УИХ-ын 2018 оны хаврын чуулганы нэгдсэн хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувийг төрд авсан нь Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн Цэцийн Их суудлын хуралдааны тогтоолыг сонслоо. Цэцийн Их суудлаас гарсан тогтоолыг УИХ хэлэлцдэггүй бөгөөд шууд хүлээн авдаг хуультай. Тогтоолыг Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн Д.Солонго танилцууллаа.

О.Баасанхүү: Монголбанк, Хөгжлийн банкны өрөнд суутгалаа гэсэн нь сонин. Үндсэн хуулийн цэцээс УИХ бол Засгийн газрын тогтоолыг хүчингүй болгосон нь зөв байна. Тэрнээс 450 сая ам.долларыг нь өгөх ёстой гэж шийдсэн байна. Тэгэхээр бид өмчөө аваагүй юм биш үү. Ш.Раднаасэд дарга УИХ-ыг төлөөлж Цэцийн хуралд очсон. Өрөндөө суутгаж Эрдэнэтийн 49 хувийг авсан байхад яагаад дахиад 450 сая ам.доллар өгөхөөр болчихов оо?

Ш.Раднаасэд: Үндсэн хуулийн цэц зөв шийдсэн.

Ж.Батзандан: Эрдэнэтийн 49 хувийг Худалдаа хөгжлийн банкны бүлэглэл Монгол Улсын 10 гаруй хуулийг зөрчиж авсныг тогтоосон шийдвэрийг Үндсэн хуулийн цэц гаргасан байна. Хууль зүйн байнгын хороо сайн ажилласан байна. Гэхдээ өнөөдрийг хүртэл 49 хувийнхан чинь Эрдэнэт үйлдвэр дээр байна гэсэн мэдээлэл байна. 51 хувийнхандаа урамшуулал тараагаад сууж байна гэх юм. Энэ үнэн үү. Бид дөрвөн банктай нэг нөхөрт барьцаалагдаад байна шүү дээ. Интер, Капитал, Улаанбаатар, Худалдаа хөгжлийн банкнууд. Санжийн Баяр тэргүүтэй МАН-ынхан 51 хувийг булаан авах гэж байна. 49 хувийг Ц.Элбэгдорж тэргүүтэн авах гэж байна. Худалдаа хөгжлийн банкныхан Тони Блейрийн эхнэрийн хуулийн фермийг түрээсэлж Засгийн газар, УИХ-аас мөнгө нэхэж байна. Ингэж тусгаар улсын дотоод хэрэгт оролцуулж байна. Алдагдсан төмрийн орд, Хөтөлийн орд, 49 хувиа буцаан авчрах ёстой.

Ш.Раднаасэд: Ж.Батзандан гишүүнтэй санал нэг байна. Урамшуулал олгох байгаа тухай нийгмийн сүлжээнд явсан бичгийг харсан. Засгийн газарт бичиг явуулсан. Үнэхээр Засгийн газрын тогтоол гарсан учраас биелүүлэх ёстой. Шүүх дээр явж байгаа маргааны эх хаагдсан. Яагаад гэвэл цэцийн тогтоолоор Монгол Улсын Засгийн газрын өмч гэдгийг тогтоосон. Болохгүй бол 1996 онд Эрдэнэтийн хаалгыг эвдээд орж байсан жишиг байгаа биз дээ.

Ц.Нямдорж: Маш хүнд хэлбэрээр шилжсэн байна. Монголд мафиозын страктур үүссэн байна. Ажлын хэсгийг ахалсан хүн нь Ш.Раднаасэд. Эхлээд Ш.Раднаасэдийн бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлнэ, машинаар хүн дайрсан гэсэн мэдээлэл явууллаа.Цэцийн гишүүдийн бүрэн эрхийн хугацаа дууссан гэсэн мэдээлэл явуулсан. М.Батсуурь гэж Худалдаа хөгжлийн банкны Хуулийн хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан хүн Дээд шүүхийн Захиргааны хэргийн танхимын тэргүүн болсон. Төрийн өмчийн хорооны Тамгын газрын дарга байсан эмэгтэй Дээд шүүхийн шүүгч Засгийн газрын шийдвэрийг түдгэлзүүлэх шийдвэр гаргасан.Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэр Үндсэн хуультай адил байдаг. Цэцийн шийдвэр гарсны дараа Захиргааны шүүх дахиж хуралдаад ийм шийдвэр гаргасан. 49 хувийг худалдаж авах бэлтгэл 2015 оноос гарсан. Хоёр хоногийн өмнө 2015 онд бичиг явууллаа. Хоёр жилийн өмнө Ерөнхий шүүгчид бичиг явуулсан.

