x

Үхлийн аюултай объект руу ус шүрших тушаал өгсөн нь бараг гэмт хэрэг юм

Монголд анх 1996 онд "НИК ГАЗ" компани Оросоос шингэрүүлсэн шатдаг хий буюу газ импортоор оруулж ирснээр газ хэрэглэгдэж эхэлсэн түүхтэй. Түүнээс хойш бараг гуч шахуу жил өнгөрчээ.Хэрэглээ болон танин мэдэхүйн хувьд гучин жил гэдэг маш урт хугацаа. Гэвч газ Монголчуудын хувьд хамгийн бага танигдсан,аюул болоод үр ашгийг нь бүрэн таньж мэдээгүй их л сайндаа аяллын хоол цай хийхээс хэтрээгүй эд юм.

Шингэрүүлсэн шатдаг хийн олон улсын нэршлийг LPG (liquiefed petrolium gas) гэх ба манайхан газын шатахуун түгээх станц дээр байдаг энэ товчилсон нэрээр мэднэ.Гэхдээ техникийн, ахуйн гэж хоёр тусдаа байдаг гэж боддог ч үнэндээ C2H6 гэсэн химийн томъёотой нэг бүтээгдэхүүн юм. LPG нь нефть боловсруулах үйлдвэрийн дагавар бүтээгдэхүүн бөгөөд пропан 30%,бутан 70%-иас бүрддэг онц шатамхай хий. Үүнийг тээвэрлэлт болон хадгалалтад тохиромжтой болгохын тулд (ялангуяа их хэмжээгээр хол зайд тээвэрлэхийн тулд) газыг хөргөж эзлэхүүнийг нь үлэмж багасгаж нягтруулдаг. Жишээ нь 600 литр хийг хөргөж нягтруулаад 1 кг шингэн болгодог гэсэн үг. Үүнийг ямар хэмжээгээр тээвэрлэхээс шалтгаалж өндөр даралт тэсвэрлэх баллон эсвэл цистернд савладаг. Газын алдагдал,даралт, температурыг нь тогтмол барихын тулд баллон болон цистернийг давхар ханатай хийдэг.Тийм учраас цистерн цоорох тохиолдол барагтай гардаггүй.

Саяны Дүнжингаравын дэлбэрэлт бол Монголчуудын хувьд айшигт хохирол авчирч үндэсний эмгэнэл гашуудал,хэзээ ч мартагдахааргүй сургамж боллоо. Гэхдээ эрх мэдэлтнүүд,дарга нарын хувьд сургамж болсонгүй,гамшгийг аар саархан асуудлууд руу түлхэж анхаарал сарниулан мартуулахыг хичээж байна.

Энэ дэлбэрэлтийг мэргэжлийн үүднээс хэн ч тайлбарласангүй,ард иргэдэд үнэн бодитой мэдээлэл өгөхгүй байгаа нь газыг ашигтай болоод аюултай талаас нь бүрэн таньж мэдээгүй зүйл хэвээр нь үлдээж байгаа юм.

Болсон үйл явдлыг өөрийн мэдлэгийн хүрээнд товч тайлбарлая гэж бодлоо.

17,5 тонн буюу 60м.куб эзэлхүүнтэй цистерны газ шахах хоолой хоёр машин шүргэлцэх явцад хугарч (албаныхны тайлбараар) газ хурдтай алдагдаж эхэлснийг бид бичлэг дээрээс хардаг.

Газ хоолойноос гадагшилж агаарт гарснаар шатах шингэн,хүчилтөрөгчийн холимог болно. Энэн дээр оч буюу галын эх үүсвэр нэмэгдвэл мэргэжлийн хэллэгээр галын гурвалжин бүрдэж шууд түймэр авалцана.

Шингэрүүлсэн шатдаг хий агаараас хүнд тул газраар ус урсаж байгаа юм шиг тархаж (ялангуяа хэвгий тал руу) тээр цаана тамхи татаж явсан хүн тамхины асаагуур асаах,татаж буй тамхиа газар хаясан зэргээс оч үүсэж бэлэн болсон шатах холимогийг шууд ноцоосон байх. Эсвэл энэ үед аль нэг машин асахад свечений очлуурт хуримтлагдсан шатах холимог агаарт оч авалцаж шаталт өдөөсөн байж мэдэх юм.

