Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын чуулганаар батлуулснаар салбарын эрх зүйн орчин ил тод, тогтвортой болж, урт хугацааны хөгжил, орон нутгийн иргэдийн эрх ашигт эерэг нөлөө үзүүлэхийг АҮЭБЯ мэдээллээ.

Үүний урьтал болгож уул уурхайн салбарын төр, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагынхан Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн талаарх олон нийтийн хэлэлцүүлэг өрнүүлэн, үзэл бодол, гарц шийдлээ ярилцаж, зовлон бэрхшээлээ хуваалцав. УИХ-ын хаврын чуулганд өргөн барихаар зэхэж буй Ашигт малтмалын тухай хуульд хэд, хэдэн өөрчлөлт оруулахаар тусгажээ.

Тухайлбал, хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох сонголтыг бий болгож, хайгуул хийлгүй хадгалсан тохиолдолд үнэтэй байх зохицуулалтыг хийнэ. Чухал ашигт малтмалын зохицуулалтыг тусгахдаа манай улс чухал ашигт малтмалын жагсаалтаа баталж, дэлхий нийтийн чиг хандлагад нийцсэн бодлогоо тодорхойлно.

Мөн АМНАТ тооцох аргачлалыг шинэчлэн, орон нутгийн хүртээмжийг нэмэхээр төлөвлөжээ. АМНАТ тооцох жишгийг Монголын Хөрөнгийн биржийн үнээр тогтоох, зэсийн АМНАТ-ийн нэмэгдэх төлбөрийг олон улсын жишигт нийцүүлэх, баяжуулах, боловсруулах үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнд ногдох АМНАТ-ийг оновчтой тогтоож, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийг эрчимжүүлнэ. Мөн баяжмалд дагалдаж буй элементэд ногдуулах АМНАТ-ийг олон улсын жишигт нийцүүлэх, ашигт малтмал ашиглаж буй аймаг, орон нутагт АМНАТ-ийг илүү хуваарилах зэрэг өөрчлөлт оруулахаар ийнхүү хэлэлцүүлж байгаа юм.

Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням “Ухдаг биш боловсруулдаг концепц тусгасан. Одоо мөрдөж буй хууль эрхзүйн орчин боловсруулах тусам ашиггүй байгаа. Улсын хэмжээнд зогссон 47 үйлдвэрийг ашиглалтад оруулж, тоог нь хоёр дахин нэмж, бодлогоор дэмжинэ. Уул уурхайн хариуцлагатай үйлдвэрлэл, хайгуул, олборлолтыг дэмжиж буй орон нутаг илүү боломж олгоно. Хулгай хийгээд зугтдаг төслүүдийг зогсооно” гэв.

Тэрбээр хэлэлцүүлэгт оролцогчдод хандаж “Бид талцвал ямар ч үр дүнд хүрэхгүй. Нэгнийхээ санаа бодлыг сонсож, бүгд хүлээн зөвшөөрсөн хувилбараа барихыг хичээнэ. Үндсэн зарчмын зарим ойлголтын талаар ТББ, иргэдийн дунд буруу ойлгож эсэргүүцэх нь бий. Монгол Улс уул уурхайгаас үл хамаарах эдийн засагтай болж чадаагүй ч эндээс өөрчлөлт эхэлнэ” гэдгийг тодотгосон юм.

Манай улсад 2015-2024 онд нийт 99.38 их наяд төгрөгийн гадаадын хөрөнгө оруулалт орсний 80 орчим хувь нь уул уурхайн салбарт ногджээ. Уул уурхайн салбар манай эдийн засгийн ДНБ-ий 30 гаруй хувийг, улсад орж ирж буй 100 ам.доллар тутмын 95-ыг нь, мөн аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүний 70 гаруй хувийг үйлдвэрлэдэг. Мөн экспортын нийт орлогын 95.4, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын 74, нэгдсэн төсвийн орлогын 28.4 хувийг бүрдүүлж байна.

Ашигт малтмалын тухай хуулийг 1997 онд баталж, 2006 онд шинэчлэн найруулснаас хойш 16 удаа 300 орчим нэмэлт, өөрчлөлт хийжээ.