x

УРАН ба “УРАН” ХОРЛОЛ

Тэдгээр хөрөнгө оруулагч манай хоёрхон хөршийн аль нэгийнх биш учраас уурлаад байгаа юм. Яг л баяндуу хүний хашаанд нь хоргодож байсан айл түц ажиллуулж хөлжөөд орон сууцанд орох гэхээр: -Яана гэнээ. Манай хашаанд толгой хоргодож ус түлээнд гүйхээ болино гэсэн үү? Тэхгүй шүү гэж хорлоод л, эднийх “ТҮЦ-ндээ хортой бохь зардаг” гэсэн цуу дэгдээгээд байгаатай агаар нэг процесс. Жишээлэхэд тэд зэсийн биш сүүний үйлдвэр байгуулсан бол “Рио Тинтогийг амсаад үхдэг сүүний домог”, ферм нээсэн болжгэм “Ораногийн хорт дэлэнт үнээний трагеди” аль хэдийнэ амилаад, эсэргүүцлийн жагсаал хөвөрч л байгаа. Яагаад гэвэл тэд Москвагийн бус хөрөнгө, Бээжингийн бус бэл оруулагчид. Хөршийн бус хөрөнгө оруулагчид Монголд ороод байвал Манай улс тэдний эрхшээлээс гараад явчихна. Монгол улс эдийн засгаараа тусгаар тогтночихно.


УРАН ба “УРАН” ХОРЛОЛ

Хордмоор байвал 270 жил хүлээ!

-Юу яасны чинь хотын утаа, цаана чинь “шар нунтаг” хэмээх аюулд цөмөөрөө өртлөө гэсэн сэрэмжлүүлэг-сүрдүүлэг тал нутгаар цалгилж байна. Гэвч цаад зорилго нь Монгол хүний эрүүл мэндийг хамгаалах огтоос биш болохыг хамтдаа харцгаая .

   Тиймээ, Ураны“шар нунтаг” витамин “С” биш ч, тэдний хэлээд байгаа шиг бас аюултай биш. Та нэг жижигхэн, одоо энэ түлээ зардаг шиг уутанд шар нунтаг хийгээд дэрлэж унтаад, өдөржин биенээсээ салгахгүй яваад байвал 35 жилийн дараа хордож эхэлнэ, харин 270 жилийн үхнэ. Гэхдээ нэг хатуу болзолтой. Хордож үзүүлэхийн тулд 35 жил юу ч идэхгүй, гэхдээ турж үхэхгүй тэсэх болзолтой. Харамсалтай нь үхэж үзүүлэх боломжгүй юм билээ. Тэрний төлөө 270 насалж алийгаа алдалтай биш дээ, айн? Ингэхэд, Имрай(MRI)-д үзүүлэхэд шар нунтагаас хоёр дахин их цацрагийн тун авдаг. Имрайг хориглуулах уу, яах уу?

    Харин шар нунтгийг хоёр гурав дахин боловсруулж ялгасан цацраг идэвхт бодис хортой. Гэхдээ, ингэж боловсруулдаг хэдхээн газар бий. Чадахгүйдээ биш, цөмийн зэвсэгтэй хэдэн гүрэн нийлээд, өөрсдөөсөө бусдыг ийм юм хийхийг зөвшөөрдөггүй. Монголд ураны хүдрийг шар нунтагаас цааш нь боловсруулахыг Орос байтугаа Хятад, тэр бүү Америк, тэхэндээ тулбал хамтран ажиллаж байгаа Франц ч өөрөө зөвшөөрөхгүй. Гэхдээ хатуу хяналтын дор боловсруулсан түүхий эдээрээ л эрчим хүч гарган авахыг Их гүрнүүд бусдадаа зөвшөөрдөг. 

    Уранаар цөмийн зэвсэг хийж хүн алж болохоос гадна цахилгаан эрчим хүч гарган амьдралаа аварч болно. Төмрийн хүдрээр хутга хийгээд түүгээр хүн алдаг нь аймааррр. Ингэлээ гээд төмрийг байг гэхэд хутгыг хориход л бид сүйрнэ. Зөвхөн мах огтлох хутгагүй болоод үлдэх ч юм биш. Мэс засалчид тийм хутгаар бидний үрэвссэн мухар олгойг огтолж, хорт хавдрыг тайрч алтан амийг маань авардаг. Тэр мэт. 

