x

МАН-ын дарга УИХ-ын дарга болбол Ерөнхийлөгчийн засаглалаас ялгаагүй

"Эрх баригч намын даргыг УИХ-ын дарга болгох нь Ерөнхийлөгчийн засаглалтай байхаас бараг ялгаагүй"

Парламентын тогтолцоог багалзуурдсан томилгоо хийх оролдлого айсуй

Намын дарга УИХ-ын дарга байж болохгүй гэсэн агуулгатай хуулийн төслийг АН-ынхан санаачилсан гэнэ. Тийм байлгүй дээ, АН-ынхан минь. Хамгийн сүүлийн цайз УИХ-аа та нар хамгаалахгүй бол хэн хамгаалах юм бэ? Цагаан морин жилийн хувьсгалаар олж авсан үнэ цэнэтэй тогтолцоо маань айсуй цагаан морин жилд нуран унах шинжтэй болоод явчихлаа шүү дээ. Намын дарга бөгөөд УИХ-ын дарга нь хэн гэдэг хүн байхаас үл шалтгаалан, хэн ч, хэзээ ч тэр байр суурийг нэгтгэн атгаж болохгүй.

 Герман, Япон, ИБУМВУ гэхчлэн парламентын орнуудад энэ эрсдэлийг хаахын тулд парламентын даргыг намын удирдлагаас бүрэн салгадаг.Монголын нөхцөлд УИХ-ын дарга нь намын дарга байж болохгүй гэдгийг улс төрийн институцийн үүднээс маш ойлгомжтой тайлбарлаж болно. Тэр тусмаа Монгол Улсад УИХ-ын дарга нь намын дарга байж болохгүй зайлшгүй шалтгаанууд бий. 

МАН-д базуулсан парламент байх ёсгүй

Юуны өмнө
 Монгол Улсын Үндсэн хуульд “УИХ-ын дарга бол парламентын саармаг зохицуулагч, хэлэлцүүлгийн дэг сахиулагч, олонх ба цөөнхийн маргаан дээр шүүхийн адил тэнцвэр баригч гэж заасан. Харин намын дарга бол намын улс төрийн манлайлагч, өрсөлдөгч намтай хамгийн идэвхтэй зөрчилдөгч, сонгуулийн стратеги, мобилизацийн удирдагч. Энэ хоёр үүрэг хоорондоо шууд зөрчилтэй.

 Хэрвээ спикер намын дарга болвол парламентын бүх үйл явц нэг намын хяналтад орно. Прагматик үр дагавар нь хаана ямар асуудлыг хэлэлцэх, хэн хэдэн минут үг хэлэх, хууль батлах хурдац, танхимд хэн орох, хэнийг сануулах гэхчлэн бүгдийг намын дарга удирддаг болно. Улмаар парламент саармаг институц биш, нэг намын “байр” болдог. Хамгийн гол нь парламентад цөөнхийн эрх бараг байхгүй болно. УИХ-ын дарга нь намын даргын ажлыг хослон гүйцэтгэснээр цөөнхийн бүлэг үг хэлэх цагт боогдоно. Хяналт шалгалтын хороо байгуулах санал хүлээн авахгүй байх тохиолдлууд элбэгшихийг үгүйсгэхгүй. Зарим асуудлуудыг хэлэлцэхгүй хойшлуулах замаар олонх талдаа ашигтай тоглолт хийх боломжийг тухайн намын гарт бүрэн өгчихөж байгаа юм. Энэ нь парламентын засаглалын үндсэн суурь болсон олонх, цөөнхийн тэнцвэрийг эвдэх аюултай. 

Жишээ нь одоо мөрдөж буй Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 13 дугаар зүйлд Улсын Их Хурлын даргын бүрэн эрх гэж бүлэг байна. Энд 23 эрх дурджээ. Тухайлбал, 13.1.4-т нь “Ерөнхийлөгч, Засгийн газартай Улсын Их Хурлыг төлөөлж харилцана” гэсэн байна. Өнөөдрийн МАН-ын дарга УИХ-ын дарга боллоо гэж бодъё. Төсөөлж байна шүү, тэгвэл МАН-ын дарга Н.Учрал УИХ-ын дарга болоод Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар хоёртой УИХ-ын 126 гишүүнээ төлөөлж харилцах бүрэн эрхтэй байх нь. Ийм байж болох уу? Тэнцвэр хаана байна? 

Ерөөсөө парламенттай орнуудын түүхэнд ч, онолын зарчмаараа ч “Хэрвээ эрх баригч намын дарга нь УИХ-ын дарга болбол Ерөнхий сайд биш УИХ-ын дарга нь намын бодлогыг баримтална”. Ингэснээр Засгийн газар УИХ-тай байнга зөрчилдөнө. Намын дотоод тэмцэл хурцдаж дээд цэгтээ хүрнэ. Гэхдээ буруу шийдвэрийн өмнө хариуцлага хүлээх эзэн ч тодорхойгүй. 

