x

Д.Үүрцайх: Ерөнхийлөгч тангаргаасаа няцсан учир ҮХЦ-д хандлаа

Хөдөлмөрийн үндэсний намын (ХҮН) гишүүд өчигдөр Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг тангарагаасаа няцсан үндэслэлээр Үндсэн хуулийн цэцэд ханджээ. Хэрвээ Цэц түүнийг "тангаргаасаа няцсан" гэдэг дүгнэлт гаргавал мөн энэ нь огцруулах ндэслэл болно гэж үзвэл УИХ Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн асуулыг ярих хэрэгтэй болно.

 

Энэ тухай тус намын гишүүн, Үндсэн хуулийн эрх зүй судлаач Д.Үүрцайхаас дараах тодрууллаа.

-ХҮН өнөөдөр Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг Үндсэн хууль зөрчсөн асуудлаар ҮХЦ-д гомдол гаргасан байна. Энэ талаараа тодруулж өгөөч?

-Ерөнхийлөгч Х.Баттулга "Ард нийтийн санал асуулга явуулах тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөлд засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуултыг нэмэх саналыг хүргүүлсэн нь өөрөө Үндсэн хууль ноцтой зөрчсөн явдал юм.

Энэ саналаа албан ёсоор ЕТГ-ын дарга З.Энхболдоор уламжлан 2019.9.9-ний өдөр УИХ-ын даргад өргөн барьсан байна. Энэ шийдвэртэй нь холбогдуулан Үндсэн хуулийн цэцэд ХҮН-ын залуус бид мэдээлэл гаргаад байна.

-Монгол Улсын түүхэнд анх удаа Ерөнхийлөгчөө Үндсэн хууль зөрчсөн асуудлаар иргэд ҮХЦ-д гомдол гаргаж байгаа тохиолдол болж байна. Хуулийн үндэслэл нь яг юу вэ? Ерөнхийлөгч ямар хууль зөрчив?

-Үндсэн хуулиас эхлээд хэд хэдэн хуулийг ноцтой зөрчсөн. Тухайлбал,

Нэгд, Үндсэн хуулийн 68.2, Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуулийн 17 дугаар зүйл, Ард нийтийн санал асуулгын тухай хуулийн 4.2-т Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлаар явуулах ард нийтийн санал асуулгыг уг хуулийн 4.1-д заасан төрийн дотоод, гадаад бодлогыг тодорхойлохтой холбогдсон тодорхой асуудлаар явуулах санал асуулгаас ялган тусгайлсан зохицуулалтыг хуульчилсан.

Хоёрт, Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуулийн 17.6-д УИХ-аас хоёрдугаар хэлэлцүүлгийг явуулж, бүхэлд нь баталсан нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг ард нийтээс зөвшөөрөх, татгалзах гэсэн хувилбараар ганц л асуулт асуух ёстой гэж тодорхой зохицуулсан.

Гэтэл Ерөнхийлөгч дээрх хуулийн заалтуудыг илтэд зөрчиж, засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуулт нэмэх санал өргөн барьсан нь Үндсэн хуульд заасан “хууль дээдлэх” зарчим болон бусад хэд хэдэн зааллтыг нь зөрчсөн хэрэг юм.

-Ерөнхийлөгч Үндсэн хууль өөрчлөх санаачилга гаргаж болохгүй гэж үү?

-Ерөнхийлөгчийн гаргасан энэ санал бол одоогийн Үндсэн хуулийг халж буюу бүхэлд нь өөрчлөж, шинэ Үндсэн хуультай болох тухай асуудал юм.

Мөн Үндсэн хууль өөрчлөх, санал гаргах, асуулга явуулах нь өөрийн гэсэн зарчим, хуультай.

Ямар ч төрийн албан тушаалтан байсан Үндсэн хуулийг уландаа гишгэж, дур зоргын улс төр хийж, монголчуудын хувь заяа, эрх чөлөөгөөр “наадах” эрхгүй. Ийм дур зоргыг, эрх мэдлээ хэтрүүлэх явдлыг хязгаарлах, төрөөс иргэдээ хамгаалахын тулд бид 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулиа батлаж, парламентын ардчиллыг сонгосон.

Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалын 1.1.4-т “Хүний эрх, эрх чөлөө, хууль дээдлэх зарчим, парламентын засаглалд суурилсан, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангасан ардчилсан төрийн тогтолцоо нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах баталгаа мөн” гэж заасан.

Гэтэл Үндсэн хууль дээр гараа тавьж байгаад Үндсэн хуулийг дээдлэн сахина, үндэсний эв нэгдлийг эрхэмлэн хамгаална хэмээн тангарагласан Ерөнхийлөгч маань хууль зөрчин байж Үндсэн хуулийн үндсэн бүтэц, суурь үзэл баримтлалыг үгүйсгэх, тэс өөр төрийн байгуулалтын хэлбэртэй болгох санал гаргаснаар энэ хүн тангарагаасаа няцаж, үндэсний аюулгүй байдлыг эрсдэлд оруулж байна гэж үзэж байна.

Тиймээс бид Ерөнхийлөгч энэхүү шийдвэр, үйл ажиллагаагаараа Үндсэн хуулийг зөрчсөн үү, тангарагаасаа няцсан уу, түүнийг огцоруулах үндэслэл байна уу гэдгийг тогтоолгохоор Үндсэн хуулийн цэцэд хандсан юм.

Одоогийн Ерөнхийлөгч Монголын ард түмний эв нэгдлийг илэрхийлэгч байх үүргээсээ удаа дараа хазайсан, нийгмээ талцал, хагаралд дуудсан шинжтэй үг, үйлдэл гаргаж байсан.

Бид үүгээрээ түүний энэ дур зоргод хэмжээ хязгаар гэж бий шүү, тэр нь Үндсэн хууль юм шүү гэдгийг сануулахыг бас зорьсон.

Улс төрчид ард түмнээс нэг л сонгогдсон бол дараагийн сонгууль хүртэл юу дуртайгаа хийж, төрийг яаж ч самарч болно гэж боддогоо болих хэрэгтэй.

-Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүд улстөрийн нөлөөлөл ихтэй учраас хэлэлцэгдэхгүй байх магадлал өндөр. Энэ эрсдлийг яаж тооцсон бэ?

-Тийм. Энэ бол өнөөгийн Монголын эмгэнэлтэй бодит байдал. Үндсэн хуулийн цэц гэдэг энэ түүхэн дэвшилтэт институтыг бид Үндсэн хуулиараа зохих ёсоор нь хангалттай бие даасан байдлаар байгуулж чадаагүй.

62 гишүүний өргөн барьсан Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд цэцийн гишүүнд тавих шаардлагыг зөв зүйтэй болгох заалт байсан боловч харамсалтай нь хасагдсан. Үнэндээ Үндсэн хуулийн цэц улс төрийн нэлээд нөлөөлөлтэй байгууллага болсон гэдгийг дийлэнх иргэд хүлээн зөвшөөрдөг.

Тэр дундаа одоогийн Ерөнхийлөгчийн Цэцэд нөлөөлөх магадлал сүүлийн жилүүдэд эрс нэмэгдсэн гэж харагддаг. Тэр утгаараа магадгүй бидний мэдээллээр маргаан үүсгэхгүй, буцаагаад шидчих байх. Тэрийг нь гэхдээ мэдээж монголчууд харж, мэдрэх бүрэн чадвартай. Бид ч шантрахгүй.

-Тэгээд цаашид яах вэ?

-Ямар ч тохиолдолд хууль, тэр дундаа Үндсэн хуулиа зөрчиж болохгүй. Зөрчөөд эхлэвэл буруу жишиг тогтоож, Монгол төрөө нурааж, улсын тусгаар тогтнол аюулгүй байдал замхран сулрах болно.

Тиймээс эх орноо л гэж байгаа бол бүгд Үндсэн хуулиа хамгаалан тэмцсээр байх ёстой. Бослого тэмцлээс бусдаар бидэнд үлдсэн сүүлчийн боломж бол энэ юм. Энэ Үндсэн хуульт байгуулал, энэ ардчилал, эрх чөлөө бол миний, бидний үр хүүхдийн ирээдүйд хамаатай. Тиймээс амиа алдахаас ч айхгүй. Энэ янзаараа бол энэ Ерөнхийлөгч, улс төрчид цаашид ч хувийн болон бүлэглэлийнхээ ашиг сонирхол, шуналын дэвээсээ болоод Үндсэн хуулийг уландаа гишгэн зөрчих, хийтэй үг, үйлдэл гаргасаар байх нь ойлгомжтой байгаа.

