x

ШХАБ, ЕАЭС руу тэмүүлэх Ираны явцуу зорилго

Иранд өрнөсөн өнөөгийн хувьсгалт бослогыг тайлж ойлгуулахын тулд 2018 онд бичиж хэвлүүлсэн “ШХАБ & «Нэг Бүс-Нэг Зам», Хятад & Opoс” номоосоо уншигчдад хүргэж байна.

ШХАБ, ЕАЭС руу тэмүүлэх Ираны явцуу зорилго 

  • Иранд өрнөсөн өнөөгийн хувьсгалт бослогыг тайлж ойлгуулахын тулд 2018 онд бичиж хэвлүүлсэн “ШХАБ & «Нэг Бүс-Нэг Зам», Хятад & Opoс” номоосоо уншигчдад хүргэе.
  • “2018 он, ШХАБ-д жинхлээгүй ажиглагч Иран жинхлэхийн төлөө хэрхэн тэмцэж байсан тэр үеийн түүх.
  • Орос, Хятадын хамгийн ойрын түнш, холбоотон энэ улсад одоо тэр дэглэм нь нурсан. Нөхцөл байдал өөр болсон.
  • ШХАБ-ыг өөрийг нь эвгүй байдалд Иран оруулчих магадлалтай.
  • Ираны хувьсгал ШХАБ-ын Шанхайн үзэл санааны эсрэг эргэчихлээ.

Харилцан бие биенээ нөхөх зарчим дээр ШХАБ ыг төлөвшүүлэх байр сууриа энэ байгууллагын ажиглагч Иран илэрхийлдэг ба аюулгүй байдал, эрчим хүч гэсэн хоёр асуудал дээр төвлөрч ажиллана гэсэн зорилготой. Энэ тухай Ираны Холбоо, мэдээллийн технологийн сайд Махмуд Ваэзи Петербургийн олон улсын форумын «ШХАБ ба Их Евразийн түншлэл төлөвших хэтийн төлөв» гэх салбар хуралдаан дээр 2017 онд зарласан. 

Иран нь ШХАБ-ыг 4 чиглэлээр харж байна: 

  1. Аюулгүй байдал, тогтвортой байдал. Бүс нутагтаа энх тайван, тогтвортой байдлыг бид хангасан байх нь нэн чухал; 
  2. «Эдийн засаг ба зах зээл» гэх нэг чиглэл буй; 
  3. Тээвэр. Иран бол Торгоны замын нэг хэсэг бөгөөд одоо «Умард-Өмнөд» коридорын нэг хэсэг; 
  4. Эрчим хүч. Иран нь нефть, хийн салбарыг онцгой анхаарна гэжээ. 

Энэ дөрөв дээрээ тулгуурлан Иран нь ШХАБ-тай харилцан нөхөх замаар хамтран ажиллах ба ШХАБ-ын дотоодод эв нэгдэл маш чухал, харилцан ажиллагаа нь улам “их том” байхыг Иран хүснэ, энэ бол сайн гарц, түүний төлөө чармайх хэрэгтэй ажээ. Ираныг бүрэн эрхт гишүүнээр элсүүлэх асуудлыг 2017.06.08-09-нд Астанагийн саммит дээр шийдүүлчих санаатай Орос хөөцөлдөөд дэмжигдээгүй. ОХУ ын зүгээс юу гэж үзсэн бэ? “Иран бол ШХАБ-д жинхлэх ээлжит кандидат мөн” хэмээн ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн тусгай төлөөлөгч Бахтиер Хакимов зарласан ба ШХАБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Рашид Алимов “Ираны ШХАБ-д элсэх нь цаг хугацааны асуудал” хэмээн Самаркандад олон улсын бага хурал дээр палхийтэл мэдэгдэж байв. Түүний ярьсан нь: 

