x

Манай төрийн татвар Манжийн үеийнхээс ч өндөр болжээ

Монголчууд татварын дарамт, үнийн өсөлтөд үнэндээ сөхөрч, өөдөө гарч чадахгүй байна. Цалингийн орлогоос өрсөөд бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсчихнө. Иргэдийн худалдан авах чадвар муудахаар бизнес эрхлэгчдийн орлого буурч, эдийн засаг хэцүүдэж байна. Монголд бизнес явуулахад татвар, шимтгэлийн дарамт асар их байгаа. Бодит амьдрал дээр иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийн нуруун дээр ирж байгаа татварын ачааллыг тооцож үзвэл нийт орлогынх нь 50-60 орчим хувийг хуу хамдаг гэж эдийн засагчид хүртэл ярьдаг. Хувь хүний орлогын албан татвар, нийгмийн даатгалын шимтгэл, НӨАТ, онцгой албан татвар, гаалийн татвар, лиценз, төлбөр, хураамж зэргийг тооцвол иргэд орлогоо тэр чигт нь шахуу төрд шууд болон шууд бусаар өгч байна.

Угаасаа татварын бодлого хоёр талтай. Ач холбогдол, хор хохирлыг нь аваад үзье л дээ. Ач тус нь татвараар эмнэлэг, сургууль, цэрэг, цагдаа, зам, дэд бүтэц, нийгмийн хамгаалал санхүүждэг. Хэрэв татвар байхгүй бол төр үндсэн үйлчилгээгээ үзүүлж чадахгүй. Тиймээс тодорхой хэмжээний татвар бол зайлшгүй хэрэгтэй. Гэхдээ гол асуудал нь татварын хэмжээ бус, татварын дарамт эдийн засгийн чадамжаасаа давсан үед эхэлдэг. Өөрөөр хэлбэл, иргэдийн орлого бага, бизнесүүдийн ашиг муу байхад өндөр татвар ногдуулах нь эдийн засгийг тэтгэх биш, харин ч боомилж байгаа юм.

Өндөр татварын хамгийн эхний хор уршиг бол иргэдийн ядуурал. Хүн хөдөлмөрлөж олсон орлогынхоо ихэнхийг татвар, шимтгэл, үнийн өсөлтөд алдахаар амьдрал нь сайжрах мэдрэмж төрдөггүй. Цалин өссөн ч НӨАТ, инфляци, даатгалын шимтгэлд шингээд дуусдаг. Тийм болохоор хүмүүсийн хөдөлмөр хийх хүсэл, итгэл найдвар сулардаг гэсэн үг. “Их ажиллаад ч нэмэргүй” гэсэн сэтгэл зүй бий болдог нь хамгийн аюултай.

Хоёрдугаарт, өндөр татвар жижиг, дунд бизнесүүдийг сөхрүүлдэг. Түрээс, зээл, валютын ханш, импортын зардал, цахилгаан, шатахуун гээд дарамт их. Дээр нь татвар нэмэгдэхээр бизнесүүдийн мөнгөн урсгал тасарч, зарим нь ажилчдаа цомхотгоно. Аж ахуйн нэгжүүд ар араасаа хаалгаа барина. Аж ахуйн нэгжүүд дампуурах тусам ажлын байр багасаж, эдийн засаг хумигддаг. Үүнээс ч аюултай зүйл нь төрийн хэт данхайлт. Татвар нэмэгдэх тусам төрийн мөнгө зузаардаг. Харин төрд мөнгө ихдэхээр зардал танах биш, улам тэлэх хандлага гардаг. Шинэ агентлаг байгуулна, орон тоо нэмнэ, үр ашиггүй төсөл эхлүүлнэ. Улстөрчид сонгуулийн өмнө популист амлалт өгөх боломж нь өснө. Өөрөөр хэлбэл, татвар нэмэгдэх тусам төр “таргалдаг”.

Монголд сүүлийн 10-20 жил төсөв жил бүр өссөн. Гэтэл иргэдийн амьдрал төдийлөн сайжирсангүй. Төсөв өсөхийн хэрээр төрийн бүтэц томорч, зардал нэмэгдэж, дагаад дахин татвар нэмэх шаардлага гардаг гаж цикль бий болсон. Энэ нь хувийн хэвшлээ сорж амьдардаг эдийн засгийн хэлбэр рүү орж байна гэдгийг эдийн засагчид, эрдэмтэн судлаачид байнга шүүмжилдэг. Мөн өндөр татварын өөр нэг хор уршиг бол далд эдийн засгийг тэлдэг явдал. Хэт өндөр татвартай орчинд хүмүүс татвараас зайлсхийх арга хайдаг. Бэлэн мөнгөөр наймаа хийх, орлогоо нуух, компаниа жижиглэн хуваах, бүр гадагшаа гарах хүртэл үзэгдэл нэмэгддэг нь чөлөөт зах зээлд байдаг л үзэгдэл. Ингэснээр шударгаар татвар төлж байгаа хүмүүс хамгийн их хохирдог тогтолцоо үүснэ.

