x

Х.Тэмүүжин: Эрх мэдэлтэй нь хуулиас дээгүүр оршдог ийм нийгэм үлдээмээргүй байна

/Өөрийн хөрөг/

Би Зуунмодын унаган хүүхэд. 1971 оны 3 дугаар сарын 20-нд Төв аймгийн Зуунмод суманд төрсөн. Дороо хоёр дүүтэй. Аав минь Хишигдэмбэрэл, ээж минь Даариймаа. Хоёулаа эмч, эмнэлгийн мэргэжилтэй хүмүүс.

Аавын минь аав Мөнх-Очир Төв аймгийн Лүн сумын харьяат, насаараа хуулийн байгууллагад ажилласан прокурор хүн байв. Аавын ээж Лэгзмаа бас л эмнэлгийн мэргэжилтэй, эх баригч эмч байсан. Лэгзмаа эмээгийн аав Дагдан ардын хувьсгалын партизан хүн байлаа. 1921 онд Хиагтыг чөлөөлөх тулалдаанд орсон 400 морьт цэргийн нэг.

Ээжийн аав Адьяа нь нутаг орондоо “Дууч Адьяа” гэж алдартай, бид өвөөгөө Ажаа гэж дууддаг байлаа. Ээжийн ээж Тогоочимэд. Ээжийн тал буюу Ажаагийнхан Ар Ар Өнжүүл, Улхын булангаар нутаглана. Бүрэн, Баян-Өнжүүл Алтанбулаг, Сэргэлэн гээд Туулын голыг өгсөж уруудаж амьдарцгаасан. Одоо ч гэсэн ах дүүс, хамаатан садангууд маань Лүн, Бүрэн, Баян-Өнжүүл, Алтанбулаг, Сэргэлэн сумдаар аж төрж, амьдарцгааж байна.

УЛСЫН НААДАМД УРАЛДСАН МИНЬ

Би хүн болж төрөөд ухаан орж, хорвоогийн амьдралыг таньж амжаагүй байхдаа аавыгаа алдсан хүн. Ээж минь бид гурвыг өсгөхийн тулд амьдралын хатуу хөтүүг туулсан жирийн нэг эмэгтэй. Ааваасаа өнчирсөн биднийг зун сургууль амрангуут Ажаа дээр маань аваачиж өгнө. Сэргэлэн сумандаа Эрдэнэ уулын ар өвөр, Долоон, Гүнбүрд хавиар нутаглаж, адуу малын захад зуныг өнгөрөөж хүн болсон доо.

Ажаа маань нутагтаа адуу сайтай, морь сайхан эдэлнэ. Хөх буурал зүсмийн андар сайхан морьдтой. Дүү дөрөвтэй, би тавтайдаа анх морины нуруун дээр гарч, долоотойдоо хурдан морь унаж эхэлсэн юм байна. Манай Сэргэлэнгийнхэн сумаараа адуунд дуртай, айл болгон морь уяна. Морьдоо Долооны хашаанд сунгаж аваад наадмын өмнөх өдөр Яармагийн дэнжид ирнэ дээ.

Аймгаас хот руу явах замд , Тахилтын даваа өнгөрөөд одоогийн Кувейтийн ам руу эргэдэг замын урдхан талд торон хашаатай ногооны талбай байсан. Ажаа бид хэд хашааны дэргэд майхнаа зоож хоноод өглөө нь Яаррмагийн дэнж рүү очино. Хээрийн хоол идэх нь хачин сайхан байдаг байж билээ. Тэр үед Төв аймаг наадмаа тусдаа хийдэггүй, хотод улсын наадамтай хамт нааддаг байв. Миний улсад морь унаж уралдаад хамгийн урдуур давхисан нь 20 дотор, ихэнхдээ л 60 гаргаж ирдэг байсан санагдана.