Гэхдээ бид Цэцийн гишүүдийг бүгдийг нь дархан эрх ямбаны ард амиа хоохойлсон гэмт этгээдүүд, улс төр, эдийн засгийн бүлэглэлийн гар хөл болсон этгээдүүд гэж бодохгүй байгаа. Эрх биш дотор нь тулхтай, төрийн зүтгэлтнүүд, шударга хүмүүс байгаа гэж найдаж байгаа. Одоо харах л үлдлээ. Цэцийн гишүүд гэдэг улс төрчдийн “тавиулууд” уу, Үндсэн хуулийн “манаачид” уу гэдгийг харна.

ikon.mn

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Amar
    -Ямар ч тохиолдолд хууль, тэр дундаа Үндсэн хуулиа зөрчиж болохгүй. Зөрчөөд эхлэвэл буруу жишиг тогтоож, Монгол төрөө нурааж, улсын тусгаар тогтнол аюулгүй байдал замхран сулрах болно.
    2019 оны 09 сарын 22 | Хариулах
iШинэ мэдээ
Шүүх эрх мэдлээс улстөрчдийг хол байлгахын учир 1 цаг 45 минутын өмнө "Бандаажгүй" улс төр 2 цаг 22 минутын өмнө ҮСХ: Татварын орлого 1.5 их наядаар өсжээ 2 цаг 40 минутын өмнө Болзошгүй гал түймрийн аюулаас урьдчилан сэргийлье 3 цаг 5 минутын өмнө А.Туяа: Бардам хэлье, гуйж авсан дүр лав надад байхгүй 3 цаг 17 минутын өмнө Н.Номтойбаяр гишүүн Дэд хорооны хуралдааныг нээлттэй явуулах хүсэлт гаргав 3 цаг 39 минутын өмнө Соёлын өвийг хадгалж, хамгаалах төсөлд тэтгэлэг олгоно 4 цаг 30 минутын өмнө Сайд Ч.Улаан ХБНГУ-д ажлын айлчлал хийж байна 4 цаг 47 минутын өмнө УИХ-д улираан сонгож болохгүй гишүүд: Б.ЭНХ-АМГАЛАН 5 цаг 0 минутын өмнө Авлигын эсрэг нэгдсэн намуудын эвслээс мэдээлэл хийнэ 5 цаг 19 минутын өмнө Путины санал болгосон ҮХНӨ бидэнд ямар хамаатай вэ? 6 цаг 10 минутын өмнө Ихэнх нутгаар хүйтний эрч суларна 6 цаг 19 минутын өмнө “Өгөөж-Чихэр боов” сар шинийн хэвийн боов, суурь еэвэнгээ үйлдвэрлэж эхэллээ 20 цаг 26 минутын өмнө Японы шинэ Элчин сайдыг хүлээн авч уулзав 20 цаг 43 минутын өмнө Жүдочид олон улсын тэмцээнээ Парисын “Их дуулга”-аас эхлүүлнэ 20 цаг 46 минутын өмнө Монгол улсад 2019 онд 45.7 мянган удаа газар хөдөлжээ 20 цаг 52 минутын өмнө 15 минутад бүрэн цэнэглэгддэг цахилгаан автобусыг туршиж эхэллээ 21 цаг 11 минутын өмнө УНТЭ яаралтай тусламжийн төвийн үйлчилгээний чадамжаа хоёр дахин нэмэгдүүллээ 22 цаг 2 минутын өмнө Фото: Дэлхийг дугуйгаар тойрон аялж яваа Энэтхэг залуу манай улсад иржээ 22 цаг 20 минутын өмнө Д.Тогтохсүрэн: Би казинод тоглоогүй, бооцоо тавиагүй, мэдэх ч үгүй 23 цаг 8 минутын өмнө НӨАТ-ын буцаан олголт 10 тэрбум төгрөгөөр нэмэгджээ 23 цаг 22 минутын өмнө Автомашинтайгаа мөсөнд цөмөрсөн дөрвөн хүний амийг аварчээ 23 цаг 34 минутын өмнө Ерөнхийлөгч Х.