Бямба гаригт тэнгэрт хальсан Кофи Аннаныг дэлхий даяар дурсч байна. АНУ нь түүний өмнөх даргын хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацаанд хориг тавьсны улмаас Аннан НҮБ-ын долоо дахь Ерөнхий нарийн бичгийн дарга болсон юм. Мөн түүнийг дарга байх цагаар НҮБ нь ямар нэгэн шийдвэр гаргах статус үгүй болсон байв. Гэхдээ тэр нь Кофи Ананы хүчин зүтгэлээс үл хамаарсан хэрэг байлаа.
Тэрээр 81 насандаа хурдан хугацаанд өвчлөн гэр бүлийнхээ хүрээний асрамж дор нас барсан гэж дипломатын сүлжээний хуудаснаа хамаатан садан нь мэдээлэв.
Гана улсын уугуул Кофи Аннан 1997 - 2006 онуудад НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга байв. Нэн шинэ түүхийн хамгийн үр дүнтэй удирдагч нарын нэг байсан гэдэг бөгөөд түүний нэртэй олон чухал энхийн санаачлага холбоотой.
Нэртэй овгоос гаралтай Аннан АНУ-д сайн боловсрол эзэмшээд 1960-аад оны эхнээс НҮБ-ын бүтцэд ажиллаж эхэлжээ. Тэр амжилттай карьер хийн Бутрос-Бутрос Гали НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга байсан ерээд оны дундуур Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч болж чадав. Өндөр тушаалд байхдаа тэр энхийг сахиулах асуудлаар ихээхэн ажиллаж, энхийг сахиулагчдын тоог 70 мянга болгожээ.
Аннан 1997 онд НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдоод тус байгууллагыг шинэчлэхээр оролдов. АНУ-ын шийдвэрээр бутрос Галийн дараа сонгогдсон болохоор түүнийг америкчуудын тоглоомын хүн гэдэг байв. Югославыг бөмбөгдөж байхад түүнийг зогсоохоор юу ч хийгээгүй, АНУ ба Их Британи хоёрыг Афганистанд нэвтрэхийг, дараа нь Иракт дайн хийхийг дэмжсэн гэж түүнийг шүүмжилж байлаа. Кофи Аннан өөрийн энхийн үйлс, дипломат санаачлагынхаа төлөө 2001 онд Нобелийн энх тайвны шагналтан болсон юм. Түүнийг хямралын үеэр зэвсэгт цөмрөлт хийх боломжийг АНУ-д өгсөн “хамгаалах үүрэг” гэсэн бодлогыг нь дэмжигч гэж түүнийг бас шүүмжилж байв. Аннан өөрөө энэ зарчмыг дэмжин хоморголон устгалтаас хүн амыг нь хамаалахын тулд зэвсэгт оролцоог дэмжиж ирсэн гэдэг байв.
Кофи Аннаны гол ололт нь 2006 онд Гарри Трумений номын санд хэлсэн төгсгөлийн үг нь байжээ. Албаа өгч байсан түүнийг тэр цагийн Төрийн нарийн бичгийн дарга Кондолиза Райс АНУ-ын дэлхийд үзүүлсэн эерэг нөлөөг хэлсэнгүй гэсэн юм.
Америкчуудаас гадна Израилийн Ерөнхий сайд байсан Эхуд Ольметад ч түүний үг таалагдсангүй. Араб Израилийн сөргөлдөөнд Ливан, Иракийн хэрэг явдлын эерэг нөлөө чухал байлаа гэснийг Ольмерт долоо дахь Ерөнхий нарийн бичгийн дарга олон улсын байдлыг ойлгодоггүй гэж шүүмжилсэн байв. “Хүч хэрэглэж байхад бүгдийн хүлээн зөвшөөрч хуваалцсан нийтийн хүлээн зөвшөөрсөн хэм хэмжээнд тохирсон зөв зорилгоор цэргийн хүч хэрэглэгдэж байна гэсэн итгэл байх ёстой” хэмээсэн Аннаны үгэнд Иракт довтолсон АНУ-ын хууль бус ажиллагааг дурссан байдаг. “Өнөөдөр америкчуудад нэн түрүүнд мөн нийт хүн төрлөхтөнд даяарчлалын дуудлагын эсрэг хамтын хүчээр зогсох систем хэрэгтэй байна. Ийм систем амжилттай ажиллахад Америкийн удирдлагад Трумений стилиэр ажиллах удирдлага хэрэгтэй. Америкийн дараагийн удирдлагад тийм хүн гарч ирээсэй хэмээн би залбирч байна” гэсэн үгээр тэр үгээ дуусгасан билээ. Америкт боловсрол авч, олон жилээ тэнд ажиллан өнгөрөөсөн тэр хүний үг америкчуудыг цочоож билээ.
Харамсалтай нь түүнийг үгийг авч тунгаах хүн Бушийн мөн Барак Обамагийн захиргаанд байсангүй. Обамагийн захиргааны үед түүний дэмжлэгийг авсан “Арабын хавар” хөдөлгөөн сая сая хүнийг үхэлд хүргэн Ойрхи Дорнодын байдлыг бусниулсан байлаа.
Кофи Аннан НҮБ-ын үүргийг дэлхийн тэргүүн байгууллага болгохоор бүхнээ хийсэн юм. Харин тэр нь бүтээгүй нь түүний буруу биш.
М.Цогт
