Он солигдох мөчид ард түмэнтэйгээ цэнхэр дэлгэцээр мэндчилсэн Ерөнхийлөгчийн маань эв эеийг эрхэмлэсэн сайхан дүр, хуурамч баг хэдхэн цагийн дараа хага үсэрсэн хачирхалтай үйл явдал энэ шинэ жилээр тохиов.

Уг нь бол соошилд зургаа тавьсан иргэдийг бусад нь огтхон ч сайшаагаагүй бөгөөд харин ч шүүмжлэх хандлага давамгайлж байсан юм. Гэтэл цагдаагийн байгууллага тэдгээр иргэдэд зөрчлийн хэрэг үүсгэсэн явдал уур амьсгалыг эсрэгээр эргүүлэв. 

Өнгөрсөн зуны их үерийн үеэр Ерөнхийлөгчийн зургаар “мийм” хийсэн иргэнд мөн л зөрчлийн хэрэг үүсгэж, торгуулийн арга хэмжээ авсан. Энэ удаа хоёр дахь нь болж байна. Цагдаагийн байгууллага энэ хоёр тохиолдлыг хоёуланг нь “гутаан доромжилсон” гэж үзсэн байдаг юмаа. Хэнийг гэдэг нь ойлгомжтой. Хоёр удаа “гомдсон” Ерөнхийлөгч маань гурав дахиа ч бас гомдох нь гарцаагүй.

Гэвч хачирхалтай нь, манай Эрүүгийн болон Зөрчлийн хуулийн аль алинд нь “гутаан доромжлох” гэдэг зүйл анги байхгүй. Соц үеийн Эрүүгийн хуульд л байсан, эрх мэдэлтэй, албан тушаалтай нөхөд иргэдийнхээ эсрэг хэрэглэдэг байсан зүйл анги. (2002 оны Эрүүгийн хуульд байсан байж магадгүй) Тухайн үеийнхээ нийгмийг шүүмжилсэн олон сэхээтэн “социализмыг гутаан доромжилсон” хэргээр яллагдаж, цөлөгдөж, гадуурхагдаж байлаа. Одоо бол Монгол Улсын ямар ч хуульд ийм зүйл, заалт байхгүй. Тэгэхээр цагдаагийн байгууллагын тухайн иргэд дээр үүсгэсэн хэрэг, авсан арга хэмжээ хуулиас гадуур болж байгаа хэрэг. Хууль сахиулдаг байгууллага нь санаачлагаараа хуулиа зөрчинө гэж байх уу?

Уг нь манайх чинь ардчилсан улс гэж ярьдаг, иргэд нь эрх чөлөөтэй, үзэл бодолтой, итгэл үнэмшилтэй байхыг Үндсэн хуулиараа хүлээн зөвшөөрдөг. Төрөө шүүмжлэх, төр барьж байгаа нөхдийг шүүмжлэх, дургүйцлээ илэрхийлэх эрхтэй гэсэн үг. Сүүлийн тохиолдолд насанд хүрээгүй хүүхдээ ашигласан явдал нь олон нийтийн зүгээс шүүмжлэл дагуулсан хэдий ч энэ нь хуулийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл болохгүй юм л даа. Хуулийн гэхээсээ илүү ёс суртахуун, моралийн асуудал болж байгаа юм.

Энэ талаас нь иргэд угаасаа хангалттай шүүмжилсэн. Гэтэл түүнийг нь дагуулж тонгороод, Ерөнхийлөгчийн институт нь ажиллаад хуулиас гадуур шийтгэл оногдуулна, хариуцлага хүлээлгэнэ гэдэг байж болохгүй л дээ. Үүнийг чинь л дур зорго, эрх мэдлийн хүчирхийлэл гээд байгаа юм. Ялангуяа ийм зүйлийг “төр, ард түмний эв нэгдлийн билэгдэл” болсон, тангараг өргөсөн Ерөнхийлөгч нь хийж болохгүй. Иргэдээ үзэл бодлоор нь, итгэл үнэмшлээр нь ялгаварлах, гадуурхах, шагнах, шийтгэх эрх энэ хүнд бүр байхгүй. Хэрэв ингэвэл тангараг нь тонгорог болж хувирна.

Б.ЗАЯА