x

Биднийг бүрэн хянах уу? Ногоон онооны цаадах эрсдэл

Өнгөрөгч долоо хоног бидний хувьд тог тасалдсан хэвээр байгаа ч нийгмээрээ дасан зохицож, гарцгүй, шийдэлгүй шийтгэлийг мэдэрсэн 7 хоног байлаа. 

Дарангуйллын онооноос “Өөрсдийгөө хамгаал”

Хотын удирдлагууд түгжрэл, агаар, орчны бохирдлыг арилгах зорилгоор нийслэлийн иргэн бүрд “Хотула” аппликэйшнээр дамжуулан ногоон оноо өгнө гэж мэдэгдсэн.

Төр, хувийн хэвшлийн “Түншлэл эсвэл Хуйвалдаан”. Уг аппликэйшнийг хөгжүүлэгч “Дижитал инфосек" ХХК-г нээлттэй сонгон шалгаруулаагүй, шууд 1.2 тэрбум төгрөгөөр гэрээ байгуулжээ. Мөн уг Дижитал инфосек" ХХК-ийн 34 хувийг "Улаанбаатар хотын хөгжлийн корпораци" худалдан авсан байна. Уг компани нь нь сүүлийн үед IT салбарынхны шүүмжлэлд өртөх болсон “Ай си ти групп” компанийн охин компани ажээ. 

Сонголтгүй албадлага. Одоогоор Улаанбаатар хотын гэр хорооллын 170’000 гаруй иргэн энэ аппликэйшнээр дамжуулан нүүрс худалдан авч байна. Дулаан өвөлжихийн тулд тэдэнд уг аппликэйшныг хэрэглэхээс өөр сонголт байхгүй. Үнэндээ сонголт олгоогүй гэвэл зохино.

Тодруулж хэлбэл, таны хаана алхаж, ямар төрлийн унаанд сууж, хэнтэй хамт явааг чинь “Хотула” аппликэйшнээр дамжуулан хянах боломжтой болжээ. Тэгвэл бидний хувийн мэдээллийг ашиглах эрхийг “Хотула” аппликэйшн, хотын удирдлагуудад хэн олгов?

Зорилгоосоо зөрсөн нь. Энэ аппликэйшний анхны зориулалт нь нийслэлийн гэр хорооллын айл өрхүүдэд хагас кокс болон хийн түлш борлуулах нэгдсэн системийн үүрэг гүйцэтгэх ёстой байжээ. Гэвч чиг үүргийг нь иргэдийн алхаа, явсан чиглэлийг хянах болтол өргөжүүлж буйгаа хотын удирдлагууд зарласан.

Хил хязгаар. Харин “Хотула”-гийн албан ёсны сайтад “ХОТУЛА” бол харилцаа холбоо, төлбөр тооцоо, цахим худалдаа, нийслэлийн үйлчилгээ зэрэг хэрэглэгчийн өдөр тутмын чухал хэрэгцээг нэг дор багтаасан дижитал платформ гэж тодорхойлжээ. Үнэхээр юу л болоод байна даа гэдэг үг л тохирох байх. 

Мордохын хазгай - Зөвшөөрөлгүй эхлэл

Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хуульд: генетик болон биометрик мэдээллийг улсын бүртгэл, хил хамгаалах байгууллага, цагдаа, тагнуул, шүүхийн шинжилгээний байгууллагаас гадна УИХ-ын гишүүдийн ирц бүртгэх, санал хураах эсвэл ажил олгогч ажилтнуудаа танин баталгаажуулах зорилгоор ашиглаж болно гэж тодорхой заасан. Харин “Хотула” платформ нь хүний биометрик мэдээллийг ашиглах эрх зүйн үндэс байхгүй. Эргээд олон сөрөг үр дагавар үүсгэх эрсдэлтэй гэдгийг Аюулгүй байдал судлаач, доктор Ж.Жамсрандорж анхааруулж байна.

Хүний эрхийн өндөр эрсдэлтэй

Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хуулийн 9 болон 23 дахь заалтын дагуу хувийн мэдээллийг цуглуулж, ашиглахдаа Хүний эрхийн үндэсний комиссоос зөвлөмж авах эсвэл үнэлгээ хийж ирүүлэх ёстой. Гэтэл Хотула аппликэйшнийг хийхдээ ХЭҮК-т мэдэгдээгүй. Иймээс Хүний Эрхийн Үндэсний Комиссын гишүүн Г.Нарантуяа 1-р сарын 19-нд өөрийн бүрэн эрхийн дагуу мэдээлэл шалгах ажиллагаа эхлүүлсэн байна.

Хяналтгүй засаглал - Чимээгүй дарангуйлал

Одоогоор хэн ч биднийг энэ аппликэйшнийг хэрэглэ гэж албадаагүй. Гэвч албадлагаар хэрэглэж буй 170’000 хэрэглэгч хэдийн бий болжээ. Нийслэлээс хууль зөрчин байж, иргэдэд ногоон оноо олгох нь ямар зорилготой вэ? Түгжрэл болон агаарын бохирдлыг бууруулах зорилготой гэж мэдээлж байгаа ч иргэдийг оноогоор үнэлж, ялгаварлах нь дарангуйллын суурь болдог гэдгийг судлаачид анхааруулж байна.

Хар жагсаалт

Ардчилсан бус тогтолцоотой улс орнуудад “нийгмийн оноо” хэрэглэдэг. Тухайлбал, БНХАУ-ын зарим хотод “Social credit system” нэрээр хэрэгждэг бөгөөд иргэдийн хууль зөрчсөн эсэхээс эхлээд өдөр тутмын зан үйлийг үнэлдэг байна. Ингээд оноо муутай бол тодорхой үйлчилгээ авах, төрийн албан тушаалд томилогдох эрхийг нь хасна. Цаашилбал бүр нийтийн тээврээр үйлчлүүлэх, нийгмийн дэмжлэг авах эрхээ алддаг байна.

Төрөөс гарсан ямар ч шийдвэрийг нь ягштал дагаад амьдарвал сайн оноотой сайн иргэн болно. Харин муу оноотой бол хар жагсаалтад орох аюултай. Товчхондоо хүний эрхийг хуулиар биш “оноо”-гоор шийддэг болох эрсдэлтэй.

Эцэст нь нийслэлийн албан тушаалтнууд хууль зөрчин, хил хязгаарыг давж, татвар төлөгчдийн мөнгөөр өөрсдийг нь хянахаар “галзуурч“ байхад тэдэнд хяналт тавьж, хүний эрхийг хамгаалах үүрэгтэй УИХ, Засгийн газар хаана явна вэ?

 Эх сурвалж: Newsletter

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 1 цаг 0 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 11 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 1 цаг 29 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 1 цаг 36 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 1 цаг 40 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 1 цаг 45 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 1 цаг 50 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 1 цаг 55 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 16 цаг 54 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 16 цаг 58 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 20 цаг 43 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 20 цаг 57 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 9 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top