч Төр цэвэрших нигуртай. Үүнийг бүтээх боломж ба мөч-таны саналаа өгөх агшин гэж мэд.

Газрын баялаг-ард түмнийнх гэж сурталдахад ядуус “Миний өмчийг 30 гэр бүл хулгайлчаагүй бол би баян амьдрах байжээ” гэж залхуу анхилгүйгээ зөвтгөж, өөрийгөө өмөөрдөг. Эрдэнэтийн 49-ийг хулгайчдаас булаамагц гүйж очоод хувиа шууд өвөртлөх юм шиг бөөн хөөр яваа хүн ч цөөнгүйдэг шүү. Харамсалтай нь амьдрал дээр тэд юу ч олж долоохгүй. Эрдэнэтийн улсад тушаадаг татвар улсын төсвөөр дамжаад ард түмэнд дусах учиртай. “Өөрийн чинь өмч гэгдэх газрын баялаг”-аас таны хүртэх суваг ердөө энэ. 

Эрдэнэтийн ашиг эрх баригч намын санхүүжилтэд зальгуулж гишүүн-сайдын шахаанд цөлмүүлээд олны хүртэх ёстой хувь замхардаг. “Газрын баялаг миний өмч” гэж бүү онгир. Онгирохоосоо өмнө Төр хувийн хэвшлийн 51:49-ийн хослол эрчимжиж, намын санхүүжилт, эрх баригчдын олон тэрбумын шахааг устгаж, улсад тушаадаг татвар суга өсөөсэй гэж залбир. Эрдэнэтийн ашгийг эрх баригч нам бүү хамчихаасай. 49-ийг эзэмшдэг хувийн хэвшил шахаачдын хоншоорыг тас цохиосой гэж мөргө. Шахаанд өөрийн өмчөө өм цөм алддаг хувийн хэвшил гэж байхгүй.

Саяхан хөрөнгөжүү байрын сэтгүүлч хатагтай хулгайн мөнгөөр 49 хувийг оруулж ирснийг телевизээр нотлох баримтаар бус, эх оронч үгээр илчлээд сүйд. Нэрий нь тогтоосонгүй. Цэнхэр дэлгэцээр эрүүгээрээ чичилсэн сэтгүүлч гэвэл санаж магад. Аминдаа сонгуулийн пиар хийж буй болтой. Пиар хийж болно. Гэвч хатагтай та өөрийгөө алдаршуулж сайрхахаа урьтал болголгүй, хулгайчдыг хөмрөх ноцтой баримт олсон бол түүнийгээ хуулийн байгууллагад өгч туслаач. Шүүх засаглал цаана чинь 400 гаруй сая долларын дээрмийг нотлох баримт олоогүйдээ лантуудуулаад үхэж хэвтэнэ. Зүүгээр шивэхэд цус гардаг, сүхээр цохиход нулимс гардаггүй гэгч болсон. 

Нямдоржийн зохиол-Элбэгдорж сахал Эрдэнэбилэг гэх нотолгоогүй улиг болсон хуучин баримт давтах цөөдлөө гэж үү. Залхаасан хоосон үгээр та бас булж цөхрөөв. Эрхэм сэтгүүлч та 49 хувийг хулгайн мөнгөөр авсныг нотлох шинэ баримт олсон бол телевиз үзэгчдэд бус нагдаунд балартсан шүүхэд хандаж тусал. Баримт олдвол Шүүх яллахад бэлэн хүлээгээд сууж байгаа. 4 жил дэмий чалчлаа. Үр дүнгүй цөхрөөсөн тэмцэл залхааж гүйцэв. 49-өөр сонгуулийн пиар хийх хуучирчээ эрхэм сэтгүүлч ахайтан гуай. Хулгай юу, гүжирдлэг үү, шахаачдын булаалт уу гэх нотолгоо л чухал. 

Олон хулгайч нэр дэвшлээ. Сонголт хийхэд өргөн диапазонтой сонгууль болно. (Нотлогдоогүй “хулгайчид”, нотлогдсон шахаачид гээд). Хуульгүй мэт дураараа авирладаг эрх баригчид шинэ хууль зохиож, зохиосноо устгаж хулгайгаа сэгсэрдэг арганд шилжээд зогссонгүй, түүнийгээ шударга ёс ялж буй МАН-ын ёс зүй гэж ард түмнээ сэнхрүүлэх санаатай. Больж үз. Дорой мануусаа багашиг доромжил. Төрийн эрх ард түмний гарт гэх омогшил-ухаанаар сонголтоо хийхийг хичээ. Өөрөө ойчсон хүүхэд уйлдаггүй. Гэхдээ ялгаагүй шахам даа чааваас. 

Ц.Доржготов /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 1 цаг 28 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 1 цаг 34 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 1 цаг 38 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 2 цаг 23 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 2 цаг 36 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 53 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 4 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 9 цаг 22 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 9 цаг 29 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 9 цаг 33 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 9 цаг 38 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 9 цаг 43 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 48 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top