УИХ-ын ээлжит бус чуулган эхэлснээс хойш хоёр өдөр өнгөрөв. Өнөөдөр УИХ-ын Төсвийн зарлагын хяналтын дэд хороо хуралдаж, ээлжит бус чуулганаар хэлэлцэж эхлээд байгаа 2020 төсвийн тодотголыг хэлэлцэх ёстой.

Харамсалтай нь өнгөрөгч даваа гаригт болсон чуулганы нэгдсэн хуралдаанаас УИХ-ын гишүүн, АН-ын дэд дарга Б.Пүрэвдоржийн чуулганд оролцох эрхийг хасав. Засгийн газар төсвийн тодотгол хийлгүйгээр төсвөө хэтрүүлэн хэрэглэсэн, тэр мөнгөөр /200 тэрбум төгрөг/ МАН-ын сонгуулийн компанийг санхүүжүүлсэн тухай үндэслэл бүхий шүүмжийг хэлсэн, У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын энэ хууль бус үйл ажиллагааг УИХ төсвийн тодготголоор залруулж болохгүй гэснийх нь нь төлөө УИХ-ын дэд дарга Т.Аюурсайхан түүнийг “Хүн гүтгэхээ боль” хэмээн зандарч, үг хэлэх эрхийг нь долоо хоногийн хугацаатай хассан билээ.

Үүнээс илүү харамсалтай зүйл нь гэвэл энэ үйл явдлаас хойш бүтэн хоёр хоног, 48 цаг өнгөрөөд байгаад УИХ дахь АН-ын бүлэг болон УИХ-д суудалтай АН-ын зүгээс гишүүнийхээ эрхийг хамгаалах, түүнийг сонгосон сонгогчдын эрх ашгийг хамгаалах үүднээс нэг ч алхам хийсэнгүй. Ядахдаа мэдэгдэл ч гаргасангүй. Намын аппарат нь дуугарсангүй. “Чөлөөндөө гарсан” хэдэн улстөрчид олон нийтийн сүлжээгээр итгэл муутайхан дуу алдаад өнгөрөв.

Уламжлал ёсоор дахиад долоо хоног өнгөрөхөд энэ сэдэв эл дол болж, олон нийтийн сүлжээнээс ч арчигдана. Монголчууд даанч мартамхай улс.

Уг нь бол улс төрийн соёл, суртахуунтай улс оронд бол төсвийн мөнгөөр сонгууль хийсэн У.Хүрэлсүх, түүнийг гүтгэсэн Б.Пүрэвдорж хоёрын аль нэг нь шоронд сууж байж асуудал дуусах ёстой. Хэрвээ Б.Пүрэвдорж гишүүн худал мэдээлэл тараасан, Т.Аюурсайхан гишүүний хэлсэнчлэн “хүн гүтгэсэн” бол түүнийхээ төлөө шүүхийн өмнө очих ёстой. Үгүй бол У.Хүрэлсүх нь төсвийнхөө хариуцлагыг үүрээд шоронд орох ёстой. Засгийн газар нь огцрох ёстой. АН ч гэсэн үүний төлөө явах ёстой.

Харамсалтай нь Б.Пүрэвдорж гишүүний хэлсэн уг нь дотор “даанч худлаа даа” гэхээр нэг ч үг байсангүй. Ердөө сонгуулийн өмнө ковидоор шалтаглан иргэдэд тараасан бэлэн мөнгө, түүнийг дагаж явсан МАН-ын санал худалдалтыг л илчилсэн төдий. Тэгэхээр энэ хоёр хүний хэнийг нь шүүхийн өмнө аваачих вэ? гэдгээ УИХ шийдэх ёстой.

Хэдийгээр УИХ-ын 76 гишүүний 62 нь МАН-ынх ч гэлээ Монгол Улсын Их Хурлын нэрийн өмнөөс шийдвэрээ гаргадаг. Гаргасан шийдвэр нь хуулийн үндэслэлтэй байх ёстой. Т.Аюурсайхан мэтийн захын "сармагчин" гарч ирээд алх тогшоод байж болохгүй л дээ.  Энэ явдлыг ингээд зөнгөөр нь орхиж болохгүйд асуудлын гол нь байна.

Б.ЗАЯА