x

Д.Үүрцайх: Ерөнхийлөгч тангаргаасаа няцсан учир ҮХЦ-д хандлаа

Хөдөлмөрийн үндэсний намын (ХҮН) гишүүд өчигдөр Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг тангарагаасаа няцсан үндэслэлээр Үндсэн хуулийн цэцэд ханджээ. Хэрвээ Цэц түүнийг "тангаргаасаа няцсан" гэдэг дүгнэлт гаргавал мөн энэ нь огцруулах ндэслэл болно гэж үзвэл УИХ Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн асуулыг ярих хэрэгтэй болно.

 

Энэ тухай тус намын гишүүн, Үндсэн хуулийн эрх зүй судлаач Д.Үүрцайхаас дараах тодрууллаа.

-ХҮН өнөөдөр Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг Үндсэн хууль зөрчсөн асуудлаар ҮХЦ-д гомдол гаргасан байна. Энэ талаараа тодруулж өгөөч?

-Ерөнхийлөгч Х.Баттулга "Ард нийтийн санал асуулга явуулах тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөлд засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуултыг нэмэх саналыг хүргүүлсэн нь өөрөө Үндсэн хууль ноцтой зөрчсөн явдал юм.

Энэ саналаа албан ёсоор ЕТГ-ын дарга З.Энхболдоор уламжлан 2019.9.9-ний өдөр УИХ-ын даргад өргөн барьсан байна. Энэ шийдвэртэй нь холбогдуулан Үндсэн хуулийн цэцэд ХҮН-ын залуус бид мэдээлэл гаргаад байна.

-Монгол Улсын түүхэнд анх удаа Ерөнхийлөгчөө Үндсэн хууль зөрчсөн асуудлаар иргэд ҮХЦ-д гомдол гаргаж байгаа тохиолдол болж байна. Хуулийн үндэслэл нь яг юу вэ? Ерөнхийлөгч ямар хууль зөрчив?

-Үндсэн хуулиас эхлээд хэд хэдэн хуулийг ноцтой зөрчсөн. Тухайлбал,

Нэгд, Үндсэн хуулийн 68.2, Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуулийн 17 дугаар зүйл, Ард нийтийн санал асуулгын тухай хуулийн 4.2-т Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлаар явуулах ард нийтийн санал асуулгыг уг хуулийн 4.1-д заасан төрийн дотоод, гадаад бодлогыг тодорхойлохтой холбогдсон тодорхой асуудлаар явуулах санал асуулгаас ялган тусгайлсан зохицуулалтыг хуульчилсан.

Хоёрт, Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуулийн 17.6-д УИХ-аас хоёрдугаар хэлэлцүүлгийг явуулж, бүхэлд нь баталсан нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг ард нийтээс зөвшөөрөх, татгалзах гэсэн хувилбараар ганц л асуулт асуух ёстой гэж тодорхой зохицуулсан.

Гэтэл Ерөнхийлөгч дээрх хуулийн заалтуудыг илтэд зөрчиж, засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуулт нэмэх санал өргөн барьсан нь Үндсэн хуульд заасан “хууль дээдлэх” зарчим болон бусад хэд хэдэн зааллтыг нь зөрчсөн хэрэг юм.

-Ерөнхийлөгч Үндсэн хууль өөрчлөх санаачилга гаргаж болохгүй гэж үү?

-Ерөнхийлөгчийн гаргасан энэ санал бол одоогийн Үндсэн хуулийг халж буюу бүхэлд нь өөрчлөж, шинэ Үндсэн хуультай болох тухай асуудал юм.

Мөн Үндсэн хууль өөрчлөх, санал гаргах, асуулга явуулах нь өөрийн гэсэн зарчим, хуультай.

Ямар ч төрийн албан тушаалтан байсан Үндсэн хуулийг уландаа гишгэж, дур зоргын улс төр хийж, монголчуудын хувь заяа, эрх чөлөөгөөр “наадах” эрхгүй. Ийм дур зоргыг, эрх мэдлээ хэтрүүлэх явдлыг хязгаарлах, төрөөс иргэдээ хамгаалахын тулд бид 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулиа батлаж, парламентын ардчиллыг сонгосон.

Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалын 1.1.4-т “Хүний эрх, эрх чөлөө, хууль дээдлэх зарчим, парламентын засаглалд суурилсан, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангасан ардчилсан төрийн тогтолцоо нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах баталгаа мөн” гэж заасан.

Гэтэл Үндсэн хууль дээр гараа тавьж байгаад Үндсэн хуулийг дээдлэн сахина, үндэсний эв нэгдлийг эрхэмлэн хамгаална хэмээн тангарагласан Ерөнхийлөгч маань хууль зөрчин байж Үндсэн хуулийн үндсэн бүтэц, суурь үзэл баримтлалыг үгүйсгэх, тэс өөр төрийн байгуулалтын хэлбэртэй болгох санал гаргаснаар энэ хүн тангарагаасаа няцаж, үндэсний аюулгүй байдлыг эрсдэлд оруулж байна гэж үзэж байна.

Тиймээс бид Ерөнхийлөгч энэхүү шийдвэр, үйл ажиллагаагаараа Үндсэн хуулийг зөрчсөн үү, тангарагаасаа няцсан уу, түүнийг огцоруулах үндэслэл байна уу гэдгийг тогтоолгохоор Үндсэн хуулийн цэцэд хандсан юм.

Одоогийн Ерөнхийлөгч Монголын ард түмний эв нэгдлийг илэрхийлэгч байх үүргээсээ удаа дараа хазайсан, нийгмээ талцал, хагаралд дуудсан шинжтэй үг, үйлдэл гаргаж байсан.

Бид үүгээрээ түүний энэ дур зоргод хэмжээ хязгаар гэж бий шүү, тэр нь Үндсэн хууль юм шүү гэдгийг сануулахыг бас зорьсон.

Улс төрчид ард түмнээс нэг л сонгогдсон бол дараагийн сонгууль хүртэл юу дуртайгаа хийж, төрийг яаж ч самарч болно гэж боддогоо болих хэрэгтэй.

-Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүд улстөрийн нөлөөлөл ихтэй учраас хэлэлцэгдэхгүй байх магадлал өндөр. Энэ эрсдлийг яаж тооцсон бэ?

-Тийм. Энэ бол өнөөгийн Монголын эмгэнэлтэй бодит байдал. Үндсэн хуулийн цэц гэдэг энэ түүхэн дэвшилтэт институтыг бид Үндсэн хуулиараа зохих ёсоор нь хангалттай бие даасан байдлаар байгуулж чадаагүй.

62 гишүүний өргөн барьсан Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд цэцийн гишүүнд тавих шаардлагыг зөв зүйтэй болгох заалт байсан боловч харамсалтай нь хасагдсан. Үнэндээ Үндсэн хуулийн цэц улс төрийн нэлээд нөлөөлөлтэй байгууллага болсон гэдгийг дийлэнх иргэд хүлээн зөвшөөрдөг.

Тэр дундаа одоогийн Ерөнхийлөгчийн Цэцэд нөлөөлөх магадлал сүүлийн жилүүдэд эрс нэмэгдсэн гэж харагддаг. Тэр утгаараа магадгүй бидний мэдээллээр маргаан үүсгэхгүй, буцаагаад шидчих байх. Тэрийг нь гэхдээ мэдээж монголчууд харж, мэдрэх бүрэн чадвартай. Бид ч шантрахгүй.

-Тэгээд цаашид яах вэ?

-Ямар ч тохиолдолд хууль, тэр дундаа Үндсэн хуулиа зөрчиж болохгүй. Зөрчөөд эхлэвэл буруу жишиг тогтоож, Монгол төрөө нурааж, улсын тусгаар тогтнол аюулгүй байдал замхран сулрах болно.

Тиймээс эх орноо л гэж байгаа бол бүгд Үндсэн хуулиа хамгаалан тэмцсээр байх ёстой. Бослого тэмцлээс бусдаар бидэнд үлдсэн сүүлчийн боломж бол энэ юм. Энэ Үндсэн хуульт байгуулал, энэ ардчилал, эрх чөлөө бол миний, бидний үр хүүхдийн ирээдүйд хамаатай. Тиймээс амиа алдахаас ч айхгүй. Энэ янзаараа бол энэ Ерөнхийлөгч, улс төрчид цаашид ч хувийн болон бүлэглэлийнхээ ашиг сонирхол, шуналын дэвээсээ болоод Үндсэн хуулийг уландаа гишгэн зөрчих, хийтэй үг, үйлдэл гаргасаар байх нь ойлгомжтой байгаа.