Баттулга долоо дахь зөвлөхөөрөө Э.Мөнх-Очирыг сонгожээ Өчигдөр 13 цаг 59 минутад Сургуулийн сурагчдад “Ухаалаг бугуйвч” хүргүүлж эхэллээ Өчигдөр 13 цаг 33 минутад "Д.Эрдэнэбат гишүүн казинод тоглоогүй, сонирхох үүднээс ороод гарсан" Өчигдөр 12 цаг 58 минутад Б.Дөлгөөн: Манай улсын дун­даж дав­харга Зайсанд төвлөрдөг Өчигдөр 12 цаг 31 минутад Хотын тойргийн мандатын тоог цөөлөхийг эсэргүүцэв Өчигдөр 12 цаг 10 минутад Эрдэмтэд хүний насыг 10 жилээр уртасгах аргыг нэрлэлээ Өчигдөр 11 цаг 32 минутад Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх эсэх хуралдаан дахин хойшиллоо Өчигдөр 10 цаг 45 минутад Терминатор-4 Өчигдөр 10 цаг 40 минутад Их мастер Б.Мөнгөнтуул олон улсын тэмцээнд түрүүллээ Өчигдөр 10 цаг 36 минутад Оюутолгойн алт үйлдвэрлэл 40 хувиар буурна Өчигдөр 09 цаг 15 минутад Хуулийн засаглалаа самарсан Хууль зүйн сайдын шилжилт Өчигдөр 08 цаг 30 минутад Нийслэлд цэргийн бүртгэл өнөөдөр эхэлнэ Өчигдөр 08 цаг 23 минутад Ерөнхийлөгч Дэлхийн эдийн засгийн чуулганд оролцохоор мордлоо Өчигдөр 08 цаг 18 минутад Ихэнх нутгаар хүйтний эрч сулавтар байна Өчигдөр 08 цаг 10 минутад НӨАТ-ын сугалаанаас 10 сая төгрөгийн зургаан азтан тодорлоо Уржигдар 19 цаг 30 минутад МАН-ын бүлгийн дарга Австралид казино тоглож буй баримт цацагдав Уржигдар 17 цаг 59 минутад Цагдаагийн байгууллага гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх бие даасан нэгжтэй боллоо Уржигдар 11 цаг 27 минутад Хятадад шинэ вирусаар халдварлагсдын тоо нэмэгджээ Уржигдар 10 цаг 16 минутад Украйны Ерөнхийлөгч өөрийг нь далдуур муулсан Ерөнхий сайдынхаа огцрох хүсэлтийг хүлээж авсангүй Уржигдар 10 цаг 06 минутад Ш.Алтантуяагийн амь насыг хөнөөсөн хэргийг шийдвэрлэхэд хамтран ажиллана Уржигдар 09 цаг 47 минутад НӨАТ-ын сугалааны ээлжит тохирол өнөөдөр явагдана Уржигдар 09 цаг 35 минутад Сурагчдын бүтээсэн “Нууц товчоо”-г Төрийн түүхийн музейд хандивлав 2020-01-18 13:58 Гүйлтийн цанын тамирчид өнөөдөр уралдана 2020-01-18 13:49 Монголыг хорлодог монгол ленинчүүд 2020-01-18 13:38 Ж.Бат-Эрдэнэ: Сонгуулийн тойрог, мандатын тоо хүн амынхаа тоонд уялдах ёстой 2020-01-18 13:23 2020 онд "Оюутолгой"-н гүний уурхайн санхүүжилтэд 1.2-1.3 тэрбум доллар зарцуулна 2020-01-18 13:03 Сургууль, цэцэрлэгүүд "Хотын соёл" мэдээллийн цагтай болно 2020-01-18 12:45 НӨАТ-ын сугалааны ээлжит тохирлыг маргааш шууд дамжууулна 2020-01-18 12:32
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top