Ингээд эхний тэсрэлт явагдаж гал эгшний дотор цистернд хүрч тэнд маш хүчтэй түймэр дэгдсэн. Гаднаасаа хэт хүчтэй халсан цистерн доторхи газ богино хугацаанд шингэн төлөвөөс хийн төлөвт шилжиж багадаа 1000 psi даралтыг (psi нь функтыг харьцах инчийн квадрат. 100 кПа 1 bar болдог, 1 bar 14,5 psi-тай тэнцэнэ) тэсэлгүй цистерн зад үсэрч хуримтлагдсан хийн холимогт гал өгснөөр 750м/сек-ийн хурдтай цохилтын долгионыг үүсгэсэн болов уу гэж тооцоолов. Энэ нь ойролцоогоор 150 метрт өртсөн амьд амьтан организмыг бүрэн устгах хөнөөлтэй гэсэн үг.

Гал унтраах багийн удирдагч үүнийг мэддэггүй эсвэл тооцоолоогүй юу ямартай ч үхлийн аюултай объект руу ажилтнуудаа ус шүрших тушаал өгсөн нь бараг гэмт хэрэг юм. Дэлбэрэлтийн долгионд өртсөн үед ямар ч хувцас хэрэглэл, машин техник нэмэр болохгүй гагцхүү аюулгүйн зай амьд гарах боломжийг олгоно гэдгийг энэ гамшиг харууллаа. Энд гал унтраах,онцгой байдлыхныг буруутгах гэсэнгүй дараа дараагийн удаад тохиолдож болох аюулд ажилтнуудаа бүү золиослоосой гэж бичлээ.

Өмнө нь Минжийн хангайд унтарчихсан байсан түймэр руу судалгаа хийлгэлгүй ажилтнуудаа явуулж нисдэг тэрэгний ослоор бөөнөөр нь амь үрэгдүүлсэн, талын түймэрт хэд хэдэн ажилтнаа амьдаар нь шатаалгасан зэрэг тохиолдлуудыг бодохоос зүрш шимширдэг юм. Ер нь тангараг өргөсөн байлаа ч эд материалаас хямд хүний амь байдаггүй гэдгийг санаж явах хэрэгтэй. Дэлбэрэх нь тодорхой цистерн руу ус шүршихийн оронд цаг алдалгүй ойр тойронд байгаа бүх хүнийг аюултай бүсээс шилжүүлэн гаргах арга хэмжээ авсан бол тийм олон хүн өртөхгүй ганц нэг байшин,хэдэн автомашин шатах бол гарз биш байх байсан.

Эцэст нь хэлэхэд шингэрүүлсэн шатдаг хий бол аюул гамшиг биш амьдралын чухал хэрэгцээ бөгөөд Монголчууд бид дэлхий нийтийн адилаар зайлашгүй бүрэн хэрэглээгээ болгох ёстой гэж бодогдож байна.Үүний тулд аюулгүй байдлаа бүрэн хангаж,зөв хэрэглэж хэвших хэрэгтэй юм.

Х.Батжаргал /facebook-ээс/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (3)

  • Зочин (172.69.252.156)
    өнгөрсөн хойно нь нэг их мэдэмхийрээд яах вэ?
    2024 оны 01 сарын 28 | Хариулах
    • Хүн алдаанаасаа суралцах ёстой. Мэдэмхийрэх биш онцгой байдлынханд мэргэжлийн мэдлэг бхгүйгээс хүнээ алдчихлаа гэж бна.
      2024 оны 01 сарын 28
  • Зочин (172.69.252.154)
    ОБЕГ ын удирдлага,удирдах ажилтнуудад мэргэжлийн хүн байхгүй юм байна Хүний амиар,улаан цайм үхлийн аюул руу техник хэрэгсэл биш хүн явуулж амь насыг нь хөнөөгөөд байна
    2024 оны 01 сарын 27 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 2 цаг 44 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 2 цаг 55 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 3 цаг 13 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 3 цаг 20 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 3 цаг 24 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 3 цаг 29 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 3 цаг 34 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 3 цаг 39 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 18 цаг 38 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 18 цаг 42 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 22 цаг 27 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 22 цаг 41 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 22 цаг 53 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн
Top