     Цацрагын хордлогоор хорт хавдар үүсч болдог ч цацрагаар өөрөөр нь хорт хавдрыг эмчилдэг. Хавдрыг эмчилж байгаа бараг цорын ганц сонгомол арга. Манай орон 1960-аад оноосцацраг туяагаар эмчилж эхэлжээ. Өөрөөр хэлбэл эх оронд маань зориуд бүтээсэн цацраг идэвхт бодис энэ үеэс байршиж эхэлжээ. Яагаад бүтэн жарны турш цацраг туяаны эсрэг жагсаагүй, одоо ч жагсахгүй байна вэ? Эсрэг тэмцлийг санхүүжүүлэгч гараагүй болоод тэр юм...

Одна голова хорошо, а две лучше

Цаадуул чинь:

-Хоёр толгойтой тугал гарлаа л гэнэ. Тэгсэн мөртлөө нэг сонин хагас харуулчихаад л “Үзвэл үнс харвал хальс болчихдог ” гээд далд хийчихнэ. Хуурамч болоод л оёдол моёдол нь харагдчих гээд байдаг болтой юм билээ? Яг л хуурамч үнэмлэхтэй байцаагч бичиг баримтаа гялс нүдэнд тулгаж харуулчихаад далд хийчихдэг шиг харагдана лээ.

    Хоёр толгой гэснээс манайхан толгойноос их айна аа. Толгойтой хүнээс төдийгүй өөрийн гэсэн “толгой”-той байхаас ч жийрхэнэ. Уг нь Оросын ард түмэн нь “Нэг толгойтой бол сайн, хоёр толгойтой бол бүүр ч сайн”( Одна голова хорошо, а две лучше) гэж сургасаар ирсэн юм. Тэрэндээ тулах юм бол, ор толгойгүй явснаас хоёрын хоёр толгойтой байх нь гайхамшиг юм байгаа юм. 

   Үнэхээр уранд хортой чанар бий, шар нунтаг эм биш. Цацраг идэвхтэй бодисыг ашиглахыг хөндлөнгийн жишээгээр үлгэрлэвэл нэг иймэрхүү: Хорт могойн махыг жажлаад идэхэд үхэхгүй, туршаад үзээрэй. Харин хорыг нь сорвол газар дээр л чад! Гэхдээ л могойн хортой тос үе мөчний өвчинд юутай сайныг хөгшчүүл хэлээд л өгнө.

   Ер нь эмтэй болгон хортой. Худлаа гэвэл аптекаас дуртай эмээн аваад зааврыг нь хар! “Гаж нөлөө ба хориглох заалт” гэсэн уртаа жагсаалт байгаа. Тэгвэл яагаад эмийг хориглох жагсаал цуглаан болохгүй байгаа юм бэ? Санхүүжүүлэгч байхгүй учраас...

    Авралтай болгон хөнөөлтэй. Жишээлбэл хүн усгүй амьдарч чадахгүй, бас усанд амьдарч чадахгүй. Манай улсад усгүй харангадаж үхснээс хавьгүй олон хүн усанд живж үхсэн байгаа. Мэдээний архив ухацгаая л даа. 2010 оны 6 сарын 22-ны өдрийн gogo.mn ий мэдээний гарчиг “Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд 10 хүн усанд живж нас барав” гэсэн байх жишээний. Энэ статистик 2019 онд 57 хүн, 2020 онд 126 хүн, 2021 онд 135 хүн... гээл тасралтгүй цувна. Ийм байтал усыг эсэргүүцсэн жагсаал яагаад болохгүй байна. Санхүүжүүлэгч ниад!

Төмрөөр хийсэн хутгаар хүн алсантай холбогдон төмрийн хүдрийг хориглох жагсаал цуглаан Төмөртэйн ордод болж байна уу? Үгүй. Яагаад гэвэл санхүүжүүлэгч байхгүй.

