x

“ЛОМБАРДАД” буй МОНГОЛ

Монголчууд “хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жий” гэдэг. Хөлийнхөө уртад тааруулж хөнжлөө жийгээгүйгээс улсаа, иргэдээ эрсдэлд оруулах вий гэх болгоомжлол төрж байна. Бид өнөөдөр ДНБ-ийнхээ 168 хувьтай тэнцэх хэмжээний өртэй.

Хөлийнхөө

Тодруулбал, Монгол Улсын нийт өр 29.7 тэрбум ам.доллар байгаагийн 7.2 нь Засгийн газарт хамаатай. Гүйцэтгэх засаглалын өр ДНБ-ий 85 хувиас 58.9 болж буурсан ч нийт зээлийн хэмжээ багассангүй. Товчхондоо, Засгийн газар өөрсдийн өрөө хариуцах ч дээрх дурдсан бүх зээлийн төлбөр Монголоос валютаар гарна. Энэ нь төлбөрийн тэнцэл ялангуяа валютын ханшид маш том нөлөө үзүүлэхээр байгаа юм.

Ханшаар дамжиж эдийн засагт савлагаа үүсэхийг үгүйсгэхгүй. Ердөө зургаа, долоохон жилийн өмнө нэг ам.доллар 1,280-1,300 төгрөгтэй тэнцэж байсан бол өнөөдөр нэг дахин нэмэгдсэн. Эдийн засгийн алдаатай бодлого, Засгийн газрын тогтворгүй байдал ханшийн өсөлтөд ийн нөлөөлж тэр хэрээр иргэдийн амьдралд ачаа болсоор иржээ.

Өр, зээлд хязгаар гэж бий. Олдсон болгоныг аваад байвал улс орны үндэсний дархлаа алдагдаж, өрөөр дамжиж аль нэг орны хараат болох эрсдэлтэй. Өрийн хавх, занга, өрөөр урхидах бодлого гэж байдаг. Хавханд орсон амьтан ямар байдгийг бид бүгд мэднэ. Ийм байдалд орсон олон орон дэлхий дахинд байна. Тийм учраас өрийн асуудалд Монгол төрийн бодлого, зохицуулалт зайлшгүй үгүйлэгдэж байгааг тодотгох гэсэн юм.

Гадаадаас авч байгаа өр, зээлд тавих зохицуулалт бага зэрэг гажихад л ханшийн савлагаа, эдийн засгийн тогтворгүй байдал үүсэж байсан жишээг бид сүүлийн 20 гаруй жилд хангалттай үзлээ, харлаа. Ийм учраас ч авч байгаа зээл бүрийг үр ашигтай, эдийн засгийн тооцоотой юунд зарцуулахаа маш нарийн урьдчилж төлөвлөхийг шийдвэр гаргагчдаас хүсээд байгаа юм.

Сүүлийн жилүүдэд Засгийн газрын өр шат дараатай буурч байгаа нь сайн үзүүлэлт ч шинээр авч буй зээлийг юунд зарцуулах төлөвлөгөөг нарийвчлан гаргаж тэр дагуу хэрэгжүүлэх нь үүнээс ч илүү чухал байна. У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар байгуулагдсанаас хойш нэг ч долларын гадаад бонд гаргаагүй. Арилжааны банкнуудаас ч зээл аваагүй. Харин өмнө нь арилжааны банкнуудаас авсан байсан 4-5 их наяд төгрөгийн өрийг төлсөн. Энэ мөнгө бүгдээрээ жилийн 13-18 хувийн хүүтэй байв. Дээр нь Засгийн газрын нэг ч төгрөгийн баталгаа гаргаагүй нь сайшаалтай.

Гэхдээ зээл монголчуудад өр болж үлдэж буйг санах хэрэгтэй. Ялангуяа валютын зээлийг 10, 20,30 жилийн дараа төлөхөд ханш тэр хэрээр дагаад өссөн байна. 2012 онд Азийн хөгжлийн банк, БНСУ-аас авсан 55 сая долларын зээлийг манай улс авч байхад 71 тэрбум төгрөг болж байсан. Долоон жилийн дараа одоо энэ мөнгө 140 тэрбум төгрөг болчхоод байх жишээтэй. Валютын зээлийн хор уршиг энэ. Өөрөөр хэлбэл, жижиг эдийн засагтай манай улсын хувьд “толгойгоороо хөл, хөлөөрөө толгой хийхгүй” байх буюу хэт улстөржиж болохгүйг харуулж байна.

Тиймээс л сонгуулийн шоу хийж, зарим талаараа биелэхгүй мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлэх гэж муйхарлан зүтгэж, олсон хэдэн төгрөгөө буруу зарцуулснаас валютын ханшид маш хурдацтай нөлөөлөх болсон. Зээлээ юунд зарцуулах вэ гэвэл, өндөр технологийг санхүүжүүлж, эдийн засгийн өсөлтийг дэмждэг салбаруудад түлхүү зээлүүлэх маягаар хөшүүрэг байх ёстой. Ийм бодлого нь тодорхой болчихвол бэлэн төсөл байхгүй гэх зовлон гарахгүй.

