x

Бие ба сэтгэлийг оношилсон хоёр Сиддарта

“Сиддарта” гэдэг нэр түүхэнд хоёр янзаар бичигджээ. Нэг нь МЭӨ VI зуунд хааны ордноос гарч, зовлонгийн учрыг эрж, гэгээрэлд хүрсэн ханхүү Сиддарта Гаутама. Нөгөө нь XXI зуунд лабораторид сууж, эмнэлгийн тасаг дамжин шогшиж, хавдрын эсийн хувьслыг мөшгөж, өвчний түүхийг хүний хувь тавилантай холбож бичсэн эмч, судлаач Сиддарта Мүхэржи. Хоёулаа хүний зовлонгийн уг шалтгаан юу вэ гэдэг нэг асуултын араас явсан. 

Нэг нь Бодь модны дор, нөгөө нь микроскопын ард суужээ. Нэг нь сэтгэлийг шинжилсэн, нөгөө нь генийг судалсан.

Ордноос гарах ба лабораторид орох

Гаутама ханхүү төрөх, өвдөх, хөгшрөх, үхэх ххүний тавиланг хараад ордноо хаян одсон гэдэг. Тэрээр зовлонгийн хүрдний үндэс нь гаднын дайсан бус, шунал, мунхаг, бардамнал гэх сэтгэлийн хор гэдгийг ухаарсан.

Мүхэржи ч бас “ордноос гарсан” хүн. Стэнфорд, Оксфорд, Харвардын дэлхийн шилдэг их сургуулиудад суралцан онолын орчноос эмнэлгийн бодит амьдралд хөл тавьжээ. Лекцийн танхимд үлдэх боломж байсан ч хорт хавдрын тасгийн хаалгыг татсан. Нэг өвчтөн нь илаарьшиж, нөгөөгийнх нь хавдар эргэн сэдэрч буйг хараад, шалтгааныг нь судалсан юм.

Гаутама “амьдрал зовлонгийн мөн чанартай” гэж тунхагласан бол Мүхэржи цусны хавдрын генийн өөрчлөлтийг нээсэн. Өөрөөр хэлбэл, дайсан гаднаас ирдэггүй, дотор оршдог ажээ.

Зовлонгийн шалтгаан ба генийн “шунал”

Буддын сургаалд зовлонгийн эх сурвалж нь шунал, шунал төрөхүй дор зовлон ургана гэдэг. Мүхэржи цусны хавдрын генийг өөрчлөлтийг хэт өсөх “шунал”-тай зүйрлэсэн нь учиртай. Хэвийн ген өсөж, үхэж, солигдож байдаг. Харин хорт хавдрын генийг биологийн хувилгаан гэж болно. Хавдрын ген дархлааны системийн таних механизмыг “унтрааж”, орчныг нь ашиглаж, өсөж үржихийг үзүүлж өгдөг шидтэй ажээ.

Будда “дунд зам”-ыг заасан бол Мүхэржи эсийн өсөлт, мөхөл хоёрын тэнцвэр алдагдах үед л өвчин үүсдэг биологийн “дунд зам”-ыг хайсан. Дархлаа хэт идэвхжвэл өөрийн биеийг дайсан мэт устгана, хэт сул байвал хавдартай нүүр тулна. Тэнцвэр бол амьдралын үндэс. Энэ нь Бодь модны дор төрсөн сургаал, лабораторийн микроскопоор батлагдсан бодит байдал хоёрын уулзвар юм.

Гэгээрэл ба нээлт

Гаутама Бодь модны дор “Дөрвөн үнэн”-ийг ухаарсан бол Мүхэржи үүдэл эсийн ертөнцийг судалж, үүдэл эсүүд дохио хүлээн авч, нэгтгэж, хариу илгээдэг амьд тогтолцоо гэдгийг нь харуулсан. Тэрээр “Эсийн дуулал” номдоо генийг дууны нот шиг дүрсэлжээ. Нот дангаараа утгагүй, нийлж байж аялгуу болдог. Ген дангаараа “би” биш, харин олон генийн шүтэлцээт оршихуй “хүн”-ийг бүтээнэ.

Будда “би” гэдэг тогтвортой, эвдрэшгүй субстанц бус, тасралтгүй өөрчлөгдөх урсгал гэж номолсон. Орчин үеийн биологи ч хүний биеийг 30 их наяд эсийн тасралтгүй шинэчлэгдэж буй амьдрал гэж үздэг. Буддын “хоосон чанар” ба Мүхэржигийн “үүдэл эсийг зохицуулдаг генүүдийг тодорхойлолт” хоёр бол өөр хэлээр илэрхийлсэн нэг санаа юм.