Гэхдээ бид Цэцийн гишүүдийг бүгдийг нь дархан эрх ямбаны ард амиа хоохойлсон гэмт этгээдүүд, улс төр, эдийн засгийн бүлэглэлийн гар хөл болсон этгээдүүд гэж бодохгүй байгаа. Эрх биш дотор нь тулхтай, төрийн зүтгэлтнүүд, шударга хүмүүс байгаа гэж найдаж байгаа. Одоо харах л үлдлээ. Цэцийн гишүүд гэдэг улс төрчдийн “тавиулууд” уу, Үндсэн хуулийн “манаачид” уу гэдгийг харна.

ikon.mn

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Amar
    -Ямар ч тохиолдолд хууль, тэр дундаа Үндсэн хуулиа зөрчиж болохгүй. Зөрчөөд эхлэвэл буруу жишиг тогтоож, Монгол төрөө нурааж, улсын тусгаар тогтнол аюулгүй байдал замхран сулрах болно.
    2019 оны 09 сарын 22 | Хариулах
iШинэ мэдээ
Түүхий нүүрс түлсэн иргэд, байгууллагад хуулийн хариуцлага хүлээлгэнэ 3 цаг 48 минутын өмнө Хүүхдийн тэтгэмжээ өгдөггүй эцэг, эхэд хилийн хориг тавина 4 цаг 0 минутын өмнө Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөл: УИХ-ын II хэлэлцүүлгийн дараа 5 цаг 14 минутын өмнө Б.Пүрэвдорж, Б.Саранчимэг нар Монголын парламентын нэрийг дэлхийд гаргалаа 5 цаг 56 минутын өмнө Сөүл хотын удирдлагууд Нийслэлд хөрөнгө оруулахад бэлэн гэв 6 цаг 50 минутын өмнө Хаягдал тосыг түлш болгон ашилладаг "Флинт" зуухыг танилцууллаа 6 цаг 57 минутын өмнө Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр бүх нийтээр амрахыг байнгын хороон гишүүд дэмжлээ 7 цаг 5 минутын өмнө Б.Болороо: Миний нөхөр гаднын нөлөөтэй амиа алдсан 8 цаг 11 минутын өмнө Ил тодын хуулиас болж Саарал жагсаалтад орсон гэх тархи угаалт 9 цаг 18 минутын өмнө ЭМД-аараа MRI оношилгоо хийлгэх боломжтой боллоо 10 цаг 50 минутын өмнө Д.Намжил: Заасан хугацаанд Саарал жагсаалтаас гарч чадахгүй ч байж мэднэ 11 цаг 3 минутын өмнө Үндэсний их баяр наадмын тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ 11 цаг 13 минутын өмнө Зимбабве улс ганд нэрвэгджээ 11 цаг 17 минутын өмнө Дэлхийн хамгийн эртний сувд олджээ 11 цаг 21 минутын өмнө Төрийн албаны шалгалт өгөхөөр 5000 хүн ханджээ 11 цаг 27 минутын өмнө Ерөнхий сайд эзэн хааны дайллагад эхнэртэйгээ хамт оролцжээ 11 цаг 41 минутын өмнө Л.Оюун-Эрдэнэ: Ерөнхий сайдын эрх мэдэлд би халдах эрхгүй 12 цаг 0 минутын өмнө Нийслэлийн нутаг дэвсгэрээс хар шороо олборлохыг хориглолоо 12 цаг 21 минутын өмнө Үндэсний Аудитын газрын төлөөлөгчид Канад улсад ажиллав 12 цаг 26 минутын өмнө Халтиргаа, гулгаа ихэссэн тул зуны дугуйтай хөдөлгөөнд оролцохгүй байхыг анхаарууллаа 12 цаг 43 минутын өмнө Алагчлал улсын эдийн засгийг алдаг! 