x

Бурхан Харвард руу нүүв

АНУ-ын Марилэнд мужийн Балтимор хотын “Балтиморын нар” гэж орчуулж болмоор өдөр тутмын сонины 1950 оны 3 дугаар сарын 12-ны өдрийн дугаарт “Бурхан Харвард руу нүүв” хэмээх нэгэн өвөрмөц мэдээ нийтлэгджээ. Америк сэтгүүлчийн “Бурхан” хэмээсэн нь Дилова хутагт юм. 

Дилова хутагт АНУ-д 1949 оны 2 сарын сүүлээр очсон, АНУ-д голдуу Балтимор хотод аж төрж байсан боловч зундаа тэр орчмын бүгчим халууныг тэсэх нэн хэцүү байжээ. Тиймээс 1950 оны зун хойшоо, Бостон хот руу, өөрийн хуурай хүү болох Давид Латтимор буюу Батбилигийнд очиж буй нь энэ юм. Батбилиг тэгэхэд Харвардын оюутан байлаа. Үүнээс хойш буюу 1951-1957 онд Сан Франсискод зусаж, Фердинанд Лессингийн Монгол-Англи толь бүтээх ажилд оролцох болсон билээ. 

Сонины энэ мэдээ хэдий богино боловч Дилова хутагтыг “Бурхан” хэмээсэн, урьдах төрлүүдийг нь тоолон явсаар “1000 гаруй настай” хэмээн тодорхойлсон зэрэг нь АНУ-д тухайн үедээ шинэ содон байсан Буддизмыг олон нийт хэрхэн хүлээн авч байсныг үзүүлэх сэтгүүл зүйн нэг сонин баримт болох юм. Үүнээс гадна Хутагт монгол дээлтэйгээ Балтиморын гудамжаар алхаж байгаад цагаачлалын албаны ажилтанд саатуулагдсан тохиол болсныг ч дурдаж буй нь баримтын талаас ач холбогдолтой юм. 

Сонины мэдээг орчуулж, уг эхийн хамтаар “Өдрийн сонин” болон baabar.mn-ий уншигч танаа өргөн барив.

Мягмарын Саруул-Эрдэнэ. Бурхан Харвард руу нүүв. Baltimore Sun. 1950-03-12

Шашны тэргүүн энд нэгэнтээ цагдаагийн газрыг гайхашруулж байв

Бостон, 3 сарын 11 [Тусгай] – Сая орчим Азичуудын дунд Бурханы хувилгаан хэмээн тооцогддог, нэгэн удаа “сэжигтэй харийн хүн” хэмээн андууран хүргэгдэж,Балтиморын Баруун хойтын цагдаагийн дүүргийг тэр чигээр нь донсолгож байсан Амьд бурхан бээр өдгөө Харвардын оюутны байранд амьдарч сурч байна. Харвардын их сургуулийн дээд зэрэглэлийн дотуур байрнуудын нэг болох Адамс байрны оюутнууд өдрийн хоолны дараалалд улаан шар дээл орхимжоо нөмрөөд, улаан ширхэгтэй эрихээ бариад, хоолны хуванцар тавиурыг түлхэн зогсох 66 настай Дилова хутагтыг гайхан харж зогсоно. Дилова нь Монгол, Төвөд дэх Буддист лам нарын хувьд амьд гэгээн нь ч, кардинал нь ч болох юм. Мөн тэрбээр Хятадын коммунистуудаас зугтаж яваа дүрвэгч билээ.

Бурхан Баруун хойт дүүрэгт

Ноднин тэрбээр АНУ-д дүрвэн ирсэн бөгөөд нэг хэсэг Балтиморт, Жонс Хопкинсын их сургуулийн Уолтер Хайнес Пэйж Олон улсын харилцааны сургуулийн захирал Оуэн Латтимортой хамт амьдарч байжээ.

Өнгөрсөн зун Балтиморын Хойт өргөн чөлөөгөөр урт ногоон дээл, нимгэн цагаан өмдтэйгөө алхаж явахад нь цагаачлалын албатан барьж, цагдаагийн газарт хүргэсэн байна. Балтиморын цагдаагийн хувьд энэ нь түүхэн үйл явдал болсон, анх удаа Америкийн цагдаа Бурханы хувилгааныг байцааж үзсэн нь тэр ажээ. Цагаачлалын ажилтны хувьд бол ихэд ичмээр явдал болсон нь юу гэвэл англи хэлээр бага сагахан ярьдаг Дилова өөрийгөө гэгээнтэн хүн гэдгийг батлан тодорхойлж чадсан юм.

Харвардад тэрбээр Адамс байранд, профессор Латтиморын хүү Давид Латтиморын гэрт сууж байна. Хоёрдугаар курсийн оюутан Дэвид нь Диловын хуурай хүү юм. Залуу Латтимор нь Бээжинд төрсөн, түүний хятад хэлний халти мөлт мэдлэг нь Диловын англи хэлт ертөнцтэй харилцах цор ганц холбоос болж байна.

17 дүрийн дараа

Гэвч Диловын дорнын, нүүр дүүрэн инээмсэглэл, найрсаг эелдэг харц нь нэг байранд аж төрж буй зуу зуун оюутанд үг хэлнээс ч илүү тодорхойг өгүүлж чадах ажээ. Англи хэлээр түүний ойлгодог үгс нь бараг л “hello”, “goodnight”, тэгээд бас зурагчны хүсэх “smile (инээгээрэй!) гэх үг.

Ламын шашинд нэлээд хэдэн “Амьд бурхан” байдаг, Дилова дээд зиндааных нь юм. Лам нар түүний өмнөх дүрүүдийг 17 үе нэрлэсээр “Бурханы биеийн нэгээхэн хэсэг” болсон гэх Гэгээн Диловад хүргэж чаддаг ажээ. Энэ утгаар нь авч үзвэл тэрбээр бараг 1000 настай юм.

(Хойт Америкийн Сонины Холбоо)

М.Саруул-Эрдэнэ /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 54 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 5 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 1 цаг 23 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 1 цаг 30 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 1 цаг 34 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 1 цаг 38 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 1 цаг 44 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 1 цаг 49 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 16 цаг 48 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 16 цаг 52 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 20 цаг 37 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 20 цаг 51 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 3 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top