x

Шатахуун нэвчсэн хөрсийг эрүүлжүүлэх ажил НУУЦЫН ЗЭРЭГЛЭЛД шилжжээ

Дархан-Уулаас Орхон аймгийн чиглэлд шатахуун тээвэрлэж явсан ачааны галт тэрэгний есөн вагон Сэлэнгэ аймгийн Орхонтуул сумын Шар-Ус багийн нутагт унаснаас их хэмжээний түлш асгарч, байгаль орчинд ноцтой хохирол учруулсан явдал сар гаруйн өмнө болсон. Хамгийн аюултай нь осол болсон газраас 10 хүрэхгүй км-ийн цаана Орхон гол урсаж байв. Зарим байгууллагынхан, орон нутгийн хүмүүс тухайн үед “Хөрсөнд нэвчиж, тархсан шатахуун Орхон голд хүрсэн” хэмээн мэдээлж, агаараас авсан зураг цахим сүлжээнд нийтэлсэн бол Сэлэнгэ аймгийн БОАЖГ-ын дарга З.Түвшинтөгс үүнийг үгүйсгэж, “Ослын газраас 500 метрийн зайд байсан борооны тогтоол усанд шатахуун орсон. Орхон голд хүрээгүй. Гурван газраас авсан дээжийн шинжилгээнд үндэслэн хорт бодисыг саармагжуулж, хөрс, усыг хамгаалах, нөхөн сэргээх арга хэмжээг шат дараатай авна” гэж мэдээлсэн. БОАЖЯ, МХЕГ, УБТЗ зэрэг холбогдох байгууллагынхан ч ийм байр суурь, мэдээллийг өгсөн юм.

 

Энэ хэрэг явдлаас 10 гаруй хоногийн дараа Сэлэнгэ аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч Н.Ононтой холбогдоход “Шатахуунтай долоон вагоны дөрөв нь хоосорч, 150.5 тонн түлш асгарсан. Бохирдсон газрын хэмжээ гурван га талбайг хамарсан. Хөрсний өнгөн хэсгээс 50 см хүртэлх гүнд шатахуун нэвчсэнийг лабораторийн шинжилгээгээр тогтоогоод буй. Хөрс, усны дээжийн хариуг эцсийн байдлаар ирүүлээгүй. Одоогоор бохирдсон хөрсийг хуулж, хорт бодисыг саармагжуулах, ариутгах ажлыг холбогдох мэргэжилтнүүд технологийн дагуу гүйцэтгэж байна. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөх боломжгүй” гэсэн юм.

150 тонн түлш гэдэг бол байгальд үлэмж аюул учруулахаар хэмжээ. Гурван га газар бохирдсон гэж тогтоосон нь мөсөн уулын орой төдий үзүүлэлт. Шатахуун зөвхөн хөрсийг доройтуулаад зогсохгүй хорт нэгдлээ агаар мандалд ч түгээж, гүний усыг бохирдуулан, тухайн орчны амьтан, ургамлыг устгадаг. Агаар дусал болон ундны ус, бэлчээрийн ургамлаар дамжин хүний эрүүл мэндэд ч аюул заналхийлдэг. Ийм олон замаар хоруу чанараа түгээж, хөрсөнд удах тусам нүүж, нэвчдэг учир шатахуун асгарсан газрыг хугацаа алдалгүй “эмчилж”, цэвэр шүүлэх ёстой гэнэ. Гэтэл дээрх ослоос үүдэлтэй ул мөрийг арилгах, цэвэршүүлэх ажил удаашралтай байгааг Орхонтуул сумын холбогдох албан тушаалтан хэллээ. Тэрбээр “Төмөр замын эвдрэлийг засаж, хөдөлгөөнийг хэвийн болгосон тухай л яриад буй. Тухайн хэсгийн газрыг хэзээ урьдынх шиг хэвийн болгож, эрүүлжүүлэх вэ гэдэг л чухал байна. Байгаль орчинд учирсан хохирлын хэмжээг хэрхэн тогтоосон нь ч тодорхойгүй. Уг нь орон нутгийнханд энэ талаарх мэдээллийг цаг тухайд нь өгөөд, ажлын үйл явцыг танилцуулах ёстой. Мэдэхгүй хүмүүс тэр хавьд нутаглаж, малаа усалж, идээшүүлэх вий гэдгээс эхлээд асуудал их” гэж ярьсан юм.

Ослоос хойш 10 гаруй хоног өнгөрөхөд хариуцсан байгаль орчны байцаагч нь шинжилгээний хариугаа хүлээж аваагүй, “Бохирдсон хөрсийг технологийн дагуу саармагжуулж, ариутгаж байгаа” гэхээс өөр мэдээлэлгүй суусан нь дээрх иргэний яриа үнэний ортойг батлах мэт.

Шатахуунаар бохирдсон хөрсийг голдуу механик болон физик-химийн аргаар цэвэршүүлдэг юм байна. Механик арга гэдэг нь газрын гадаргуу дээр тогтсоныг нь тусгай зориулалтын шахуургаар соруулж, нэвчдэстэй хөрсийг хуулж авахыг хэлдэг. Харин физик-химийнх нь хөрсийг тусгай бодисын уусмалаар, дараа нь усаар шүршиж, цэвэршүүлэхийг хэлдэг гэнэ. Элс, хөвд, модны үртэс, нунтаг керамзит (хүрмэн чулуу) зэрэг тос шингээх чадвар сайтай материалуудыг ашигладаг аж. Ховор тохиолдолд гуминий хүчил, бичил биет ашигладаг биотехнологийн аргыг хэрэглэдгийг МУИС-ийн Шинжлэх ухааны сургуулийн Биологийн тэнхимийн багш, доктор Н.Байгаль хэллээ. Тэрбээр “Их хэмжээний шатахуун асгарч, тэр нь хөрсний өнгөн хэсгээс 50 см хүртэлх гүнд нэвчсэн бол механик аргаар цэвэршүүлж буй болов уу. Эрүүл болон нэвчдэс бүхий хөрсийг тусгаарлаж, бохирдлыг хязгаарлахын тулд хуулалт хийхээс өөр аргагүй. Манай улсад голдуу бохирдсон хөрсийг хуулж, сийрэгжүүлсний дараа эрдэс бордоогоор бордож, өвс, ургамал тарьдаг. 50 см хүртэлх хэсэгт нэвчсэн гэхээр нэлээд гүн бохирдсон гэсэн үг. Үе шаттай, нарийн технологийн дагуу эмчлэхэд багагүй хугацаа шаардана. Бас тууштай байдал чухал” гэв.

