x

Анхаар! Сонгогдох эрхийн халдлага “Хууль ёсны” болж болзошгүй!

Үндсэн хуулийн Цэцийн дунд суудлын хуралдаан хуралдахаар болжээ. Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.2.1 дэх заалтын зарим хэсэг Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн эсэх маргааныг хэлэлцэх юм.

Хамгийн гол нь энэ маргааныг Цэц хэрхэн шийдвэрлэснээс УИХ-ын 2024 оны сонгуульд өрсөлдөгчид ч хоригдох магадлал асар өндөр болох аюултай эрсдэл хүлээж байна. Урьдчилан таамаглаж байсанчлан энэ маргааныг Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн Ц.Нанзаддоржид хуваарилсан нь Ерөнхийлөгчийн оролцоотой хийсэн хэргээ нууцаар баллах гэсэн “бохир тоглолт” юм. Үр дүнд нь УИХ-д нэр дэвшигч зургаан иргэний эрхийн асуудал хожмын өдөр яригдахад хэн хариуцлага хүлээх вэ? Тэр хүн өнөөдөр Цэцийг “хөдөлгөж” Сонгуулийн ерөнхий хорооны зөвшөөрөлгүйгээр хууль бусаар хорьсон “гэмт хэргийн эзнийг” баллаж байгаа нь энэ.

УИХ-ын 2020 оны сонгуульд Ганц худагаас зургаан нэр дэвшигч өрсөлдсөн. Үндсэн хуулиар Монгол Улсын иргэнд олгогдсон сонгох, сонгогдох эрх зөрчигдөж шууд болон төлөөллийн байгууллагаараа дамжуулан Засгийн эрх барих зарчим энд алдагдсан. Харамсалтай нь нэр дэвшээд ялсан хойно нь ч тангараг өргүүлэхгүй хорьсоор байгаад ял өгч шоронд явуулсан.

Гэтэл энэ хэргээ улстөрчдийн захиалгаар Үндсэн хуулийн Цэцээр хүчингүй болгуулах гэж байгаа нь энэ. Цэц өнөөдөр хуралдана. Гайхалтай хурдан ажиллаж байгаа биз?

Даргад таалагдаагүй нэр дэвшигчдийн хамгийн сүүлчийн хуулийн хамгаалалт нуран унаж байна. Үнэн хэрэгтээ Үндсэн хуулийн Цэц энэ хамгаалалтыг нурааж өгч байгаа хэрэг.

Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 35.2.“Зөрчил болон гэмт үйлдлийнх нь явцад, эсхүл хэргийн болон зөрчлийн газарт нотлох баримттай нь баривчилснаас бусад тохиолдолд нэр дэвшигчид холбогдуулан Сонгуулийн ерөнхий хорооны зөвшөөрөлгүйгээр эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх болон зөрчил шалган шийдвэрлэх дараах ажиллагаа явуулахыг хориглоно”. Мөн хуулийн 35.2.1.“Эрүүгийн хариуцлагад татах буюу эрүүгийн хэрэг үүсгэн баривчлах, саатуулах, албадан саатуулах, цагдан хорих” гэж заасан байдаг.

Улиран одож буй 2020 онд шүүх байгууллага Сонгуулийн тухай хуулийн энэ заалтыг “нулимж” байгаад гишүүн нэр дэвшигчдийг цагдан хорьсон. Энэ “ял”-ыг хэзээ нэгэн цагт хэн нэгэн үүрэх л ёстой. Тэр хүн машид сандарч эхэлжээ.

Нэр дэвшигч Х.Бат-Ялалт, Н.Номтойбаяр, С.Баярцогт, Д.Ганболд, Ж.Эрдэнэбат, Б.Бямбасайхан нар Цагдан хорих 461 дүгээр ангид бусад 300 гаруй хоригдогч нарын хамт сонгуульд саналаа өгсөн нь сүүлчийн хэлмэгдэл биш биз ээ. Харин хэлмэгдүүлэн хорьж байгаад “Шүүхээр гэм буруутай нь тогтоогдоогүй бол хэнийг ч гэм буруутайд урьдчилан тооцож үл болно” гэсэн Үндсэн хуулийн суурь зарчмыг бүдүүлгээр зөрчижтэдний сонгох, сонгогдох улс төрийн эрхийг нь хассан, хуулийн үндэслэлгүйгээр сонгууль явуулсан энэ үйлдлийг Үндсэн хуулийн Цэц хэрхэн шүүх бол?