  • Иран бидэнтэй нийлнэ гэдэгт надад эргэлзээ алга. Төрийн тэргүүн нар шийдвэр гаргах нь л үлдээд байна. Ирсэн өргөдөл тун буурьтай, бидний ажил ч буурьтай явагдаж байна. Тэгэхлээр цаг хугацааны асуудал үлджээ гэдэг нь ямар ч эргэлзээгүй. Тэгэхдээ жил болгон эгнээгээ тэлнэ гэдэг нь ШХАБ-ын зорилго биш. 
  • Элсэе гэдэг өргөдлөө хэд хэдэн улс орон, түүний дотор Афганистан, Иран өгчихөөд байна. Бидэнд хангалттай олон өргөдөл ирлээ. Тухайлбал Иран, Афганистанаас гадна ч байна. Тэд бүгдээрээ бүрэн эрхт гишүүн болохыг хүсчээ. Хамгийн чухал хүчин зүйл гэж бий. Тэр бол консенсус. Эхлээд бүх улс орон өөрийн шийдвэрээ гаргана, дараа нь хамтын шийдвэр гарна. 
  • Байгууллагад маань элсэе гэж байгаа бол улс орныхоо дотоодод буурьтай олон ажлыг амжуулах хэрэгтэй. 2001 оноос хойшхи гол гол бүх баримт бичигт нэгдэж орох ёстой. ШХАБ-д элсүүлдэг процедурын тухайд шинээр шийдвэр гаргах боломжтой. Гэхдээ оочер дугаар гэж байх ёсгүй гэжээ. 

ШХАБ-ын хоёр том даргаас ийм дэмжлэг авсан, ОХУ дэмжиж буй нь илт болсон учир Иран нь 2017, 2018 онд хоёр жил дараалан ээлжээ хүлээжээ. Энэ сацуу ЕАЭС-тай чөлөөт худалдааны бүсийн тухай хэлэлцээр байгуулж, тэгснээрээ лалын бүгд найрамдах энэ улс «Евразийн эргүүлэг»-т ойртох ёстой хэмээн тооцоолсон. Нөгөө талаас Ираныг ЕАЭС-д элсүүлэх санал санаачилгаа гишүүн орнууд нь өөрсдөө илэрхийлсэн, тэр нь эдийн засгийн гэхээсээ геополитикийн өнцгөөс яригдах, хэрэв тэгж авч үзэх аваас Иран нь ЕАЭС-ийн төдийгүй ШХАБ-ын гишүүн байх учиртай. ЕАЭС-ийн гишүүд нь хуучин Зөвлөлтийн орон зайд СССР сэргэхээс сэргийлж, аль болох хуучин зөвлөлтийн биш орнуудаар эгнээгээ тэлэх хүсэлтэй, түүнд Иран бэлээхэн түнш гэж харагджээ. 

Ираны төлөвлөгөө санаархал хэрэгжихэд хамгийн ихээр ундууцаж саад хийж буй нь Тажикистан гэдэгт итгэх хүн олонгүй. Гэвч 2017 онд Астанад чуулах үед Ираныг ШХАБ-ын хүрээндээ илүү гүнзгий татан оруулъя гэдэг дээр ихэнхи гишүүд нь дэмжсэн байр суурьтай байхад Тажикистан ганцаараа шахуу эсэргүүцэж байжээ. Душанбе бол ямар ч утгаар Оросыг сөрөөд, Тегераныг хүчлэн бариад байх жинтэй улс биш. Исламабад, Дели хоёр ШХАБ руу хэрхэн элссэн, буулт хийх ямар ямар үйл явц өрнөсөн талаар «Шанхайн найм» гэх форматаар Циндаод анх удаа чуулах үед судлаачид бишгүй хөндсөн. Тэгэхлээр буулт хийлцэн байж хэн нэгнээ жинхлүүлдэг үйл явц хэлбэршин тогтжээ гэсэн үг. Буулт хийлцэн байж Ираныг элсүүлнэ гэвэл бүтэхгүй хэмээн ШХАБ-ын ЕНБД-ын орлогч асан оросын дипломатч Михаил Коноровский мэдэгдсэн. Иранд нийтээрээ талархалтай ханддаг ч «Шанхайн найм» энэ удаа ойрын хоёр жилдээ түүнийг элсүүлэхгүй. Учир нь 

  1. Ингэхийн тулд эхлээд Тажикистаныг итгүүлэн үнэмшүүлэх хэрэгтэй. ШХАБ бол консенсусын байгууллага. Чухал шийдвэр гаргахын тулд гишүүн улсуудын хооронд ямар нэгэн ямар ч компромисс шаардлагагүй. Харин ч Бахтиер Хакимовын хэлдгээр ШХАБ нь талуудыг эвлрүүлдэг байгууллага; 
  2. Шинэ гишүүнээр элсүүлснээрээ боломжийн зөрчлийг нь «Шанхайн найм» арилгуулж чадна гэсэн итгэлтэй. Тэр утгаар Иран-Тажикистан хоёрыг эвлрүүлэх их ажил ШХАБ-ыг хүлээж байх шиг. 