УИХ-ын дарга нь намын дарга болсон "отгон" жишээг сана!

УИХ-ын дарга нар намын дарга зэрэг улс төрийн манлайлах албыг хавсарсан тохиолдолд буюу тухайлбал  2004, 2012 оныг дурдаж болно. Олон намын маргаан, парламентын гацаа үүсч байсан. Ямар гацаа үүсч байсныг мартаагүй гэж найдъя. 

Ойрынхыг нь сануулахад, УИХ-ын 2016 оны сонгуулийн дараа, 65 суудал авсан МАН-ын дарга М.Энхболд УИХ-ын дарга болов. Тэр үед М.Энхболд “Намын дарга УИХ-ын дарга байж болохгүй гэсэн баримт бичиг, албан цаас байхгүй. Намынхаа шийдвэрийг даганаа” гээд 76 гишүүний 66-ынх нь саналаар УИХ-ын даргын тамгаа гардан авч байв. Хоёр жилийн дараа 2018 онд өнөөхөөсөө салахын түүс болов. Өнөөх 76 гишүүнээс, тодруулбал намынх нь 65 гишүүнээс 43-ынх нь саналаар УИХ-ын даргаас нь огцруулж байв. Тэгэхэд М.Энхболд юу гэж хэлсэн гээч, санаанаас гардаггүй юм. “Энэ танхимд суугаа 64 хүн миний гарын үсгээр нэр дэвшиж орж ирсэн шүү” гэж билээ. Жишээ нь л ийм. Аймаар байгаа биз. 

Монголын улс төрийн систем намын удирдлагыг парламентын удирдлагаас салгах замаар харьцангуй тэнцвэртэй явж байсан.Парламентын засаглалд, УИХ-ын дарга бол институцийн шүүгч. Харин намын дарга бол улс төрийн сонгуулийн манлайлагч. Энэ хоёр байр суурин дээр нэг хүнийг байлгах нь тогтолцоог эвддэг. Тийм учраас дэлхийн парламентын засаглалтай нэг ч улс ийм тогтолцоог зөвшөөрдөггүй. Энэ зарчмаараа л явъя. Нийтлэл цаашаа урсаж уртасвал илүү хурцдах шинжтэй тул дараагийн удаад үргэлжлүүлье. Дашрамд ийм хууль санаачилж буй Ардчилсан намынханд баяр хүргэж байна.

У.Оргилмаа, baabar.mn

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Lucy Sliver (149.88.98.185)
    HOW TO RECOVER STOLEN CRYPTOCURRENCY / HIRE A HACKER WHO CAN HELP YOU IN RECOVERY YOUR STOLEN FUNDS Having a reliable hacker matters a lot. I just thought about sharing this here to help other people that may need this kind of service. Losing crypto to online scammers is too rampant these days, scammers are getting more intelligent that's why getting a legitimate expert on recovery of stolen crypto is so difficult. Most people have been scammed several times and they give up on their funds. I recommend GEO COORDINATES RECOVERY HACKER, I thank you immensely GEO COORDINATES RECOVERY HACKER for helping me recover my Lost cryptocurrency. You can as well contact them if you have similar issues through their Email Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Website; https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack
    2025 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Wendy Taylor (92.119.17.130)
    My name is Wendy Taylor, I'm from Los Angeles, i want to announce to you Viewer how Capital Crypto Recover help me to restore my Lost Bitcoin, I invested with a Crypto broker without proper research to know what I was hoarding my hard-earned money into scammers, i lost access to my crypto wallet or had your funds stolen? Don’t worry Capital Crypto Recover is here to help you recover your cryptocurrency with cutting-edge technical expertise, With years of experience in the crypto world, Capital Crypto Recover employs the best latest tools and ethical hacking techniques to help you recover lost assets, unlock hacked accounts, Whether it’s a forgotten password, Capital Crypto Recover has the expertise to help you get your crypto back. a security company service that has a 100% success rate in the recovery of crypto assets, i lost wallet and hacked accounts. I provided them the information they requested and they began their investigation. To my surprise, Capital Crypto Recover was able to trace and recover my crypto assets successfully within 24hours. Thank you for your service in helping me recover my $647,734 worth of crypto funds and I highly recommend their recovery services, they are reliable and a trusted company to any individuals looking to recover lost money. Contact email Capitalcryptorecover@zohomail.com OR Telegram @Capitalcryptorecover Call/Text Number +1 (336)390-6684 his contact: Recoverycapital@fastservice.com His website: https://recovercapital.wixsite.com/capital-crypto-rec-1
    2025 оны 11 сарын 23 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 1 цаг 16 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 27 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 1 цаг 45 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 1 цаг 52 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 1 цаг 56 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 2 цаг 0 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 2 цаг 6 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 2 цаг 11 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 17 цаг 10 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 17 цаг 14 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 20 цаг 59 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 21 цаг 13 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 25 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top