x

Эрдэнэбүрэнчүүд станцынхаа гацааг мэдэх эрхтэй!

Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг 1968 оноос ярьсан гэхэд өдгөө хагас зуун өнгөрч. Овоо удаан ярьжээ. Гэхдээ яриа дуусаагүй гэсэн. Цааш лав 5 жил ярина. Оросоос авдаг цахилгаан Дөргөний УЦС-ынхаас 7 дахин үнэтэй. Эрдэнэбүрэнгийн УЦС ашиглалтад орвол дор хаяж 7 дахин хямд эрчим хүчээр баруун бүсээ хангаад илүүг төвийн бүсүүдэд нийлүүлнэ. 90 мВт-ын УЦС баригдсанаар баруун бүс импортоор эрчим хүч авахгүй болж гадагшаа урсдаг олон зуун сая доллар 3 сая хүн амдаа нялзана. Төслийн нийт хөрөнгө оруулалт 818 тэрбум төгрөг. Үүний 95 хувийг нөгөө бидний хужаа гэж доромжилдог БНХАУ-ын хөнгөлттэй зээлээр, 5 хувийг Монгол улс төсвөөсөө санхүүжүүлнэ гэж буй. Эгийн УЦС, Багануурын ДЦС мөн л БНХАУ-ын урт хугацааны хөнгөлттэй зээлээр (зогсоочихсон болохоос) хөдөлж байв. Ц.Даваасүрэн сайд-гишүүний гацаадаг Могойн станцад бас л хятадууд оролцсон. Манай эрчим хүчний эх үүсвэрт хөрөнгө оруулагч нь өмнөд хөрш, гацаагч нь хойд хөрш аж. Энэ бол сэрдэлгэ бус факт тул өршөөгөөрэй. 

Манай төмөр зам, эрчим хүчний эх үүсвэрт хурц аллергитай орос баячуудын хорон санааг тайлах гэж би залхтал яншиж ад болсон өвгөн. Хил давдаг гол дээрээ станц баривал Оросын зөвшөөрлийг заавал ав гэдэг бол нутагтаа шингэдэг голдоо станц барих гэтэл Тайширын УЦС-ыг баривал Завхан гол ширгэж загас жараахай устана гэж үймүүлсэн. Гацаахдаа оросууд нүүрээ нуудаг совестьтой бол тэдний даалгаврыг хэрэгжүүлдэг манай бялдуучдад монгол жудаг байдаггүй. Тайширын УЦС-ыг барьснаар Гэгээ-хиймэл нуур үүсээд дүүрэн загас жараахай бужигнаж буй. Хиймэл нуур хуурайшлыг чийгшүүлж хур бороо элбэгшиж, гүний ба хөрсний ус арвижна. Хиймэл нуурын ачаар гантай жил Завхан гол тасрахаа болив. Алтай хот цэвэр усаа Гэгээ нуураас авах алтан боломж үүсчээ. 

Манай УЦС-ыг гацаах шалтаг хайсан А.Колотов гэгч сибиряк хиймэл нуур тогтсоноос болж эргэн тойрны хөрсний үржил шим устаад, ургамал амьтанд аюул учирна гэж “Зууны мэдээ” сонины 2016-06-09-ний дугаарт сэнхрүүлэв. А.Колотов УЦС-ын гамшгийг хүн төрөлхтөн таниад зогсоож буй тухай-мэдээлэлгүй харанхуй бүдүүлэг дүү нартаа харамгүй ухуулж билээ. Зөвлөлт мэргэжилтнийг тахин шүтдэг инерцээрээ манайхан түүнийг дагаж намираад хөл алдаж харагдсан.