ХУУЛЬЧААС УЛСТӨРЧ РҮҮ ХАЛТИРСАН НЬ

Би Монгол Улсын Их Сургуульд 20 гаруй жил багшилж, мөн төдий хугацаанд хууль судалж байна. Хичээл дээрээ хууль, хүний эрх, шударга ёсны тухай яриа өрнүүлж байхад оюутнууд маань хэрсүү, хатуу асуултууд цөөнгүй тавина. Нэг удаа “Багш аа, таны ярьж байгаа зүйл сайхан сонсогдож байна. Хууль яг л ийм байх ёстой байх. Шударга ёс гэж таны хэлж байгааг л хэлэх байх. Гэхдээ цонхны цаана, гудамжинд амьдрал өөр байна. Тэнд хууль сахисан нь хохирч, хууль зөрчсөн нь хожиж байна. Номон дээр байгаа хууль, гудамжинд байгаа амьдрал огт өөр байна! Таны ярьж байгаа шударга ёс бидний амьдралд яагаад байхгүй байна вэ?” гэж асуусан.

Энэ үг надад их хүнд туссан. Бидний байгаа байдал нь энэ гээд, хүчтэй нь хүчгүйгээ барьж иддэг, мөнгөтэй нь бүхнийг худалдаж авдаг, эрх мэдэлтэй нь хуулиас дээгүүр оршдог ийм нийгмийг хүүхдүүддээ үлдээвэл тун мунхаг, ухвар мөчид үйлдэл болно. Одоо байгаа байдлыг өөрчилж, дарга хамгаалдаг биш иргэнээ хамгаалдаг хуультай, улс орон хөгжиж урагшлахад тээг, дарамт биш дэмжлэг болдог бодлоготой болохсон гэх бодол улс төрд хөл тавихад хүргэж дээ

ХАЛИРЧ НУГАРАХ ЭРХГҮЙ

Харамсалтай нь сүүлийн 10 гаруй жил ярьсан, хийж хэрэгжүүлсэн зүйл маань нүдэн дээр нурж байна. Урагшаа алхсан маш олон алхмуудыг өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд буцаалаа, ухраалаа. Үхэхэд үр харам гэдэг биз дээ. Хийсэн ажил маань нүдэн дээр нь нурж байхад парламентын гадна байгаа юм чинь гээд дуугүй өнгөрч чадахгүй. Яагаад гэвэл энэ нийгэмд надаас гадна үр хүүхдүүд минь үлдэнэ. Үүрэх ачаагаа үүрэлгүй, шийдэх асуудлаа шийдэлгүй ардаа үлдээгээд явбал дараа үе маань хэтэрхий их асуудалтай тулна. Үе хоорондын шударга ёс гэж юм байна. Өмнөх үе нь асуудлаа зөв, сайн шийдсэн газар дараа үе нь илүү ахисан хөгжлийн тухай ярьж байна. Өмнөх үе нь асуудлаа шийдэж чадаагүй газар үр хүүхдүүд нь эцэг эхийнхээ шийдэж чадаагүй асуудалтай зууралдсаар хөгжил дэвшлээс хоцорч байна. Үе дамжсан ядуу буурай, мунхаг улс баймааргүй байна шүү дээ.

Хишигдэмбэрэлийн ТЭМҮҮЖИН

УИХ-ын сонгуулийн 14-р тойрог. Нэр дэвшигчийн сэтгүүлээс...

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • R. Altantsetseg (66.181.161.15)
    Mergejliin Uls turch hun. ATG-t duudagddaggui tsuuuuhun Uls turchdiin neg.
    2020 оны 06 сарын 07 | Хариулах
  • Нэргүй (64.119.26.29)
    Мундаг мэдлэгтэй шударга хуульч. Дэмжиж байна.
    2020 оны 06 сарын 06 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 1 цаг 28 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 1 цаг 34 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 1 цаг 39 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 2 цаг 23 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 2 цаг 36 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 53 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 5 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 9 цаг 22 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 9 цаг 30 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 9 цаг 33 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 9 цаг 38 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 9 цаг 43 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 48 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top