13 цаг 3 минутын өмнө Эцэг эхчүүдийн 16 хувь нь хүүхдийнхээ интернэт хэрэглээнд огт хяналт тавьдаггүй Өчигдөр 16 цаг 00 минутад Байгалийн түүхийн музейг нураах тендерийг түдгэлзүүлжээ Өчигдөр 15 цаг 23 минутад Оросын ам.долларын тэрбумтнуудын тоо нэмэгджээ Өчигдөр 15 цаг 15 минутад Армийн спортын наадмаас Монголын жүдочид 2 хүрэл медаль хүртэв Өчигдөр 15 цаг 08 минутад Гадаад валютын нөөц 4 тэрбум ам.долларт хүрсэн гэв Өчигдөр 15 цаг 03 минутад 50 настай эрэгтэй гэртэйгээ шатаж нас баржээ Өчигдөр 14 цаг 53 минутад Цасанд боогдсон иргэдэд Онцгой байдлын алба тусламж үзүүлэв Өчигдөр 14 цаг 42 минутад Японы шинэ эзэн хаан сэнтийдээ заларлаа Өчигдөр 14 цаг 02 минутад Утаа ихтэй байршлыг тогтоох хяналтын цэг ажиллуулж эхэллээ Өчигдөр 14 цаг 00 минутад "Тавантолгой Түлш" компаниас иргэдэд зааварчилгаа өгөх баг гаргажээ Өчигдөр 12 цаг 09 минутад “Алтан намар" хөгжмийн наадам энэ сарын 25, 26-нд болно Өчигдөр 11 цаг 57 минутад 700.000-1.000.000 төгрөгийн цалинтай ажлын байранд залуучууд ирэхгүй байна Өчигдөр 11 цаг 38 минутад Японы шинэ эзэн хаанд зориулсан ёслолд 174 орны төлөөлөгч оролцоно Өчигдөр 10 цаг 50 минутад Угаарын хийд хордсон иргэдийнхээ эмчилгээг төр даая Өчигдөр 10 цаг 25 минутад Абэ Шинзо: Мөнгөний бодлого, санхүүгийн хүндрэлээ шийдсэний дараа Монголд дэмжлэг үзүүлэхэд бэлэн Уржигдар 18 цаг 21 минутад Ц.Нямдорж: Ил тодын хууль батлагдсан нь Саарал жагсаалтад орох шалтгаан болсон Уржигдар 18 цаг 11 минутад Хандгайт, Улиастайд баавгайн мөр илэрсэн тул ойд зорчихгүй байхыг зөвлөж байна Уржигдар 17 цаг 59 минутад Монголбанк: Сандрах хэрэггүй, төгрөгийн ханш унахгүй Уржигдар 16 цаг 38 минутад Японыг дахин хоёр хар салхи дайрна Уржигдар 15 цаг 14 минутад Эзэмших эрхийг цуцалсан газрыг иргэдэд нээлттэй дуудлагаар худалдана Уржигдар 15 цаг 08 минутад Ослын улмаас нийслэлд найм, орон нутагт хоёр хүн амиа алджээ Уржигдар 14 цаг 58 минутад Б.Найдалаа: Саарал жагсаалтаас гарах шийдэл нь улс төрийн шинэчлэл байх болно Уржигдар 13 цаг 52 минутад Эрчмээ алдсан эрчим хүчний салбар Уржигдар 12 цаг 38 минутад Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлт буюу эрхийн "балайрал" хууль тогтоогчид Уржигдар 11 цаг 26 минутад Явган зорчигч өөрөө удирддаг гэрлэн дохиотой боллоо Уржигдар 09 цаг 36 минутад Амиа алдагсдын тоо нэмэгдсээр байна Уржигдар 09 цаг 15 минутад Улаанбаатар-Мандалговийн цахилгаан дамжуулах шугамыг ашиглалтад орууллаа Уржигдар 09 цаг 10 минутад Ё.Баатарбилэг сайд Баянхонгор аймагт ажиллалаа Уржигдар 09 цаг 01 минутад УИХ дахь намын бүлгүүд хуралдана Уржигдар 08 цаг 54 минутад
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top