x

Айлаас эрэхээр авдраа уудал: "Алт III" хөтөлбөр

Шинээр томилогдсон Ерөнхий сайд Г.Занданшатар чуулганы индэр дээрээс өөрийн бүрэн эрхийн хугацаанд хийж хэрэгжүүлэх ажлаа танилцуулахдаа хамтарсан Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрийг үргэлжлүүлнэ, үр дүнд хүргэнэ гэж амлав. Хамгийн түрүүнд хийж хэрэгжүүлэх ажил нь төсвийн хэмнэлт, эдийн засгийн тэлэлт хэмээн тодорхойлов. Ингэхдээ “төрийн оролцоог хязгаарлаж, хувийн хэвшлийг дэмжих замаар эдийн засгийн бүтцийг өөрчилнө” гэжээ.

Энэ далимд сануулахад, өнгөрөгч дөрөвдүгээр сард /2025.04.30/ Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар алтны олборлолт, валютын нөөцөө нэмэгдүүлэх чиглэлээр “Алт III” хөтөлбөрийг эхлүүлснээ зарласан. Шалтгаан нь мэдээж манай экспортын гол түүхий эд болсон коксжих нүүрсний үнэ дэлхийн зах зээл дээр унасантай холбоотой.

Ер нь бол дэлхий нийтийн болон дотоодын эдийн засаг хямарсан бүхий л тохиолдолд манайхны авдрынхаа мухрыг уудалдаг ганц зүйл нь алт. Эдийн засаг хямрах тусам үнэ өсдөг ганц металл. Улс орон зах зээлд шилжсэний дараа дэлгүүрийн лангуун дээр гоймон, давс хоёроос өөр зүйлгүй байхад анх удаа “Алт" хөтөлбөрийг /1992-2000 он/ зарлаж байлаа. Экспортын ганц үйлдвэр болох “Эрдэнэт” үйлдвэр нь элгээрээ хэвтээд “эмчилгээ тэжээлийн цэгт” оччихсон байх үед манай хувийн хэвшлийнхэн, алт олборлогчид улсын төсөв, валютын нөөцийг бүрдүүлж байв.

2016 онд дэлхий нийтээр эдийн засгийн хямрал нүүрлэхэд мөн л “Алт II” хөтөлбөрийг зарлаж байв. Энэ удаа хамтарсан Засгийн газрын зарласан хамгийн “отгон” хөтөлбөр “Алт III” хөтөлбөр болж байна. Уул уурхайтай дайн зарласан өнгөрсөн жилүүдэд алтны салбар агшиж, Монголбанкны худалдан авалт жил бүр буурч ирснийг Засгийн газар хожуу ч гэсэн олж харсан хэрэг. Нүүрсний экспорт нэмэгдэж, дэлхийн зах зээл дээрх коксжих нүүрсний үнийн өсөлтөөс үүссэн бялуурал хэсэгхэн хугацаанд манай төсөв баригчдын нүдийг хааж ирснийг нуух аргагүй.

Нүүрсний үнийн уналтаас төсвийн орлого 2,5 их наядаар тасарсны дараа агшиж байгаа эдийн засгаа тэлэх, валютын нөөцөө бүрдүүлэх, цаашлаад эдийн засгийн тогтвортой байдлаа хангахын тулд Засгийн газар “Алт III” хөтөлбөрийг зарлаад сар гаруйхны хугацаа өнгөрч байна. Бэх нь хатаж амжаагүй шинэ хөтөлбөр.

Монголбанк 2025 оны 3 дугаар сард 281.8 кг үнэт металл худалдан авч, оны эхнээс өссөн дүнгээр 2.2 тонн үнэт металл худалдан авсан. Энэ нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулбал 35.1 хувиар буурсан үзүүлэлт гэдгийг тухайн үед Засгийн газар мэдээлсэн байдаг. Ганцхан жилийн дотор 35 хувийн бууралт гэдэг бол шуудхан хэлэхэд “аюулын харанга” мөн. Учир нь алт гэдэг энэ шар металл нь төлбөрийн тэнцэл, валютын урсгалыг тогтвортой байлгах, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих гол хэрэгсэл. Гэвч үүнийг манай төр баригчид нүүрсний экспортоос орж ирдэг орлогоо алдсаны дараа л ухаарсан байдаг юм. Оройтсон ч гэсэн оргүйгээс дээр гэдэг. Тиймээс хамтарсан Засгийн газрын эдийн засгаа тогтворжуулах сүүлийн төлөвлөгөө "Алт-III" хөтөлбөр байсныг томилогдсон Ерөнхий сайдад сануулах нь илүүц биз.

2022 оны байдлаар Монгол оронд 80 төрлийн ашигт малтмалын 1170 орд найман мянга гаруй илрэл бүртгэгдсэн байна. Эдгээрээс алтны нөөц 1.619 тонн гэж бүртгэгджээ. Гэтэл Монголбанк сүүлийн таван жилд дунджаар 20 орчим тонн үнэт металлыг дотооодын зах зээлээс худалдан авч, жилд 900 орчим сая ам.доллараар гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлсэн тухай Монголбанкны газрын захирал ярьсан байна.

