2025 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Төрийн ордонд зохион байгуулагдсан "Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн хэрэгжилт" хэлэлцүүлгийн үеэр Сангийн яамны Татварын бодлогын газрын мэргэжилтэн н.Энхжин Монгол Улсын аж ахуйн нэгжүүдийн татварын ачааллын талаар танилцуулга хийжээ.

ААН-үүдийн нийт татварын ачаалал:

2023 оны байдлаар 151,000 гаруй аж ахуйн нэгжийн мэдээллийг шинжилж үзэхэд, тэд нийт орлогынхоо дунджаар 10.1 хувийг татварт төлж байгаа нь тогтоогджээ.

Бизнесийн хэмжээний ялгаа:

• Жижиг, дунд бизнесүүд: Орлогынхоо 5-6 хувийг татварт төлж байна.
• Томоохон аж ахуйн нэгжүүд: Орлогынхоо 12.8 хувийг татварт төлж байна.

Салбаруудын татварын ачаалал:

• Уул уурхайн салбар: 19.2 хувь
• Худалдааны салбар: Нийт аж ахуйн нэгжүүдийн 36.4 хувийг эзэлдэг бөгөөд 7.3 хувийн татварын ачаалалтай.
• Хүнс, хөдөө аж ахуйн салбар: 4.4 хувь
• Барилгын салбар: 5.3 хувь
• Цахилгаан эрчим хүчний салбар: 4.9 хувийн татварын ачаалалтай байна.

Эдгээр тооцоолол нь аж ахуйн нэгжүүдийн бүх төрлийн татварыг төлсний дараах борлуулалтын орлоготой харьцуулсан үзүүлэлт юм.

Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт:

Нийт 9,155 аж ахуйн нэгж 433 тэрбум төгрөгийн татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлтийг эдэлсэн байна.

Сангийн яамны сүүлийн 4 жилд хэрэгжүүлсэн татварын бодлогын арга хэмжээ:

• Татварын хувь хэмжээг бууруулах
• Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт олгох
• Татварын орлогыг нэмэгдүүлэх зорилгоор хууль эрх зүйн орчныг сайжруулах
• Татварын удирдлагын чадавхийг бэхжүүлэх

Цаашид баримтлах бодлогын чиглэл:

• Татварын орчны тогтвортой байдлыг хангах
• Татварын хуулийн хэрэгжилтийг сайжруулах
• Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлтийн үр нөлөөг дээшлүүлэх
• Татварын удирдлагын ил тод, нээлттэй байдлыг нэмэгдүүлэх

Сангийн яам цаашдын бодлогын талаар олон нийтийн саналыг нээлттэй хүлээн авч байгааг онцолсон байна.