Аргентины Дээд шүүхийн хонгилд хадгалагдаж байсан, дэлхийн Хоёрдугаар дайны үеийн нацист дэглэмтэй холбоотой 83 хайрцаг баримт бичиг саяхан дахин илэрч, түүхчид болон хуульчдын анхаарлыг татлаа. Хайрцгуудыг 1941 оны зургаадугаар сард Токиогийн Германы Элчин сайдын яамнаас Японы “Нан-а-Марү” хөлөг онгоцоор Аргентин руу илгээсэн бөгөөд тухайн үедээ эрх баригчид тэдгээрийг нацист үзэл суртлыг нэвтрүүлэх зорилготой байж болзошгүй хэмээн сэрэмжилж байжээ.

Гаалийн байгууллага таван хайрцгийг нээж үзэхэд дотроос нь нацист намын гишүүдийн тэмдэглэлийн дэвтэр, гэрэл зураг, ухуулгын материалууд гарч ирсэн тул холбооны шүүх бүх материалыг хураан авч, Дээд шүүхэд шилжүүлсэн байна. Тэр үеэс хойш олон арван жил хадгалагдсаар, 2025 онд шүүхийн музей байгуулах бэлтгэл ажлын үеэр санамсаргүй байдлаар илэрчээ.

Шүүхийн төлөөлөгчид уг баримтууд нь Германы дэглэм Аргентинд үзэл суртлаа нэвтрүүлэх оролдлого хийж байсны баталгаа байж болохыг онцолсон байна. Одоо эдгээр баримт бичгийг аюулгүй байдлын нэмэлт хамгаалалттай өрөөнд шилжүүлж, Буэнос-Айрес дахь Холокостын музейн мэргэжилтнүүдийн оролцоотойгоор хадгалах, шинжлэн судлах ажлыг эхлүүлээд байна.

Тус музейн судлаачид эдгээр баримтад нацистуудын олон улсын санхүүжилтийн сүлжээ, тагнуулын ажиллагаа, цагаачлалын маршрутын талаарх шинэ мэдээлэл агуулагдаж байх магадлалтай гэж үзэж байна.

Аргентин улс 1944 он хүртэл дэлхийн дайнд төвийг сахисан байр суурьтай байсан ч 1945 онд Тэнхлэгийн гүрнүүдэд дайн зарлаж, холбоотны талд орсон. 1933–1954 оны хооронд нацист дэглэмээс зугтсан 40 мянга орчим еврей хүн Аргентинд дүрвэн ирсэн бөгөөд тус улс нь Латин Америк дахь еврей иргэдийн хамгийн том төв болжээ.

Эх сурвалж: Reuters