x

Ногоон автобусны ХЭРЭГ ба Эрүүгийн хуулийн ӨӨРЧЛӨЛТ

Хууль зүйн сайд Б.Энхбаярын Эрүүгийн хуульд оруулж буй өөрчлөлт, мөрдөн шалгах ажиллагааны нууц задруулсан этгээдийн ял, хариуцлагыг чангатах асуудал дахиад л маргаан дэгдээв. Уг хуулийн төслийг сэтгүүлчид эсэргүүцэж, МСНЭ-ээс мэдэгдэл хүртэл гаргалаа.

Тодруулбал, хуулийн төслийн 1-р хэсэгт /21.9.1/ хариуцлага хүлээх субьектийг тодорхойлохдоо “Мөрдөн шалгах ажиллагааны талаарх баримт мэдээллийг олж мэдсэн хүн мөрдөн шалгах ажиллагааны талаарх баримт мэдээллийг задруулсан бол...” гэсэн нь маргаан дагуулав. "Хүн" гэдэгт сэтгүүлч, хэвлэн нийтлэгчид, иргэд өртөх вий гэдэг болгоомжлолыг хэвлэлийнхэн ярьж байна.

Гэвч одоо үйлчилж байгаа хуулийг нь харахад бас л нөгөө “хүн” гэдэг үг "мөрдөн шалгах ажиллагааны талаар албаны үүргийн дагуу олж мэдсэн алба хаагч, ажилтан"-тай зэрэгцээд явж байна. Тэгэхээр нэгдүгээрт энэ бол шинээр орж буй зохицуулалт биш байх нь.

Хоёрдугаарт, Хууль зүй дотоод хэргийн сайдын хуульд оруулж ирсэн өөрчлөлт нь дээр хэлсэн “хүн” гэдэг субьектийг дангаар нь төслийн 1 дэх хэсэгт бичээд, алба хаагч, ажилтан нарыг 2 дахь хэсэгт бичсэн нь бараг л санаатай үйлдэл шиг харагдаж байна.

Учир нь мөрдөн шалгах ажиллагааны нууцыг задруулахгүй байх үүргийг тухайн хэргийг шалгаж байгаа эрх бүхий албан тушаалтан буюу мөрдөгч, прокурор, уг хэргийг татаж авч танилцах эрх бүхий албан тушаалтнууд хүлээдэг. Саяхан гарсан хүүхдийн хүчирхийллийн хэрэг дээр жишээ нь яригдсан шүү дээ. "Нууцыг задруулсан хүн нь цагдаагийн байгууллага биш, сэтгүүлч биш, төрийн ордноос авсан мэдээлэл шүү" гэж нэг сэтгүүлч соошилд бичсэн байсан. Манай хууль сахиулагч нар ч гэсэн хавтаст хэрэг бариад ордон луу гүйхээ больчих хэрэгтэй шүү дээ. Түүнийг нь таслан зогсоохын тулд ялыг чангатгах нь харин ч зөв.

Нэгдүгээрт, энэ бол мөрдөн шалгах ажиллагаанд санаатай саад учруулж буй хэрэг. Хоёрдугаарт гэмт хэргийн хохирогчийг хамгаалах хуулийн зарчмыг үгүйсгэж байгаа үйлдэл. Гуравдугаарт, гэмт хэрэгт сэжиглэгдэж, шалгагдаж байгаа хүн бүхэн гэмт хэрэгтэн байдаггүй. Шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэргүйгээр хэнийг ч гэмт хэрэгтэн гэж үзэж болохгүй гэдэг Үндсэн хуулийн зарчим бий. Манай хууль, хяналтын байгууллагууд үргэлж үүний эсрэг ажиллаж ирсэн. Улс төрийн захиалгаар, санаатайгаар, эсвэл шахалт дарамтанд ороод хэргийн нууцыг задруулдаг. Үүнтэй л тэмцэж буй хэрэг юм.