Шар нунтагаас ч аюултай гааз

    Шар нунтагаас илүү осолтой зүйл бол шатдаг хий. Дүнжингаравын уулзварт яалаа? Хоёр толгойтой тугал энэ тэр бол ямар баталгаагүй, баримтгүй, зохиомол жүжиг байсан. Харин Дүнжингаравын осол бол болсон явдал. Орон гэргүй үлдэгдсэд айлаар хоноглож, осолд өртөгсдийн шарил энгэрт нойрсч, өнчирч хагацагсдыг нулимс хатаагүй хэвээрээ байгаа. Гэтэл Монголоор дамжих Орос-Хятадын хийн хоолой хэмээх аюултай төслийг эсэргүүцсэн жагсаал хаана ч болохгүй, хэн ч түүнийг зогсоох гэж өлсгөлөн зарлахгүй байгаа юм бэ? Дүнжингаравын уулзварт болдог шиг нэг осол болоход Улаанбаатар тэр чигээ утаа болох аюулыг хэн ч ярихгүй байна вэ? Учир нь энэ бол “санхүүжүүлэгч”-ийн өөрийнх нь төсөл. 

   Гэхдээ энэ бол “шатдаг хий”-нээс татгалз гэсэн үг биш. Хий бол дулаан эрчим хүчний чухал эх үүсвэр. Ураныг мэргэжлийн инженерүүд мэргэжлийн орчинд хэрэглэх бол шатдаг хийг сахилгагүй нүүдэлчид хэрэглэхэд ч гол аюул байгаа юм биш. 

    Монголын тал нутгаас өчнөөн байгалийн хий гараад байхад заавал Оросоос өөр хий татах гээд байгаа нь цаанаа их учиртай. Зөвхөн цөөн тооны сэхээтнүүд л Оросын хийн хоолойг хамгаалах нэрийн дор Оросын зэвсэгт хүчний цэргүүд нь Монголд байршина. Энэхүү цэрэгжсэн зурвас монгол нутгийн хоёр хэсэгт хуваана. Улаанбаатараас Архангай орно гэхэд л Оросын эзэмшлийн, цэрэгжсэн хамгаалалттай бүсээр “нэвтрэх” болно. Магадгүй энэ нь Монголын хоёр их гүрэн хуваан эзэмших зурвас ч болох юм билүү? Энэ бол зөвхөн өнгөн тал нь гэж сэрэмжлүүлэвч хэн ч үл анзаарна. Анзааруулах “санхүүжүүлэгч”-ийн үгүй болоод тэр. Нөгөө талаасаа “Муу хүний заяа завагт” гэгчээр Бээжин энэ төслийг зөвшөөрөхгүй байгаа билээ. Нэг цацал урагш нь өргөнө өө, яадгийн!

“Уран”-даа биш улсдаа учир буй

   Гэхдээ өнөөдрийн тулгамдсан хийрхэл хүний эрүүл мэндэд аюул учирснаас эхлээгүй. Уран цацрагтай учраас эсэргүүцээд ч байгаа юм бүүр биш. Барууны хөрөнгө оруулалт учраас эсэргүүцээд байгаа юм. Ганцхан Орано ч биш, Оюутолгойг хичнээн жил эсэргүүцэв. Зэс аюултай учраас Оюу толгойг эсэргүүцсэн юм биш, тэрэндээ тулбал түүнээс хавьгүй эртний зэсийн уурхай Эрдэнэт ямар ч эсэргүүцэлгүй оршсоор ирсэн. Оюутолгой бол барууны хөрөнгө оруулалт учраас эсэргүүцлийн санхүүжилттэй, Эрдэнэт бол санхүүжүүлэгчийн өөрийн байгуулсан үйлдвэр учраас эсэргүүцэлгүй байгаа юм. Тэрнээс биш Эрдэнэтийн зэс эмтэй, Оюутолгойнх хортой байна гэсэн номгүй. 

   Нарийндаа цаад эзэн нь жишээлэхэд, Чайнаэнэржи биш, Росатом биш харин Орано, Рио тинто байгаа учраас эсэргүүцээд байгаа юм. Дашрамд дурьдахад манай ард түмэн эсэргүүцээд ч байгаа юм биш, манай “ард түмэн”-ээр эсэргүүцүүлээд байгаа хэрэг.