Тажикистаны лалын сэргэн мандалтын намын лидер Мухиддин Кабири гэгчид Иран орогнол олгож, цаад нөхөр нь ч нутагтаа террорист ажиллагаа, зэвсэгт үймээнд бэлтгэж байсан гэсэн ял сонссон этгээд аж. Үүний сацуу Саудын Араб Тажикистаныг араас нь хатгаж, мөнгө өгч, амлаж Ираныг элсүүлэхгүй байлгах бүх боломжийг хайж байгаа гэх баримт буй, Иран нь тэгж харддаг. Саудыг үг дуугүй дэмждэг Бахрейн, Саудын олон жилийн холбоотон явсан Катар хоёр ШХАБ-д элсэх өргөдлөө өгсөн нөхцөлд хэрэв Иран-Саудын Арабын зөрчил ШХАБ-д орж ирвэл тун таагүй үйл явдал өрнөнө.

Ирантай холбоотой шинэхэн мэдээлэл бол Циндаод явагдсан ШХАБ-ын XVIII саммитын үеэр ОХУ, ЛБНИУ-ын хоёр Ерөнхийлөгч уулзсан явдал юм. Мэдээж хоёр орны хоорондын улс төр, эдийн засгийн харилцааг цаашид хөгжүүлэн бэхжүүлэх нь хэлэлцээний гол сэдэв байсан ба Сири дэх нөхцөл байдал, Сирийн талаархи Астанагийн яриа хэлэлцээний үйл явц, Ираныг ШХАБ-ын бүрэн эрхт гишүүн болгох Ираны хүч чармайлтыг Орос тууштай дэмжих тухай ярилцсан нь анхаарал татна. Ираныг ШХАБ-ын гишүүн болгох дээр Орос тууштай дэмжсээр ирсэнд нь В.Путинд талархлаа илэрхийлж Ираны Ерөнхийлөгч хэлэхдээ ШХАБ бол аюулгүй байдлыг хангах нөлөө бүхий бүтэц мөн, Ираны хувьд энэ нь нэн чухал. Учир нь бүс нутгийн ба олон улсын зарим тоглогчдын зүгээс зэвсэг хангинуулж байгаа нөхцөлд тэгэхээс ч аргагүй гэж мэдэгджээ. Ираны энхийн цөмийн хөтөлбөрийн асуудлаархи үйл ажиллагааны бүх нийтийг хамарсан төлөвлөгөөний тухай хэлэлцээрээс АНУ дангаараа гарсантай холбогдуулан Тегеран-Москва буурьтай хэлэлцээ хийх, үүнд Орос онцгой чухал үүрэгтэй талаар Ираны Төрийн тэргүүн ярьжээ. ШХАБ ба ЕАЭС руу Израиль тэмүүлж, дотор нь орчих санаатай байгааг Ираны талаас анхааруулж, Иранд “алтан дүрэм” бий, хэрэв тэгэх аваас, Тель-Авив дотор нь орчихсон бүтэц байж таарахгүйг Рухани Путинд ёсорхолгүй сэрэмжлүүлсэн хэмээн ираны ба арабын зарим хэвлэлд бичжээ.

Нэмэлт мэдээлэл: 2025.01.17-нд (яг нэг жилийн өмнө) Москвад Владимир Путин, Масуд Пезешкиан нар Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн гэрээнд гарын үсэг зурсан. ШХАБ-д Иран жинхэнэ гишүүн болсноо энэ гэрээгээр бүр ч баталгаажуулсан. Оросын цэргийн тусламжинд ихээхэн найдвар тавьсан. ОХУ нь 1991 оноос Ирантай цэргийн салбарын хамтын ажиллагаа хөгжүүлсэн. Оросын зэвсгийн гадаад зах зээлийн хамгийн найдвартайд нь Иран тооцогддог. Үүнд Т-72 танк, байлдааны хуягт машин, төрөл бүрийн онгоцууд тухайлбал Су-27, МиГ-29, Ил-76, агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсгийн системүүд, тэдгээр үйлчилдэг ложистик бүгд Оросоос нийлүүлдэг зэвсэг-техникийн жагсаалтад орно. Сирид иргэний дайн дэгдсэн 2011 оноос хойш дэглэм унатал нь Иран, Орос хоёр цэргийн гол холбоотон нь байсан бол Украин дахь Оросын цэргийн тусгай ажиллагааны холбоотон нь Иран байж, Shahed-136 хэмээх нисэгчгүй онгоцны гол нийлүүлэгч нь өнөөг хүртэл байна. 2023 оноос Ираны Алабуг хотод ийм зэвсэг үйлдвэрлэх иран-оросын хамтарсан үйлдвэр ажиллаж байна. Энэ бүхэн Ираны 2026 оны лалын эсрэг хувьсгалын дараа юу болох бол? Таны бодол?

