АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп болон дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий бизнес эрхлэгчдийн нэг, Tesla ба SpaceX-ийн тэргүүн Илон Маск хоёрын хооронд үүссэн сөргөлдөөн улс төр, эдийн засгийн олон талт үр дагавар дагуулах төлөвтэй байна. Хоёр талаас нийтэд ил тод мэдэгдэл хийж, нийгмийн сүлжээнд хурц үгс солилцож буй энэ үйл явдал нь зөвхөн хувийн маргаан бус, Америкийн улс төрийн цаашдын чиг хандлагыг тодорхойлж мэдэх чухал агшин болж хувирлаа.

Зөрчлийн уг шалтгаан

Сөргөлдөөн нь хэд хэдэн чухал асуудлаас үүдэлтэй:

• Трампын дэвшүүлсэн шинэ төсвийн хуулийн төсөл нь улсын өрийг нэмэгдүүлж, татварын бодлогыг өөрчилсөн. Цэргийн бус салбаруудын зарлагыг бууруулсан уг төсөл нь Tesla компанийн үйлдвэрлэлд олгогддог цахилгаан автомашины татаасыг хасах заалттай. Энэ нь Tesla-д ойролцоогоор 3.2 тэрбум ам.долларын хохирол учруулж буйг Маск онцолсон.

• Цахилгаан машиныг дэмжих бодлогыг сулруулж, Tesla зэрэг ногоон шилжилттэй холбоотой бизнесүүдэд дарамт учруулж буй нь Маскийг эрс эсэргүүцэхэд хүргэсэн. Маск "энэ бол бөөлжис хүргэм хуулийн төсөл" хэмээн нэрлэж, Цагаан ордныг иргэдээ өрөнд унагааж байна гэж шүүмжилсэн.

• Трампын засаг захиргаа NASA-гийн санхүүжилтийг дөрөв дахин бууруулсан нь SpaceX зэрэг хувийн сансрын компаниудад томоохон эрсдэл учруулж байгаа. Мөн Трамп өөрийн ойрын хүн болох Жаред Айзекманыг NASA-гийн тэргүүнээр томилохоос татгалзсан нь зөрчлийг гүнзгийрүүлжээ.

Нийгмийн сүлжээнд эгдүүцэл оргилдоо хүрэв

Маск “Эпштейний файлуудад Трампын нэр бий” хэмээх мэдэгдэл хийж, сөргөлдөөнийг улам дэвэргэв. Тэрбээр мөн “Трамп миний дэмжлэггүйгээр ялж чадахгүй байсан” хэмээн ил тод хэлж, улс төрийн шинэ нам байгуулж, гуравдагч хүчний эхлэлийг тавих болзошгүйг цухуйлгав. Харин Трамп “Илон миний тусгүйгээр ийм өндөрт хүрэхгүй байсан, би түүний татаас, гэрээг дэмжиж байсан” гэж мэдэгдэн, “Америкийг дахин агуу болгох” амлалтаа бататгасан.

Улс төр, эдийн засагт учрах боломжит үр дагавар

1. Бүгд найрамдах нам доторхи хуваагдал – Маск бол тус намын дэмжигч бөгөөд түүний зүгээс Трампын эсрэг байр суурь илэрхийлсэн нь намын доторх зөрчлийг хурцатгаж магадгүй. Сенатад нөлөөлөл бүхий гишүүд Масктай санал нийлж эхэлбэл Трампын хүч сулрах магадлалтай.

2. Эдийн засгийн эрсдэл – Хэрэв Трампын бодлого үргэлжилж, цахилгаан автомашин, сансрын салбарын татаас зогсвол Tesla, SpaceX зэрэг тэргүүлэгч компаниудын үйл ажиллагаа хямарч болзошгүй.

3. Шинэ улс төрийн намын эхлэл – Маск “Америкийн 80 хувийг төлөөлөх шинэ нам байгуулах цаг ирсэн” хэмээж байгаа нь АНУ-ын хоёр туйлт намын тогтолцоог сэгсрэх бодит хүчин зүйл болж мэднэ.

4. Харилцан ухралт эсвэл бүрэн салах? – Зарим шинжээчийн үзэж буйгаар хоёр тал сөргөлдөөнөө намжааж, буулт хийх магадлалтай ч, тэдний хэн хэнд нь буулт хийх зангүй гэж дүгнэж байна.

Трамп, Маск хоёрын маргаан эцэстээ Америкийн улс төр, эдийн засгийн ирээдүйд ч гүн ул мөр үлдээж болзошгүй томоохон тулаан болон хувирч байна.

Эх сурвалж: Iz.ru, Reuters, Fox News