Чадна гэдэг хийх ёстой гэсэн үг биш

Будда “зөв үйл”-ийг номолсон. Боломжтой бүхнийг хийлгүй зөвийг нь сонгох ёстой гэсэн үг. Мүхэржи ген засварлах, CRISPR, CAR-T эмчилгээний тухай ярихдаа “Бид хийж чадна гэдэг нь заавал хийх ёстой гэсэн үг мөн үү?” гэж асуудаг. Хүн хавдрын геномыг уншиж чадна. Эсийг лабораторид өөрчилж чадна. Будда нигүүлслийг сургаалынхаа төвд тавьсан шиг Мүхэржи “Хүн бол бусдынхаа өвчинг багасгахын төлөө ухаанаа ашигладаг онцгой бодгаль” гэж хэлжээ. Нэгнээ халамжлах чадвар бол олон эст бусад организм дундаас хүнийг ялгаж өгдөг онцлог юм.

Хоёр Сиддартагийн нэгэн зам

Будда “Өөрийгөө таньж, зовлонгийн шалтгааныг ол” гэсэн. Мүхэржи “Генээ ойлгож, өвчний учрыг олъё” гэж байна. Нэг нь дотоод ухамсрын гэгээрэл, нөгөө нь шинжлэх ухааны нээлт. Аль аль нь ухамсар, хариуцлага, сонголтын тухай яриа. 

Сиддарта Гаутама ордноос гарч, хүний сэтгэлийн зовлонг таньсан бол Сиддарта Мүхэржи лабораторид сууж, хүний биеийн өвчний түүхийг бичсэн. Хоёулаа шалтгаан бидний дотор бий гэдэг нэг санаа хэлжээ. 

Ялж төгс нөгчсөн, түүнчлэн заларсан, дайснаа дарсан, үнэхээр төгссөн, цогт ялгуусан Будда хийгээд Хавдрын эмч, судлаач, үүдэл эсийн биологич, хавдрын генетикч Мүхэржи хоёр өөр цаг үед, хоёр өөр хэлээр, нэгэн ижил эрэлд гарцгаасан. Будда “Сэтгэлийн гэгээрэл бол эрх чөлөө” гэж айлдсан бол Мүхэржи “Зөв ойлголт бол эмчилгээний эхлэл” гэж хэлсэн юм. Нэг нь сэтгэлийг, нөгөө нь генийг тодорхойлсон. Эцсийн бүлэгт хэн хэн нь энэрэл нигүүслээр хүлэглэсэн билээ.

Мүхэржи шинжлэх ухааны нарийн мэдээллийг энгийнээр, уншигчид ойлгож болох хэлээр хүргэдэг учраас ном нь дэлхий даяар сая сая хүнд хүрсэн. Хорт хавдрыг “ялагдашгүй дайсан” гэдэг ойлголтыг өөрчилж, шинжлэх ухааны ирээдүйд итгэл төрүүлсэн. Монгол уншигчдад ч түүний бүтээлүүд орчуулагдан хүрч, генийн боловсролыг тэлж байна. Түүний хэлснээр “Хавдар бол бидний нэг хэсэг”. Үүнийг ойлгочихвол айдсаар бус ухаанаар тэмцэх эхлэл тавигдана. Орчин үеийн анагаах ухааны тод төлөөлөгч Мүхэржи дайсан гадна биш, ойлголт дутсанд оршино гэдгийг бидэнд сануулж байна. 

НЕПКО

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Grusso Lucas (152.233.20.7)
    HOW TO RECOVER YOUR LOST CRYPTO FROM SCAMMER INVESTMENT → CONTACT GEO COORDINATES RECOVERY HACKER Did you misplace Bitcoin, USDT, or other crypto? It happens. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER can help you get it back. He recovered over €1.2 Million USDT for me. The process was smooth and quick. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER is a recovery agent you can trust. His dedication is clear in his work. He understands the stress of lost digital assets. Cryptocurrency recovery can be complex. It often needs expert knowledge. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER has the skills and experience for this task. Contact GEO COORDINATES RECOVERY HACKER for help with your lost crypto. Email him at Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Telegram @Geocoordinateshacker Website; https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack He will help you recover your funds. Don't give up. I will forever be grateful for there service
    2026 оны 02 сарын 26 | Хариулах
  • Grusso Lucas (152.233.20.7)
    HOW TO RECOVER YOUR LOST CRYPTO FROM SCAMMER INVESTMENT → CONTACT GEO COORDINATES RECOVERY HACKER Did you misplace Bitcoin, USDT, or other crypto? It happens. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER can help you get it back. He recovered over €1.2 Million USDT for me. The process was smooth and quick. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER is a recovery agent you can trust. His dedication is clear in his work. He understands the stress of lost digital assets. Cryptocurrency recovery can be complex. It often needs expert knowledge. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER has the skills and experience for this task. Contact GEO COORDINATES RECOVERY HACKER for help with your lost crypto. Email him at Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Telegram @Geocoordinateshacker Website; https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack He will help you recover your funds. Don't give up. I will forever be grateful for there service
    2026 оны 02 сарын 26 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 1 цаг 0 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 11 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 1 цаг 29 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 1 цаг 36 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 1 цаг 40 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 1 цаг 45 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 1 цаг 50 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 1 цаг 55 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 16 цаг 54 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 16 цаг 58 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 20 цаг 43 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 20 цаг 57 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 9 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top