Д.Баярхүү, baabar.mn

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (4)

  • Heather Delaney (104.223.102.19)
    Love Spell Works Successfully! It is amazing how quickly Dr. Excellent brought my husband back to me. My name is Heather Delaney. I married the love of my life Riley on 10/02/15 and we now have two beautiful girls Abby & Erin, who are conjoined twins, that were born 07/24/16. My husband left me and moved to be with another woman. I felt my life was over and my kids thought they would never see their father again. I tried to be strong just for the kids but I could not control the pains that tormented my heart, my heart was filled with sorrows and pains because I was really in love with my husband. I have tried many options but he did not come back, until i met a friend that directed me to Dr. Excellent a spell caster, who helped me to bring back my husband after 11hours. Me and my husband are living happily together again, This man is powerful, contact Dr. Excellent if you are passing through any difficulty in life or having troubles in your marriage or relationship, he is capable of making things right for you. Don't miss out on the opportunity to work with the best spell caster. Here his contact. Call/WhatsApp him at: +2348084273514 "Or email him at: Excellentspellcaster@gmail.com ,For more information visit his website:https://drexcellentspellcaster.godaddysites.com
    2026 оны 01 сарын 21 | Хариулах
  • Зочин (104.223.102.19)
    Love Spell Works Successfully! It is amazing how quickly Dr. Excellent brought my husband back to me. My name is Heather Delaney. I married the love of my life Riley on 10/02/15 and we now have two beautiful girls Abby & Erin, who are conjoined twins, that were born 07/24/16. My husband left me and moved to be with another woman. I felt my life was over and my kids thought they would never see their father again. I tried to be strong just for the kids but I could not control the pains that tormented my heart, my heart was filled with sorrows and pains because I was really in love with my husband. I have tried many options but he did not come back, until i met a friend that directed me to Dr. Excellent a spell caster, who helped me to bring back my husband after 11hours. Me and my husband are living happily together again, This man is powerful, contact Dr. Excellent if you are passing through any difficulty in life or having troubles in your marriage or relationship, he is capable of making things right for you. Don't miss out on the opportunity to work with the best spell caster. Here his contact. Call/WhatsApp him at: +2348084273514 "Or email him at: Excellentspellcaster@gmail.com ,For more information visit his website:https://drexcellentspellcaster.godaddysites.com
    2026 оны 01 сарын 21 | Хариулах
  • Heather Delaney (104.223.102.19)
    Love Spell Works Successfully! It is amazing how quickly Dr. Excellent brought my husband back to me. My name is Heather Delaney. I married the love of my life Riley on 10/02/15 and we now have two beautiful girls Abby & Erin, who are conjoined twins, that were born 07/24/16. My husband left me and moved to be with another woman. I felt my life was over and my kids thought they would never see their father again. I tried to be strong just for the kids but I could not control the pains that tormented my heart, my heart was filled with sorrows and pains because I was really in love with my husband. I have tried many options but he did not come back, until i met a friend that directed me to Dr. Excellent a spell caster, who helped me to bring back my husband after 11hours. Me and my husband are living happily together again, This man is powerful, contact Dr. Excellent if you are passing through any difficulty in life or having troubles in your marriage or relationship, he is capable of making things right for you. Don't miss out on the opportunity to work with the best spell caster. Here his contact. Call/WhatsApp him at: +2348084273514 "Or email him at: Excellentspellcaster@gmail.com ,For more information visit his website:https://drexcellentspellcaster.godaddysites.com
    2026 оны 01 сарын 21 | Хариулах
  • DR. ADITY (197.211.59.128)
    Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар) APPLY TO SELL YOUR KIDNEY FOR MONEY NOW $ 780,000.00
    2026 оны 01 сарын 19 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 1 цаг 8 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 19 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 1 цаг 37 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 1 цаг 44 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 1 цаг 48 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 1 цаг 53 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 1 цаг 58 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 2 цаг 3 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 17 цаг 2 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 17 цаг 6 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 20 цаг 51 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 21 цаг 5 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 17 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top