    Тэдгээр хөрөнгө оруулагч манай хоёрхон хөршийн аль нэгийнх биш учраас уурлаад байгаа юм. Яг л баяндуу хүний хашаанд нь хоргодож байсан айл түц ажиллуулж хөлжөөд орон сууцанд орох гэхээр: 

-Яана гэнээ. Манай хашаанд толгой хоргодож ус түлээнд гүйхээ болино гэсэн үү? Тэхгүй шүү гэж хорлоод л, эднийх “ТҮЦ-ндээ хортой бохь зардаг” гэсэн цуу дэгдээгээд байгаатай агаар нэг процесс.

   Жишээлэхэд тэд зэсийн биш сүүний үйлдвэр байгуулсан бол “Рио Тинтогийг амсаад үхдэг сүүний домог”, ферм нээсэн болжгэм “Ораногийн хорт дэлэнт үнээний трагеди” аль хэдийнэ амилаад, эсэргүүцлийн жагсаал хөвөрч л байгаа. Яагаад гэвэл тэд Москвагийн бус хөрөнгө, Бээжингийн бус бэл оруулагчид. Хөршийн бус хөрөнгө оруулагчид Монголд ороод байвал Манай улс тэдний эрхшээлээс гараад явчихна. Монгол улс эдийн засгаараа тусгаар тогтночихно. 

-Хүний царай харахгүй амьдрах гэж хүнээс мөнгө гуйхааргүй амьдрахыг хэлнэ, тиймүү? Улс орон ч гэсэн хөршийн царай харахгүй эдийн засагтай болчихвол сая нэг “улс шиг улс”, “тусгаар тогтнол шиг тусгаар тогтнол” бүрэлдэнэ. 

   Өмнө нь Зөвлөлт улс Мардайд уран олборлож байхад ямар ч эсэргүүцэл байгаагүй. Ямар ч хос толгой, ямар ч хордлого, ямар ч цацрагын аюул заналын тухай яриа гараагүй. Учир нь эсэргүүцэгч тал өөрөө олборлож байсаан.

   Та нар мэдэх үү? Манай хамгийн том эх орончийн төрсөн аймагт Хятад-Монголын хамтарсан Цайрт минерал гэж том уурхай байдгийг. Тэрнийг хэн ч эсэргүүцдэггүй болохоор бид мэддэггүй. Тэнд эмт цайр олборлодог ч юм биш л дээ. Зүгээр л санхүүжүүлэгч байхгүй болохоор эсэргүүцэл гардаггүй. Тийм учиртай.

Сүүлийн үед эсэргүүцлүүд шинэ панаалаар баяжиж:

-Оюутолгой ашигтай гэчихээд Ард түмэнд (үнэндээ бол надад) хэдэн цаас зүгээр оногдож өгөхгүй байна. Ямар ч ашиг алга гэж цэцэрхэх боллоо.

   Оюутолгой улсын төсвийн 40 хүртэл хувийг ганцаараа бүрдүүлж байгаа.Тэр мөнгөөр танай хүүхдэд ном заадаг багш нар, таныг эмчилдэг эмч нарын цалингийн 40 хүртэл хувийг гаргаж байгаа. Энэнээс өөрөөр яаж наалдах юм бэ? Рио тинтог очиж талах гээгүй л юм бол өөр юу тэндээс хуулж биедээ наах гэсэн юм бэ?

  Бас Монгол эх орноо хамгаалж яваа цэргийн албан хаагчдынхаа цалингийн 40 хүртэл хувийг, буу сумных нь үнийн ийм хэсгийг тавин олгож байгаа. Рио тинто энэнээс өөрөөр яаж Монголын тусгаар тогтнолыг хамгаалах юм бэ? Воо, гурав дахь хөршийн хөрөнгө оруулалтаар тусгаар тогтнолоо хамгаална гэж энэ.

   Гэхдээ зөвхөн нэг захын жишээ нь. Цаашлаад тэд хөрөнгөө хамгаалахын тулд манай нутгийг, манай тусгаар тогтнолыг, бидний ардчиллыг хамгаалах болно. Хамгийн чухал нь энэ. Бид хоёр хөршийн ашиг сонирхлын балансаас гадна Английн Рио Тинто, Францын Орано гэж хоёр том тусгаар тогтнолын нэмэлт баганатай болоод авсан. Үүнийг хийж чадсан, зориглосон хүмүүс бол жинхэнэ баатрууд, жинхэнэ эх орончид. Даан ч тэднийгээ үхсэн хойно нь л мэдэж авна доо. 

