x

Чимээгүй ажиллах эрх

“Сүүлчийн мод цавчигдаж унахад
Сүүлчийн гол ширгэж дуусахад
ХҮН та алтыг ууж идэж болохгүйг ойлгоно”

...хэмээх утга уянгын мөртүүдийг бид нийгмийн сүлжээнд тавьж, бусаддаа уул уурхайн аюулыг сануулах дуртай. Гэвч өнөөдөр үнэндээ сүүлчийн бизнэс нурж унахад, сүүлчийн цалин шавхагдаж дуусахад, монголчууд бид зэс, нүүрс идэж амьдардаг гэдгээ л ойлгож байна. Амьдрал хэвийн буцлаж, улс төр ердийн өрнөж байх үед бид хэн нь сайн хэн нь муу ажиллаад байгааг тэр бүр анзаардаггүй. Харин бүгд сонор сэрэмжтэй, илүү дутуу зүйлд сатаарахгүй гамшигийн нөхцөлд амьдралын олон хөөс хагарч, хэн сайн хэн мууг цүлхийтэл ил тод харуулав. Сүүлийн хагас жил, ялангуяа сүүлийн нэг сарын хугацаанд ТВ–ээр хамгийн цөөхөн гарсан мөртлөө гамшигийн үеийг давахад хамаг ажлыг чимээгүйхэн нугалж буй нь уул уурхайн салбар гарцаагүй мөн. Цар тахлын энэ үед “төрийн аврагч” Эрдэнэс ТТ, Эрдэнэт ГОК муухан мэнэжмэнттэй, муухан ажиллаж байсан бол яанаа гэдгийг төсөөлөхөд хэцүү. 

Эдийн засаг сэргэнэ, бизнэсүүд сэргэнэ, хүмүүс ажилдаа орно гэдэг нь угтаа мөнгө гүйлгээнд эргэлдэхийг л хэлнэ, харин мөнгө гүйлгээнд эргэлдэхийн тулд эхлээд мөнгө орж ирэх ёстой. Мөнгө оруулж ирдэг нь уул уурхай. Манай эдийн засгийг зүрх судасны системтэй зүйрлэбэл банкууд бол судас, харин цус шахдаг зүрх нь уул уурхайн салбар мөн. Жишээ нь зээлийн хүү буурахад банкны салбар гэхээсээ уул уурхайн салбар л гол үүрэгтэй. Банкууд бол нэг хүний мөнгийг аваад нөгөө хүнд борлуулдаг супэрмаркэт. Супэрмаркэтийн лангуунд бараа /мөнгө/ элбэг байж гэмээнэ тухайн барааны борлуулах үнэ /зээлийн хүү/ буурна. Уул уурхайн сэргэлттэй үе бүрт зээлийн хүү аажим буурч байснаа, уул уурхай доголдсон үед зээлийн хүү огцом өсдөг түүхэн графикийг ч харж болно. Хадгаламжийн хүү нэг оронтой тоонд хүрч, дагаад зээлийн хүү буурах нөхцөл бий болж буй нь уул уурхайн салбар сайн ажиллаж буйн л илрэл.

Шилэн дансаа сайн хөтлөөд, нийтэд ил тод байвал ер нь төрийн өмчийн уул уурхай амжилттай ажиллаж болмоор найдвар харагдаж байна. Шилэн данснаас болж уул уурхайн Г.Ёндон сайд өөрөө ч хэл аманд өртөөд амжсан л даа. Гэхдээ чухам түүний үед л Эрдэнэс Тавантолгойн нүүрсний кариерт ажиллаж буй компаниуд дураараа дуртай газраа шанагаддаг байсныг анх удаа нэгдмэл бодлого, уялдаатай болгож авто зам, төмөр зам хаагуур орж ирэх, нүүрсний овоолгоо хаана байршуулахаас эхлээд тодорхой төлөвлөлттэй болгосон нь үнэн юм. Банк санхүүгийн рэформ, үнэ чөлөөлөх рэформ, иргэдэд хашааны газрыг нь эзэмшүүлэх рэформ зэрэг нь тухайн үедээ чимээгүйхэн явчихсанаас биш одоо эргээд харахад маш том рэформууд байсан. Түүнтэй ижилхэн Төрийн өмчит уул уурхайн компани хувьцааны ногдол тараасан нь тун удахгүй нэг том рэформ гэж яригдах вий. Анх удаа халамж биш ногдол ашиг өглөө шүү дээ.

Жирийн үед нийгмийн 90 хувь нь уул уурхайн салбарыг муулдаг, харин гамшиг тахлын үед 90 хувь нь магтахгүй гэхэд эрхбиш муулахгүй байна. Үүнийг чимээгүй ажиллах эрх гэнэ. Уул уурхайн салбарынхан бол чимээгүй ажиллах эрхтэй хүмүүс. Энэ улсын аж амьдрал, цаашлаад энэ төрийн нэр хүнд чухамхүү чимээгүй ажиллах эрхтэй энэ хэдхэн хүний нуруунд л тогтож байнам. Чимээгүй ажиллах эрх... энэ бол их гоё эрх чөлөө. Бүгдэд байдаг ч эрх биш, учир нь чимээгүй ажиллах эрхгүй хүмүүс олон шүү дээ.

Aanxaa /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 43 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 50 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 54 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 1 цаг 39 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 9 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 8 цаг 20 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 8 цаг 38 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 8 цаг 45 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 8 цаг 49 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 8 цаг 54 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 8 цаг 59 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 4 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top