Ямар сайндаа “Монгол төрийн татвар Манжийн үеийн татвараас ч өндөр болсон” гэж эдийн засагчид ярьж байх вэ дээ. Манжийн үеийг монголчуудын хамгийн ядуу, мөлжигдсөн үе байсан гэж түүхчид тэмдэглэсэн байдаг даа.

Өндөр албан татвар, мөнгө хүүлэгчдийн өр, эдийн засгийн хараат байдал нь ард иргэдийг туйлдуулж байсан гэдэг. Ер нь ард иргэд “татвар төлөхгүй” гэж дургүйлхээд байгаа юм биш. Харин “Миний төлсөн татвар бидний амьдралыг сайжруулж чадахгүй байна” гэдэгт бухимддаг. Хэрэв татварын мөнгөөр чанартай сургууль, эмнэлэг, түгжрэлгүй зам, аюулгүй орчин бүрдэж байвал хүмүүс татварыг өөрөөр хүлээж авна. Харин иргэд аж ахуйн нэгжүүдийн төлсөн татвар эсрэгээрээ үр ашиггүй тендер, хэрэггүй байшин сав болж хувираад байна. Бас улс төрийн шоунд зарцуулагдаж байгаа.

Үр дүнд нь төр данхайсаар ирлээ. Төр мөнгө ихтэй болохоор ямар ч хэрэггүй бүтээн байгуулалт хийдэг. Манай улсад арав, хорин жил болоход ашиглалтад ороогүй барилгууд өчнөөн. Яагаад ингээд байлгаад байдаг шалтгаан нь төсвийн мөнгийг тийш нь урсгах нь улстөрчдийн ашиг сонирхол.

Улс орны баялаг бол ард иргэд болон бизнес эрхлэгчид. Хувийн хэвшил баялаг бүтээж байж төр оршин тогтнодог. Харин төр хувийн хэвшлээ хэт сорж эхэлбэл эдийн засгийн суурь нурах аюултайг мэргэжилтнүүд онцолдог. Тиймээс татварын бодлогын гол зорилго нь төрийг томруулах биш. Харин иргэдээ мөнгөтэй болгож, бизнесээ өсгөх, хөдөлмөр эрхлэх сонирхлыг дэмжихэд чиглэх ёстой юм.

Өдрийн сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Robert Alfred (16.56.17.113)
    CRYPTO SCAM RECOVERY SUCCESSFUL – A TESTIMONIAL OF LOST PASSWORD TO YOUR DIGITAL WALLET BACK. My name is Robert Alfred, Am from Australia. I’m sharing my experience in the hope that it helps others who have been victims of crypto scams. A few months ago, I fell victim to a fraudulent crypto investment scheme linked to a broker company. I had invested heavily during a time when Bitcoin prices were rising, thinking it was a good opportunity. Unfortunately, I was scammed out of $120,000 AUD and the broker denied me access to my digital wallet and assets. It was a devastating experience that caused many sleepless nights. Crypto scams are increasingly common and often involve fake trading platforms, phishing attacks, and misleading investment opportunities. In my desperation, a friend from the crypto community recommended Capital Crypto Recovery Service, known for helping victims recover lost or stolen funds. After doing some research and reading multiple positive reviews, I reached out to Capital Crypto Recovery. I provided all the necessary information—wallet addresses, transaction history, and communication logs. Their expert team responded immediately and began investigating. Using advanced blockchain tracking techniques, they were able to trace the stolen Dogecoin, identify the scammer’s wallet, and coordinate with relevant authorities to freeze the funds before they could be moved. Incredibly, within 24 hours, Capital Crypto Recovery successfully recovered the majority of my stolen crypto assets. I was beyond relieved and truly grateful. Their professionalism, transparency, and constant communication throughout the process gave me hope during a very difficult time. If you’ve been a victim of a crypto scam, I highly recommend them with full confidence contacting: Email: Capitalcryptorecover@zohomail.com Telegram: @Capitalcryptorecover Contact: Recoverycapital@fastservice.com Call/Text: +1 (336) 390-6684
    2026 оны 05 сарын 18 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 54 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 5 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 1 цаг 23 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 1 цаг 30 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 1 цаг 34 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 1 цаг 38 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 1 цаг 44 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 1 цаг 49 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 16 цаг 48 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 16 цаг 52 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 20 цаг 37 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 20 цаг 51 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 3 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top