   Дараа нь бас нэг наргиантай акци явж байх юм. Эрдэнэт үйлдвэрийг Эрдэнэт хотынхонд хувааж өгнө ч гэх шиг. Бүтэхгүй гэдгийг мэдэж байгаа ч манайхан л болсон хойно “Юмыг яаж мэдэх вэ” гээд дагаад хийснэ, хийссэн тэр салхинд нь хэргээ бүтээгээд авна гэдгийг тооцоолсон л байгаа байхгүй юу? “Чукча не дурак, чукчагийн эзэн бүүр ч не дурак” (Тээр жилийн “Сонгуулийн дараа манай намаас үнэгүй байр авах улс бүртгүүлээрэй” гэсэн чинь цөмөөрөө иргэний үнэмлэхээ бариад оочерлосон, тиймээ)

 Гэхдээ бүтэхгүй байлаа ч гэсэн маш ноцтой үр дагавартай байж болох явуулга шүү, энэ бол. Чингэж гэмээнэ дараа нь яах юм бэ? Оюутолгойг Өмнөговийнхонд хувааж эзэмшүүлэх юм уу? 

   Яван явсаар Асгатын мөнгөний ордыг Баян-Өлгийн иргэд хувааж авна, мөн үү? Өөр яахын, та нар үндэсний цөөнх учраас хувааж эрхгүй гэлтэй биш. Алтай таван богд алтан уул байсан болж таарвал хасаг нөхөд л хувааж авахаас биш, маньд нялзахгүйнэ байна??? Цаашлаад баялагтай баялаггүй тэр нутаг нь тэднийх гэсэн логик гарна. Баян-Өлгийг тусгаар улс болгож таслах үзэл суртлын ажлын бэлтгэл л биш байгаасай билээ???

...Дашрамд дурьдахад Оюутолгойн хаялгаар Өмнөговьчууд цулайсан нь үнэн л дээ. Сум аймгийн хооронд фургоноор хүн зөөдөг байснаа хот хоорондын автобусны компанитай болсон нь нэг бус, бэржээнхэн бээлий оёж эхлээд л Оюутолгойн ажлын хувцасны топ нийлүүлэгч болсон оёдолчин ганц биш юм билээ. Одоо Дорноговийнхонд бусад нь атаархаж үхэх цаг ойрхон байгаа. Говийнхон яасан ч амны хишигтай улс вэ дээ?

2025.04.01

Б.Цэнддоо /Baabar.mn/

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Lucy Sliver (94.242.50.58)
    HOW TO RECOVER STOLEN CRYPTOCURRENCY / HIRE A HACKER WHO CAN HELP YOU IN RECOVERY YOUR STOLEN FUNDS Having a reliable hacker matters a lot. I just thought about sharing this here to help other people that may need this kind of service. Losing crypto to online scammers is too rampant these days, scammers are getting more intelligent that's why getting a legitimate expert on recovery of stolen crypto is so difficult. Most people have been scammed several times and they give up on their funds. I'm hereby to let all scam victims know that recovery is possible when you contact the right source, i am saying this because I was a victim too. I recommend GEO COORDINATES RECOVERY HACKER, a hacker who is my trusted hacker because all the work I gave to them, came out successfully. I thank you immensely GEO COORDINATES RECOVERY HACKER for helping me recover my Lost cryptocurrency. You can as well contact them if you have similar issues through their Email Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Website; https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack
    2025 оны 11 сарын 28 | Хариулах
  • Маш (202.126.88.213)
    Үнэнийг үнэхээр ойлгомжтой бас хоржоонтой бичжээ.
    2025 оны 04 сарын 02 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 1 цаг 46 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 1 цаг 57 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 2 цаг 15 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 2 цаг 22 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 2 цаг 26 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 2 цаг 31 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 2 цаг 36 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 2 цаг 41 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 17 цаг 40 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 17 цаг 44 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 21 цаг 29 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 21 цаг 43 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 21 цаг 55 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн
Top