АН-аас Ерөнхий сайд Сангийн сайдаар тодорч асан Н.Алтанхуягаас МАН-ын С.Бямбацогт ардчиллын үнэт зүйлд ойр хүн болохыг цаг хугацаа илчлэв. АН-ыг самрагчдын нэг Н.Алтанхуяг. АТГ-т хавтаслагдсан хулгайгаа булчихаад “Хонгил” номоороо өөрийгөө хичнээн магтаад ч над мэтийн зөнөг баримт түшиж л итгэнэ. С.Бямбацогт гишүүн (Өдрийн сонин. 2021-04-06) ярилцлагадаа “гацаах гадны сонирхол байдаг нь нууц биш. Байнга өөрсдөөсөө хараат байлгах гэсэн тэдний хавханд хэдий болтол хавчуулагдах вэ... Монгол улстөрчдөөр, монгол хүнээр дамжуулж л гацаах, сарниулах, бусниулах ажлаа хийж ирсэн” гэжээ. Гишүүний үг бол Төрийн үг. Зохиолчийн үг бол иргэний үг учир гишүүнийхээс задгай байдаг. Энэ давуу боломжоороо би гишүүний цухуйлгасныг тодруулъя. “Гадны гацаа” гэдэг нь орос олигархиудын гацаа. Тухайлбал В.Путины найз О.Дерипаскагийн гацаа. Төмөр зам, эрчим хүчний төслийг сарниулдаг, бусниулдаг монгол улстөрчид нь Х.Баттулга, З.Энхболд, Ц.Даваасүрэн нар болох нь хэлэлтгүй бүхэнд ил болсон. Гурав дахь хөршийн хөрөнгө оруулагчдыг хөөх Оросын далд тулгалтыг уухайлан дэмжигч босоо Гамбаа, Х.Болорчулуун гээд дүрэлзсэн эх оронч гишүүд шатахад бэлэн байгаа. 

Дөргөний УЦС нутгийн олны хүслээр бүтсэн төсөл болохоор-өгөөж буян нь наалдацтай. Хаврын хүчтэй шуурганаар Оросод, манайд өндөр хүчдлийн цамхаг унахад Дөргөний УЦС л аминд орсон. Хоёр жилийн өмнө идэр есийн тэсгим жаварт гамшиг дайрахад баруун гурван аймаг Дөргөний ачаар хөлдчихөлгүй онд орсон гэж С.Бямбацогт онцолжээ. Дөргөн баруун аймгуудын цахилгааны 20 гаруй хувийг хангадаг гэнэ. Овоо шүү. Өөрийн юм өргүй агаад сэтгэлд өег сайхан.

Шүрэн, Эгийн УЦС-ын төслүүдэд ямар шоглоомтой саад учирлаа. Гадна дотны гацаагч “вирус” Ховд голын УЦС-ын төсөлд халдварлаж, 1968 оноос эхтэй баруун монголчуудын мөрөөдөл биелээгүйг С.Бямбацогт гишүүн сөхжээ. Хязгаар нутгийнхны аз амны хишгээр заяасан лусын ховор бэлгийг одоо хэр хүртэлгүй 53 жилийг үдсэн нь дэндүү урт хугацаа бус уу гэж гишүүний ярилцлагыг уншсан би ч халаглав. Даанч арчаагүй юм даа бид. Хямд цахилгаанаар үйлдвэрлэсэн чанартай бүтээгдэхүүн зах зээлд өрсөлддөг. Эрчим хүчний өөрийн эх үүсвэртэй болсон цагт л баруун бүс хөгжих гэнэ. Яриад л байдаг. Төсөл эхлэх эсэхийг “Асуулга” хэлэлцэх чуулганаас л харж дээ.