Энэхүү ажлын явц одоо ямар шатандаа яваа, хөрсийг хэрхэн эмчилж байгаа, байгаль орчинд учруулсан хохирлын хэмжээг хэрхэн тогтоосон талаарх тодорхой мэдээлэл авахаар ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд багтсан байгууллагынхантай холбогдоход нэг нь ч дорвитой зүйл хэлсэнгүй. Сэлэнгэ аймгийн Байгаль орчны газрынхан “Мэдээлэл өгөх боломжгүй. Мэргэжлийн хяналтын газраас тодруул” гэв. Мэргэжлийн хяналтын газрын авто тээврийн хяналтын улсын байцаагч Г.Нансалмаа “Цагдаа, онцгой байдал, мэргэжлийн хяналт, байгаль орчин, төмөр замын байгууллагын 370 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг ослын газарт ажиллаж, шуурхай арга хэмжээ авсан. Хөрс саармагжуулах, ариутгах шатны ажлыг гүйцэтгэсэн. Тухайн хэсгээс гурван удаа дээж авсан” гэв. Харин Онцгой байдлын газрын гамшгаас хамгаалах хяналтын улсын байцаагч н.Бат-Эрдэнэ “Бид чиг үүргийнхээ дагуу зорчих хөдөлгөөнийг хэвийн болгох арга хэмжээ авч, шатахуун нэвчсэн хөрсийг саармагжуулсан. Одоо тэнд хийж буй ажлын талаар мэдээлэх боломжгүй. Дууссаных нь дараа хэлье” гэв. “Хохирлын хэмжээг хэрхэн тооцож, үнэлсэн бэ” гэхэд “БОАЖГ, МХГ-ынхнаас асуу” хэмээсэн юм. Уг нь байгаль орчинд учирсан хохирлыг арилгах, хөрсний бохирдлыг цэвэршүүлэх ажлыг ингэтлээ нууцалж, цааргалах шалтгаан үгүй. Гагцхүү олон нийтийн зүгээс ирэх шүүмжлэлээс жийрхсэн хэн нэгэн даргын тушаал, болгоомжлол энэ асуудлыг “нууцын зэрэглэл”-д оруулсан байж болзошгүй.

Ачааны вагон осолдсон хэрэг гарах бүрт Зам, тээврийн хөгжлийн сайдаас авхуулаад УБТЗ-ын удирдлага гээд олон хүний сандал суудал ганхаж, “аюулгүй байдал” алдагддаг. Энэ удаагийн осол гарсан даруйд ч холбогдох байгууллагууд үгссэн мэт мэдэгдэл хийж, Л.Халтар сайд “Галт тэрэгний зам борооны усанд автаж, эвдэрснээс вагон унасан. Байгалийн давагдашгүй хүчин зүйлээс боллоо” гэж мэдээлсэн юм. Ослын шалтгааныг өөрөөсөө холдуулж, санаа амраад байтал асгарсан шатахуун нь гол руу нийлсэн, хөрс гүн бохирдуулсан, байгаль орчинд их хэмжээний хор хохирол учруулсан гэсэн мэдээлэл түгвэл сайд болон холбогдох бусад байгууллагын удирдлагын чихийг халууцуулах нь лавтай. Гал дээр тос нэмсэн хэрэг болох нь дамжиггүй. Энэ бүхнийг тооцоолсон уу, эсвэл зуны налгар өдрүүдэд орон нутагт ажил ийм байдлаар өрнөдөг үү, ямартай ч шатахуунд “түлэгдсэн” хөрсийг эрүүлжүүлэх, эмчлэх үйл явц бүрхэг, нууцлаг болжээ.

2019 онд баталсан Хөрс хамгаалах, газрын доройтлыг бууруулах үндэсний хөтөлбөрт “Хими, биологийн болон бусад төрлийн хорт бодисоор бохирдсон хөрс бүхий нийт газрын 50 хувийг орон нутгийн тусгай хамгаалалтад авч, 20 хүртэлх хувийг бүрэн нөхөн сэргээж, дахин эргэлтэд оруулна” гэж заан, холбогдох журамд тусгасан юм билээ. Орхонтуул сумын Шар-Ус багийн нутаг дахь гурван га газрыг үүний дагуу орон нутаг нь хэзээ тусгай хамгаалалтад авч, холбогдох байгууллагууд бүрэн эмчлэхийг таашгүй.

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 12 цаг 9 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 12 цаг 16 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 12 цаг 20 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 13 цаг 5 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 13 цаг 18 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 19 цаг 35 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 19 цаг 46 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 20 цаг 4 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 20 цаг 11 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 20 цаг 15 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 20 цаг 20 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 20 цаг 25 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 20 цаг 30 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Уржигдар 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Уржигдар 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Уржигдар 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Уржигдар 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Уржигдар 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Уржигдар 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Уржигдар 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүд...
Top