Дэлхийн Төв банкуудын хадгалагдаж байгаа алтны нөөцөөр манай улс 101 оноос 94-т жагссан байна. 2,2 тоннын нөөцтэй, энэ нь нийт мөнгөн тэмдэгтийнхээ 4,9 хувь гэж мэдээлжээ. Энэ бол 2016 онд гаргасан судалгаа. Үүнээс хойш хэдэн байр урагшилсан тухай мэдээлэл алга. Олборлолт бол жил ирэх тутам буурч байгаа гэдгийг өмнө хэлсэн.

2024 онд ОУВС-гаас мэдээлнээс манай Төв банкны алтны нөөц 6,03 тонн байгаа нь бүс нутагтаа Хонконгийн өмнө орсон байна. Манай өмнө орсон Өмнөд Солонгосын Төв банк 104,45 тонн алтны нөөцтэй гэж мэдээлэгджээ. Тэгэхээр бид энэ салбарт дэлхийн зах зээл дээр хаахна явааг таамаглахад хэцүү биш.

Он гарснаас хойш алтны ханш тасралтгүй өсөж байна. Дэлхийн Төв банкууд алт худалдан авалтаа нэмэгдүүлж байгаа нь алтны эрэлтийг улам өдөөж, унци тутамдаа 3100 ам.доллар давж, түүхэн дээд түвшинд хүрсэн. Унц алтны үнэ 3000 ам доллараас буухгүй гэдэг төлөв гаргаад байгаа.

Гэтэл манай улс дотооддоо уул уурхайтай дайн зарлаж, хувийн хөрөнгө оруулалтыг хавчиж, төрийн нэрээр дээрэмдэж эхэлсний хар гайгаар энэ салбарт хөрөнгө оруулалт зогссон, Олборлолт нь жил ирэх тутам буурч байна. Тиймээс шинээр томилогдсон Ерөнхий сайдын эдийн засгаа тэтгэхийн тулд хамгийн түрүүнд хийх ёстой ажил нь хамтарсан Засгийн газраас зарласан “Алт III” хөтөлбөрийг хөдөлгөх болов уу.

Өнөөдөр манай улс алтны экспортныхоо 98 орчим хувийг Швейцар гэдэг ганц улс руу нийлүүлж байгаа. Олборлолтоо нэмэгдүүлж, гадаад зах зээлээ тэлж чадвал эдийн засагт ямар боломжууд бий болох вэ, үүний төлөө Засгийн газар ямар бодлого хэрэгжүүлэх вэ гэдгээ нээлттэй зарлах хэрэгтэй байх. Тэгж байж энэ салбарт хөрөнгө оруулалт орж ирнэ.

Ерөнхий сайд ирэх 7 хоногт УИХ-д төсвийн тодотголыг оруулж ирэхээр амласан. Энэ тодотгол дотор "Алт III" хөтөлбөр багтсан байгаасай. Айлаас эрэхээр авдраа уудал гэдэг үгтэй.

Б.СЭМҮҮН

 

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Lucy Sliver (94.242.50.56)
    HOW TO RECOVER STOLEN CRYPTOCURRENCY / HIRE A HACKER WHO CAN HELP YOU IN RECOVERY YOUR STOLEN FUNDS Having a reliable hacker matters a lot. I just thought about sharing this here to help other people that may need this kind of service. Losing crypto to online scammers is too rampant these days, scammers are getting more intelligent that's why getting a legitimate expert on recovery of stolen crypto is so difficult. Most people have been scammed several times and they give up on their funds. I'm hereby to let all scam victims know that recovery is possible when you contact the right source, i thank you immensely GEO COORDINATES RECOVERY HACKER for helping me recover my Lost cryptocurrency. You can as well contact them if you have similar issues through their Email Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Website; https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack
    2025 оны 11 сарын 28 | Хариулах
  • sonisvbmnm (105.112.192.165)
    Найдвартай компаниас яаж зээл авсан тухай МИНИЙ МЭДЭЭЛЭЛИЙГ УНШИЖ УУ Намайг Моголиа гаралтай Эрика Фангерау гэдэг. Нөхөр маань нас барахаасаа өмнө бидэнд маш их өр үлдээсэн тул би их хэмжээний өрийг хэрхэн төлөх талаар маш их эргэлзэж, бухимдаж байсан. Нэг өдөр би интернетээр явж байхдаа Мариамаас Албакер зээлийн фирм түүнд зээл авахад хэрхэн тусалсан тухай гэрчлэлтэй таарав. Тиймээс би зээл хүссэн Компаниас шуудангаар 5 жилийн хугацаатай 120,000 ( albakerloanfirm@gmail.com ).Миний төлөө юу хийснийг дэлхий нийт мэдэхийг хүсч байгаа нь намайг хамгийн их гайхшруулсан нь 48 цаг хүрэхгүй хугацаанд миний 120,000 еврогийн зээлийг 2 хувийн хүүтэй баталсан юм. Одоо би нөхрийнхөө өрийг барагдуулж, хувийн амьдрал, бизнесээ эхлүүлсэн. Би тангарагаа л биелүүлсэн. Тиймээс, хэрэв та дор хаяж 2% зээл авахыг хүсч байвал Albaker зээлийн фирмтэй түүний имэйлээр холбогдоно уу ( albakerloanfirm@gmail.com )
    2025 оны 06 сарын 19 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 1 цаг 38 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 49 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 2 цаг 7 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 2 цаг 14 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 2 цаг 18 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 2 цаг 23 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 2 цаг 28 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 2 цаг 33 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 17 цаг 32 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 17 цаг 36 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 21 цаг 21 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 21 цаг 35 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 47 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top