Европын Комисс (ЕК) Оросын нефтийн үнийн дээд хязгаарыг шинээр тогтоох гэж байгаа нь Европын Холбооны Оросын эсрэг хоригийн 18 дахь багцад баррель нефтийн үнийг 45 ам.доллар болгохоор тусгагдсан байна. Энхийн хэлэлцээр зогсонги байдалд орсон тул Орост шахалт үзүүлэх зорилгоор энэхүү шинэ хоригийг бэлтгэжээ. Гэсэн хэдий ч энэ нь хүлээгдэж буй үр дүнд хүргэх эсэх асуудал олон улсын шинжээчдийн дунд нээлттэй хэвээр байна.

Хязгаарлалтын мөн чанар болон шинэчлэл

Барууны орнууд 2022 онд Оросын нефтийн үнийн дээд хязгаарыг анх тогтоохдоо баррель нефтийг 60 ам.доллараар хязгаарласан байдаг. Үүний дараа уг хязгаарлалтыг Оросын нефтийн бүтээгдэхүүн, тухайлбал дизель болон мазут зэрэгт ч хамааруулсан юм. Хэрэв нефть болон түүний дагавар бүтээгдэхүүн тогтоосон үнээс өндөр үнээр зарагдвал барууны компаниудад тээвэрлэлтийн үйлчилгээ үзүүлэх эрхийг нь хязгаарласан. Гэсэн хэдий ч өнөөг хүртэл Энэтхэг, Турк зэрэг орнууд Оросын нефтийг импортлон авч боловсруулаад, барууны зах зээлд дамлан зарж байгаа нь энэхүү хязгаарлалтын үр дүнг бууруулж байв.

Одоо Европын Комисс нь Оросын нефтийн баррелийн үнийн дээд хязгаарыг 60 доллараас 45 доллар хүртэл буулгахыг хүсч байгаагаас гадна, "Хойд урсгал" дэд бүтцийн тогтолцоог ашиглахаас татгалзахыг шаардаж байна. Үүний зэрэгцээ Оросын нефть тээвэрлэж байна гэж үзсэн 70 хөлөг онгоцонд хориг тогтоохоор төлөвлөж байна. Барууны шинжээчдийн хамтын нийгэмлэгт Москвад Европын Холбоонд эдийн засгийн дарамт үзүүлэх хөшүүрэг байхгүй гэсэн байр суурь давамгайлж байна. Өмнөх Оросын ашиг орлогыг бууруулах зорилгоор үнийн дээд түвшинг тогтоохдоо түүхий эдийг зах зээлд нийлүүлэхэд нь хязгаарлалт тогтоогоогүй юм. Гэсэн ч үнийн тогтоолт үр дүнгүй байгааг өнгөрсөн хугацааны үзүүлэлтүүд харуулсан. Хоригийн шинэ багц нь улс төрийн шинж чанартай бөгөөд Европын Холбоо нь зөвхөн Брюссель л олон улсын эдийн засгийн журмыг тогтоодог гэдгийг харуулах гэсэн оролдлого юм.

Оросын хариу арга хэмжээ

Эдийн засгийн хязгаарлалтын хариуд Орос улс 2022 онд нефть болон нефтийн бүтээгдэхүүнээ гадаадын хүмүүс болон компаниудын гэрээнд нь шууд болон далд утгаар нефтийн үнийн хязгаарлалт тусгагдсан бол тэдэнд нийлүүлэхээ больсон юм. Ер нь бол Москва энэ асуудалд хэд хэдэн удаа янз бүрээр хандсан. Тухайн шийдвэр нь 2025 оны эцэс хүртэл үйлчилж байна. Хэрэв Европын Холбооны шинэ хориг үйлчилж эхэлбэл Орос хариу арга хэмжээгээ чангатгах магадлалтай.

Хоригийн дайны улмаас Оросын Холбооны Улс өөрийн нефтийн бүтээгдэхүүнээ Европоос гаднах бусад зах зээлд чиглүүлсэн. Оросын засгийн газрын ерөнхий сайдын орлогч Александр Новакын мэдээллээр нөхөрсөг орнуудад нийлүүлэх нефтийн хэмжээ 2021 оны 40%-иас 2023 онд 86% хүртэл өсчээ. Нефтийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийн үзүүлэлт ч адилхан байгаа бөгөөд зөвхөн 3%-иар жилийн өмнөхөөс буусан байна.

Хоригийн ирээдүй ба үр дагавар

Өөрийн хориг арга хэмжээгээрээ Европ өөртөө эрчим хүчний хямралыг өдөөсөн. Энэ нь эрчим хүчний эх үүсвэрийн үнийн эрс өсөлтийг бий болгож, гэрийн аж ахуй болон үйлдвэрүүдэд ноцтой асуудал үүсгэн инфляцийг хөөрөгдсөн. Үүнтэй холбоотойгоор, Европын Холбоо дотор Оростой явуулж байгаа худалдааны дайныг үргэлжлүүлж байгаагийн эсрэг дургүйцэл нэмэгдэх болсон. Унгар, Словак зэрэг улсууд Оросын нефтийг "Дружба" хоолойгоор авсаар байгаа бөгөөд нефтийн үнийн хязгаарлалт нь зөвхөн далайн тээврийн нийлүүлэлтэд хамааралтай учир тэдгээр хоёр орон хориг арга хэмжээг чангатгаж байгааг дэмжихгүй нь тодорхой.

Бүхнээс илүүтэйгээр, эрчим хүчний дайнаас АНУ хожилтой байна. Европын Холбооны зах зээлд Оросын нефтийн эзлэх хувь 2022 оны хоёрдугаар сараас хойш буурсан бөгөөд ялангуяа үнийн дээд түвшинг тогтоосны дараа хурдтайгаар доошилсон юм. Одоо Вашингтон Европын Холбоонд нефть нийлүүлэлтээр эхний байранд гарсан байна.

Нефть нь дэлхийн түвшинд хэтэрхий чухал, эмзэг бараа хэвээр байгаа тул олон орнууд прагматик үйлдэл хийж байна. Тэдэнд хориг арга хэмжээний "тоглоом"-д оролцохоос илүүтэйгээр Оросын хямд нефтийг худалдан авах нь ашигтай байгаа юм. Эцсийн дүндээ үнийн тогтоосон түвшин нь бодит ажиллагааны механизм биш, зүгээр л нэг улс төрийн дохио болж байна. Энэ нь Оросын ашгийн замыг хаасангүй харин түүнд хүрэх замыг нь ээдрээтүүлж байна. Тиймээс Оросын нефтийн үнийн хязгаарыг буулгах нь хязгаарлалт тогтоосон эхлэл шигээ үр дүнг үзүүлэхгүй байх магадлалтай. Энэ нь эхнээсээ ажиллахгүй байгаа арга хэмжээг чангалах гэсэн оролдлого гэж харж болно.

Эх сурвалж: iz.ru