С.Эрдэнэ: Өнөөдөр "Эрдэнэт" үйлдвэрийн асуудлаар ямар нэгэн шийдвэр гараагүй байна. Хонины мах хувааж байгаа юм шиг 49, 51 хувь гээд хуваачихсан. Нэг л үйлдвэр л дээ. Энэ нэг үйлдвэрийг хоёр хуваахаа болих хэрэгтэй. Ажлын хэсэг гаргаж, ямар хугацаанд шалгах ёстой тэр хугацаанд нь шалгая. Сүүлдээ хэн нь буруутай, хэн нь энхийн цагаан тагтаа нь ч ялгагдахаа болилоо. Өнөөдөр 49 хувийг л яриад байна. Энэ асуудлыг Үндсэн хуулийн Цэц оруулж ирж байна. Шийдээд л явах байх. Тэгвэл 51 хувийг нь яах вэ. Өнгөрсөн 30, 40 жил бараа таваараа шахсан, мөнгийг нь хумсалсан нөхдийг яах юм. Зөндөө л хүн байгаа шүү дээ. Тэд өнөөдөр энхийн цагаан тагтаа шиг л явж байна. "Эрдэнэт"-ийн 51 хувийг яагаад шалгахгүй байна вэ, яагаад мартуулах гээд байна вэ. Шалгах гэж байгаа бол 49, 51 хувийг нь нэгтгэж УИХ-аас Ажлын хэсэг гаргаад шалгах хэрэгтэй. Энэ үйлдвэр чинь Монголын төрд үлдэх нь үү, үгүй юу. Энэ асуудлыг нэг тийш нь мухарлах хэрэгтэй, шалгах нь зүйтэй шүү.

Ш.Раднаасэд: Үйлдвэрийн 51 хувийг асуудалд санал нэг байна. "Эрдэнэт"-ийн 51 хувийн асуудал хуулийн дагуу шалгагдаад явах байх. Ш.Батхүү гэдэг хүн үнэхээр хууль бусаар гарын үсэг зурсан байна уу, эсвэл тэр хамт шалгагдаж байгаа нөхөд худлаа яриад байна уу гэдгийг нь хуулийнхан шалгах байх. Арбитрын шүүхэд яагаад ялагдсан нь ч тодорхой болох байх аа" гэв. 

Ц.Нямдорж: 49, 51 хувийн асуудлыг хамтад нь шалгах ёстой гэдэг С.Эрдэнэ гишүүний яриатай санал нэг байна. Хоёрдугаарт буруу ойлголт хоёр жил явлаа. 51 хувийг барьцаанд тавьсан асуудал байхгүй. Харин Стандарт банкнаас Жастын Батхүү зээл авахад Эрдэнэт үйлдвэр баталгаа гаргасан асуудал бол байгаа. 2011 онд хэргийг шалгаж эхлээд цагдаагийнхан 2014 онд шилжүүлж аваад царцаасан асуудал бол байна. Эрдэнэт үйлдвэр маргаанд оролцохдоо туйлын хариуцлагагүй хандсан нь илэрхий байна. Үндсэн гэрээгээ арбитрт гаргаж өгөөгүй байна. Жастын Батхүү гэрээний 42 хуудсыг хуурамчаар хийсэн. Эрдэнэтийн хуулийн хэлтсийн дарга Мөнхжаргал бас хуурамчаар гарын үсэг зурсан. Махмаркет, Хадгаламж банк, Жаст шатахууны станцыг нь төр дээрэмдсэн. Яаж дээрэмдээд, яаж Батхүүг хорьсон бэ гэдгийг бас давхар шалгах хэрэгтэй. Хөрөнгийг нь хурааж аваад хүнийг нь хорьсон асуудлыг шалгах хэрэгтэй шүү.

Б.Бат-Эрдэнэ: Үндсэн хуулийн цэцийн дүгнэлт зөв байна, хүлээж авах ёстой. Оюутолгойтой холбоотой асуудал ямар хэмжээнд байгааг бид харж байгаа. Би УИХ-д гэрээг оруулж ирсэн цагаас нь эсэргүүцэж ирсэн. Эрдэнэтийн гэрээг УИХ эргэн харсан шиг Оюутолгойн гэрээг эргэн харах ёстой.