Дөрөв дэх нь буюу хамгийн гол асуулт “мөрдөн шалгах ажиллагааны нууц мэдээллийг олж авсан хүн” гэдэг нь хэн юм бэ?. Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд хэлэхдээ “Хүн гэдэг бол тусгай субьект, Дээд шүүх ингэж тайлбарласан. Үүнд иргэн болон сэтгүүлч орохгүй” гэсэн байна лээ. Гэтэл "хүн" гэдэг чинь хүн л байхгүй юу даа, хэн ч байж болно. Гэхдээ тусгай субьект биш. "Тусгай субьект" гэдэгт чинь дээр хэлсэн нөгөө мөрдөн шалгах ажиллагаанд оролцож байгаа, хяналт тавьж байгаа хүмүүс, тэдгээр хүмүүсийн шууд удирдлага, хавтаст хэргийг татаж авч үзэх эрхтэй албан тушаалтнууд хамаарна. Тэгж яривал өмөөлөгч, шинжээч нар ч орохгүй, тэд чинь хөндлөнгийн этгээдүүд. Гэтэл анхнаасаа ийм эргэлзээтэй, ээдрээ гогцоотой хууль биччихээд, түүнийгээ дээд шүүхээр тайлбарлуулаад, Дээд шүүх нь гэсэн ийм тайлбар хийгээд сууж байж болохгүй шүү дээ.

Тийм болохоор Б.Энхбаяр сайд үнэхээр хуульд өөрчлөлт оруулья гэж байгаа бол тэр “хүн” гэдэг субьектээ хуулиас хасах ёстой. Тэгээд одоо байгаа хуулиа эхлээд хэрэгжүүл, мөрдөх ажиллагааны нууц задлаад байгаа ажилтан, албан тушаалтнууддаа хариуцлага тооцоод үзүүлчих. Дараа нь ял, хариуцлага хөнгөдсөн тухай, чангатгах тухай ярьж болно шүү дээ. Хэрэгжүүлэхгүй л юм бол хууль гаргаад яах юм.

Тав дахь буюу өөр нэг зүйл нь, Б.Энхбаяр сайдаас сэтгүүлчдийн яг одоо асуух ёстой нэг чухал асуулт ор тас орхигдоод байна. Тэр бол нөгөө алдарт “Ногоон автобусны” хэрэг. Улс дамнасан гэмт хэргийн сүлжээ үүсгэсэн энэ хэргийн шалгалт ямар шатандаа явааг Хууль зүйн сайд хэлэх ёстой, тийм үүрэгтэй. Хэрэг илэрснээс хойш, мөрдөн шалгах ажиллагаа эхэлснээс хойш хагас сарын хугацаа өнгөрчихөөд байна. Иргэн анх шүгэл үлээснээс хойш тоолбол бараг сар. Угаасаа автобусыг захиалсан, мөнгийг нь төлсөн, үүнийгээ нууцад авсан этгээдүүд, нийлүүлсэн компани гээд бүгд тов тодорхой (эрэн сурвалжлаад байх ч шаардлагагүй) зүйл дээр АТГ, цагдаагийн байгууллага яагаад цаг алдаад байгаа юм. Ядаж хэрэгт хамтран оролцсон Солонгосын компани дээр Солонгосын тал ажиллаж байгаа юм уу, Монголын талаас ямар ажиллагаа явуулж байгаа юм гэдэг дээр хариулт өгөх, үр дүн гарах хангалттай хугацаа өнгөрчихөөд байна шүү дээ.

Гэтэл энэ хэргийн талаар огт үг дуугарахгүй, Эрүүгийн хуульд өөрчлөлт оруулах нэрээр ахин дахин сенцаац дэгдээгээд, олон нийтийн тархи угаагаад, санаатай ч юм шиг алдаатай мэдэгдлүүдээрээ нийгмийг бухимдуулаад, хэвлэлийнхэнд яс хаяж өгөөд соошилд шуугиан тариад байгаа цаад шалтгаан нь “ногоон автобусны” хэрэгтэй холбоотой юм биш биз. Олон нийтийг сатааруулах, асуудлыг мартагнуулах гэсэн арга заль юм биш биз гэж хардахад хүргэж байна. Эцсийн бүлэгт гэмт хэрэгтэй тэмцэх, шалгах, илрүүлэх чиг үүрэг нь, эрх мэдэл нь ч Хууль зүйн сайдад байгаа. Эрүүгийн хуульд өөрчлөлт оруулах ёстой юу, ёстой. Гэхдээ тэр нь энэ цаг үеийн, Хууль зүйн сайдын анхаарал тавих ёстой ганц асуудал биш биз дээ. Эсвэл Засгийн газрын гишүүд оролцсон учраас энэ хэрэг хуулийн байгууллагынхны хувьд "хоригт орсон" сэдэв болчихов уу?

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 4 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 15 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 3 цаг 33 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 3 цаг 40 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 3 цаг 44 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 3 цаг 49 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 3 цаг 54 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 3 цаг 59 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 18 цаг 58 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 2 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 22 цаг 47 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 1 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 13 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ...
Top