Өнөөдөр УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг хэлэлцэнэ.

Өнгөрөгч баасан гаригт уг асуудлаар Халдашгүй байдлын дэд хороо хуралдаж, “Түдгэлзүүлэх нь зүйтэй” гэж шийдвэрлэсэн боловч мягмар гаригт хуралдсан Хууль зүй, Төрийн байгуулалтын байнгын хороод “Түдгэлзүүлэх шаардлагагүй” гэж үзсэн билээ. Харин МАН-ын бүлэг энэ асуудлаар шийдвэр гаргахаас зайлсхийж байгаа (эсвэл гаргасан ч байж болно). Ямар ч байсан албан ёсны шийдвэр танилцуулахаас түдгэлзсэн байдаг. Энэ ч бас нэг төрлийн “шийдвэр” мөн л дөө.  

Тэгэхээр өнөөдөр, маргаашийн чуулганаар Н.Номтойбаяр гишүүний хувь заяаг шийдэх нь ээ.

Өнгөрөгч баасан гаригт УИХ-ын МАН-ын бүлэг уг асуудлаар хуралдаж, УЕП-ыг танилцуулгыг сонссон авч “Мөрдөн байцаалтын нууц” гээд тодорхой нотлох баримт үзүүлсэнгүй ээ гээд завсарлага авсан. Даваа гаригт бүлэг хуралдсан ч Н.Номтойбаярын асуудлаар санал хураалгаж чадалгүй өндөрлөсөн байдаг. 

Уг нь бол УИХ-ын гишүүдэд танилцуулдаггүй “нууц” гэж байх ёсгүй. Тэр нууцаа харин хэрхэн авч үлдэх нь УИХ-ын өөрийнх нь асуудал. Дэд хорооны гишүүд ч бас УИХ-ын бусад гишүүдээс илүү эрх дархтай, эсвэл “нууц хадлалдаг” гэсэн асуудал байхгүй. Тэгэхээр УИХ-ын чуулганыг хаалттай хуралдуулдаг байна уу, яадаг байна ямар ч байсан УЕП гишүүдэд бүрэн дүүрэн мэдээлэл өгөх ёстой болж байна. Ингэж байж УИХ баталгаа нотолгоотой баримтад үндэслэж, хуулийн дагуу шийдвэрээ гаргах ёстой.

Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргын хэлсэн шиг "Шалгуулаад нэрээ цэвэрлээд ирсэн нь дээр" гэдэг хуулийн үндэслэл байдаггүй. Ц.Нямдорж сайд уг нь үүнийг мэдэхийн дээдээр мэднэ л дээ. Ядаж л хуулийн байгууллага ямар ажиллагаа явуулах гэсэн чинь Н.Номтойбаярын бүрэн эрх яаж саад учруулсан гэдэг баримт хэрэгтэй.

Гэтэл одоогийн байдлаар УИХ-ын гишүүдийн хувьд “Арай ч хүн алчихаагүй байлгүй дээ” гэсэн зүйл л яриад байгаа. Нэг хэсэг нь “арай үгүй байх” гээд, нөгөө хэсэг нь “алчихсан ч байж магадгүй” гээд шийдвэр гаргах гэж байх шиг байна. Гэтэл УИХ таамаг дэвшүүлдэг газар биш. УЕП ч гэсэн. Бүх асуудалд хуулийн дагуу хандаж, хуулийн дагуу шийдвэрээ гаргах ёстой. Хамгийн түрүүнд УИХ-ын гишүүдэд шаардлагатай мэдээллийг нь өгөх ёстой. Хэрэгт холбоотой гэх нотлох баримт байгаа бол түүнийгээ ч гэсэн ярих ёстой. Тэгэхгүй бол УИХ-ын гишүүд, УЕП хоёр тэс өөр зүйл яриад байна. 

Уг нь бол УЕП-ын УИХ-д танилцуулсан үндэслэлийн нэг нь "Г.Батхүүгийн нас барсан хэргийг шалгах явцад худал мэдүүлэг өгсөн" гэж яриад байгаа. УЕП "УИХ асуудлыг хэлэлцээгүй цаг нууцыг залдахгүй" гээд мэдээлэл хийгээгүй учраас Халдашгүй байдлын дэд хорооны дарга Ц.Нямдоржийн хийсэн мэдээллийн хүрээнд л ярьж байна л даа. Гэтэл Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг хэлэлцэх гэж байгаа гишүүд нь "Арай ч хүн алчихаагүй байгаа" гэсэн юм яриад байдаг. Энэ хоёр чинь тэс ондоо хэрэг шүү дээ. Тиймээс УЕП зориуд санаатайгаар төөрөлдүүлж шийдвэр гаргуулах гээд байна уу, УИХ-ын гишүүд нь өөрсдөө ийм "мулгуу" юм уу?

Нэг зүйлийг залруулахад УИХ-ын түүхэнд “хүн амины” хэрэгтэй холбоотой гишүүний бүрэн эрх хэлэлцэж байгаа анхны тохиолдол энэ биш. 1998 онд Дэд бүтцийн сайд С.Зоригийн амь насыг хөнөөсөн хэрэгт УИХ-ын гурван гишүүний (нэг нь Хууль зүйн сайд) эрхийг түдгэлзүүлээд явуулж байлаа. Гэсэн ч дараа нь хувийн компани нь татвар төлөөгүй, өмдний тэлээ бэлгэнд авсан хэргээр яллагдаж, нэг нь шоронд хоригдож байх хугацаандаа өвчин нь сэдэрч амиа алдсан билээ. “Хүн нь байвал хэрэг олдоно” гэдэг болсон хэрэг.

Энэ түүх тухайн үед олонхи байсан Ардчилсан холбоо эвслийн хувьд гашуун сургамж болсон. Тиймээс УИХ дахь АН-ын зөвлөл ч гэсэн энэ асуудал дээр маш болгоомжтой хандах ёстой. АН-ын дэд дарга “алагдсан” гээд хэнээс ч хамаагүй өшөө аваад байж болохгүй. Ялангуяа 2000-аад оны МАН шиг энэ хэргийг ирэх сонгуульд ашиглана гэж тооцоолж байгаа бол бүр ч болохгүй. Ямартай ч ардчилал, хүний эрхийг тунхагладаг АН-ын хувьд явах ёсгүй ганц зам энэ мөн. Харин эрх барьж байгаа улс төрийн хүчин хууль журмын дагуу асуудалд хандаж байна уу, үгүй юу гэдгийг хажуунаас нь харж, хэлж өгөх ёстой хүч нь АН мөн.

Б.ЗАЯА