Эрдэнэбүрэнгийн төслийн гайхам явцыг социализм капитализмээр замнасан монголчуудын хөгжлийн хурд гэвэл гүтгэлэг гэж няцааж би л лав чадахгүй. Өөлд ах дүү нараа Ховд голынхоо мөнхийн урсгалыг хөгжлийн ундарга болгооч. Та нар чинь тэмцэгч удамтай шүү дээ. Хүлцэнгүй дорой зангаа орхиод Ховд голынхоо урсгалаар чинээлэг амьдраач. Үхээнц оргиод байвал та нарыг хэн ч өрөвдөхгүй. Ардчилал чөлөөт зах зээлд-өөрсдөө өндийх хийморьтоо залбираад хагас зуун жил гацсан станцаа даруй барьж дуусгавал нэр төрийн хэрэг. 95 хувийн хөрөнгө оруулсан хамтрагчаа хужаа гэж доромжлоод хөөчихөлгүй станцаа юутай ч бариад авдаг юм шүү. Ховд гол урсгалаараа өдөр шөнөгүй эрчим хүч үйлдвэрлээд байхад нэг өдөр хөрөнгө оруулагчийн 95 хувийг хүүтэй нь төлж дуусна. Харин цахилгаан станц барихгүй бол асар үнэтэй Оросын эрчим хүчинд мөнх шулуулна гэж мэд.

Эрдэнэбүрэнчүүд станцынхаа гацааг мэдэх эрхтэй. Би гацаагчдын тухай таамгаа бичив. Миний таамаг буруу байхыг үгүйсгэхгүй. Буруу бол зөвтгөөрэй. Би дургүйцэхгүй. Харин ч баярлана. Хэнийх нь хамаагүй зөвийг олох ашигтай. Жишээ нь Х.Баттулга, З.Энхболд, 10 хувийн Ц.Даваасүрэн нар гацаагаагүй. Гацаагчид нь хорлон сүйтгэгч ялтан М.Энхсайхан, С.Баяр, Да.Ганболд, С.Баярцогт болон удахгүй шоронд орох Ховд гаралтай Ц.Элбэгдорж гээд масс хуйлрах нигуртай. Хамгийн гол нь энэ гацаанууд арилах юм уу мөнх юм уу? Цаг зуурын бус ужиг гай зовлонд зохиолч илүү эмзэглэдэг. Тавилан маань тийм. Арилахгүй гацааг хэтлэхэд бидний ухаан, эв нэгдэл хүрэх бол уу хүүхэд минь. Харилцан ашигтай хамтрах оросууд тодрох ирээдүй морилох байгаа. 

Ц.Доржготов /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Зочин (139.5.217.192)
    тв-ийн сувгийн мэдээг гүйлгэж товчилж үз
    2021 оны 04 сарын 15 | Хариулах
  • polkmn (105.112.123.56)
    Өргөдөл гаргах Энэ бол санхүүгийн тусламж гэх мэт тусламж хэрэгтэй байгаа хүмүүст туслах зорилгоор байгуулагдсан Европын байгууллага юм. Мөнгө санхүүгийн хувьд тэдэнд туслаарай хямрал. Хэрэв танд бэлэн мөнгө дутагдаж, санхүүгийн тусламж хэрэгтэй бол бета зээлийн үйлчилгээ нь хамгийн сайн шийдэл болно. Covid19 тусламжийн хэлтэстэй холбоо барьж, имэйлээр (covid19@washtransfer.com) эсвэл (covidrelief403@gmail.com) хаягаар манай www.washtransfer.com сайтад зочилно уу. та зээл авах хүсэлтийг хурдан бөгөөд хялбархан авах боломжтой. Манай цалингийн зээл бол яаралтай бэлэн мөнгийг хурдан шуурхай, хурдан авах арга юм! Төлбөрийг төлөхийн тулд танд зээл хэрэгтэй юу? Танд санхүүгийн тусламж хэрэгтэй байна уу? Гэрийн даатгалд хувийн зээл авах шаардлагатай юу? Бидний. Алсын хараа нь таныг санхүүгийн асуудлаа танилцуулах замаар шийдвэрлэх явдал юм
    2021 оны 04 сарын 15 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 21 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 28 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 32 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 1 цаг 17 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 7 цаг 47 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 7 цаг 58 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 8 цаг 16 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 8 цаг 23 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 8 цаг 27 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 8 цаг 32 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 8 цаг 37 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 8 цаг 42 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 23 цаг 41 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 23 цаг 45 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top