Хувийн хэвшлийнхэн төр гадаадаас авсан бага хүүтэй зээлээ ийм төслүүдэд ийм зарчмаар өгнө гэсэн. Энэ дагуу бичиг баримтаа, тооцоо судалгаагаа гаргаж өгье гээд бэлдчихнэ. Хөгжлийн урт, дунд хугацааны бодлоготойгоо уялдуулж зээлийг авч хэрэглэх шаардлага амьдралаас урган гарч байна. Товчхондоо, дэд бүтцэд тулгуурласан хөгжилд зээлийг авах ёстой.

Ингэхгүй болохоор улстөрчдийн хамаарал бүхий компаниуд өндөр дүнтэй зээл авч түүнийгээ төлөхгүй, хариуцлага ч хүлээдэггүй жишиг тогтоочихлоо. Өдрөөс өдөрт байшин барилгын тоо нэмэгдэж, харагдах байдал талаасаа өнгөө нэмж, хөгжил цэцэглэлт тэлж байна. Гэвч сүүлийн жилүүдэд монгол хүний цалин огт өссөнгүй. Тэр хэрээр иргэдийн амьдрал дээшилсэнгүй. Зээлсэн мөнгөө хүний хөгжилдөө тодорхой хэмжээнд ашигладаг болмоор байна.

Монгол Улс нийт өрийн хэмжээгээрээ зээлтэй орнуудын 79 дүгээрт бичигджээ. БНХАУ ДНБ-ийнхээ 51.2, Герман 59 хувьтай тэнцэж буй. ДНБ-ийнхээ 0.5 хувьтай тэнцэх хэмжээний өртэй улс Хонг Конг гэж дэлхийн эдийн засгийн тайланд дурдсан байна.

Эндээс харахад нэг хүнд ногдох ДНБ-ийнхээ маш бага хувьтай тэнцэх хэмжээний өртэй улс орон өндөр хөгжиж байх. Тэгэхээр зээл гэдэг засаглалын хомсдолтой популизм хөгжсөн авлига ихтэй улсуудад тус болохоосоо илүүтэй ус болж байгааг тодотгомоор байна. Нэгэнт авсан өрөө төлөхгүй бол улс орны тусгаар тогтнол аюулгүй байдал яригдана. Эдийн засаг хүндхэн байсан үеүдэд манай улс урд хормойгоороо хойдохоо нөхөж байсан.

Нэг зээлийг төлөхийг тулд нөгөөхөөс нь зээлдэг. Өрийн дарамт ихтэй 2012-2016 онд авсан зээлийнхээ зөвхөн хүүд 1.4 их наяд төгрөг төлж байв. Хэдийгээр энэ тоо одоо буурсан ч жилд бид зээлийн хүүд 850-900 орчим тэрбум төгрөг төлж л байна. У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар нэг талаараа азтай. 2019, 2020 он өндөр зээл төлбөр байхгүй учраас эдийн засгийн бүтцээ зөв харж, менежментээ хийгээд явбал өсөлт өмнөхөөсөө улам бүр нэмэгдэхээр байгаа.

Тиймдээ ч Засгийн газар ямар нэг бонд гаргаагүй, арилжааны банкнаас зээл ч аваагүй. Харин 2020 оноос хойш Засгийн газар нэлээд том хэмжээний өр төлбөр барагдуулах хуваарьтай. Энэ үед дэлхийн эдийн засаг ч савлагаатай байна гэж шинжээчид үзэж буй. Ойрын дөрвөн жилд хүлээгдэж буй гурав орчим тэрбум ам.долларын өрийг хэрхэн төлөх стратеги төлөвлөгөө ч одоохондоо бүдэг сонгуулийн хийрхэл, улс төржилтийн талбар дунд л Монгол Улс “ломбардад” байна.

"Үндэсний шуудан" сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Зочин (102.89.75.88)
    Адитя Прадхан Эмнэлэг нь бөөрнийхөө нэгийг 780,000 ам.доллараар зарахаар шийдсэн эрүүл бөөрний доноруудыг яаралтай хайж байгааг олон нийтэд мэдэгдэх зорилгоор энэхүү мэдээллийг хүргэж байна. Сонирхсон бөөрний донорууд эмнэлгийн имэйл хаягаар бидэнтэй холбогдоно уу: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM if you want to sell your 1 kidney for money $ $780,000USD contact the hospital email
    2026 оны 03 сарын 21 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 1 цаг 31 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 1 цаг 38 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 1 цаг 42 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 2 цаг 27 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 2 цаг 40 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 57 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 8 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 9 цаг 26 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 9 цаг 33 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 9 цаг 37 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 9 цаг 42 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 9 цаг 47 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 52 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top