“Би хэзээ ч буруу зүйл хийгээгүй. Шүүх үнэнийг тогтооно” гэсэн итгэлтэйгээр “шүүгдсэн” Монгол Улсын Ерөнхий сайд, Шадар сайд, УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын гишүүний хариуцлагатай албыг хашиж явсан болон ардчиллын анхны алтан хараацай, өмч хувьчлалыг эхлүүлсэн эрхэм, Оюутолгойн гэрээг байгуулсан, уг төслийг гацаанд орчихоод байхад нь үргэлжлүүлсэн түүхэн шийдвэрийн эзэд, Хүний эрхийн төлөө цогтой тэмцэгч ийм хүмүүсийг бусдын адил сонгогдох боломжийг нь хаасан нь хэний эрх ашигт нийцсэн бэ?

Өнөөдөр тэд иргэд сонгогчдодоо мөрийн хөтөлбөр, бодлогоо биечлэн танилцуулах боломжоо хасуулж үзэл санааны шоронд улс төрийн хоригдол болоод сууж байна.

Тэд сонгогдоогүй. Харин энэ бүхнийг захиалсан эрх баригчдын хүсэл биелж 2020 оны сонгуулиар хоригдсон эдгээр зургаан нэр дэвшигчийн тоо магадгүй 2024 оны сонгуульд 100 хүрч мэдэх юм. Хэрэв дээрх зургаан нэр дэвшигч, хатуухан хэлэхэд “Улс төрийн хоригдлууд” хэрэв УИХ-д сонгогдсон бол зовлонг нь яс махаараа мэдэрсэний учир 2024 оны УИХ-ын сонгуулийг "шоронгийн сонгууль" болгохгүй байх хуулийг санаачилж батлуулах байсан нь дамжиггүй.

Мөрдөгчийн шүүгээнд хэдэн сар жилээр тоосонд дарагдаж хэвтсэн улс төрийн хэргүүд гэнэт сонгуулийн үеэр ээлж дараалан “амь орж” сонгуульд нэр дэвшихээс санал авах хүртэл 21 хоногийн хугацаанд шүүхээр шийтгэхээр улайрдаг үзэгдэл улам бүр хуулийн баталгаагүй болж байна.

Олон улсын парламентын холбооноос УИХ-ын гишүүн, нэр дэвшигч Ж.Эрдэнэбатыг хууль бусаар цагдан хорьсон, шүүсэн олон зөрчлийн нэг болох нэр дэвшигчийн хууль зүйн баталгаа зөрчсөн гэх үйлдлийг Үндсэн хуулийн Цэцээр үгүйсгэж болзошгүй нөхцөл бүрдлээ.

Сонгуулийн хуульд заасан бүх шаардлагыг хангаж, төрийн зохих байгууллагуудаас зөвшөөрөл авсан нэр дэвшигчдийг гэнэт сонгуулийн цөөхөн өдрүүдэд цагдан хорьж нийгмээс тусгаарлан шоронгийн хүнд нөхцлөөс өрсөлдүүлэх, харлуулах, тэгш бус сонгуульд оролцуулах нь ардчиллын амин сүнс болсон чөлөөт сонгуулийн өвдгийг нугалах бусармаг үйлдэл болсоныг бид бүгд харсан.

Цаашид төрийн эрхийг хууль бусаар авах энэ харгис бусармаг үйлдэл үргэлжлэх эсэхийг маргаан Үндсэн хуулийн Цэц хэрхэн шийдвэрлэхийг анхааралтай ажиглах үлдлээ. Энэ бол зөвхөн нэр дэвшигчийн сонгогдох эрхийн асуудал биш, тэдгээрийг дэмжигч иргэдийн төлөөлөгчөө сонгох, цаашлаад сонгосон төлөөлөөрөө дамжуулан төрийн үйл хэрэгт оролцох ардчилсан нийгмийн суурь үнэт зүйл гэдэгтэй эрхбиш маргахгүй биз ээ!!!

У.Оргилмаа

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 44 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 50 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 54 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 1 цаг 39 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 9 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 8 цаг 20 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 8 цаг 38 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 8 цаг 45 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 8 цаг 49 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 8 цаг 54 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 8 цаг 59 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 4 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top