Халуун цөмийн туршилтын реактор барих ITER /International Thermonuclear Experimental Reactor/ олон улсын төслийн багийнхан уг реакторын төв цахилгаан соронзон ороомгийн зургаа дахь буюу эцсийн бүрдэл хэсгийг бүтээж дуусгажээ. Энэхүү хэт дамжуулагч цахилгаан соронзон нь нисэх онгоц тээгч хөлөг онгоцыг агаарт өргөх чадалтай юм.
Дэлхийн 30 орны хамтын ажиллагааны бэлгэ тэмдэг болсон энэхүү амжилт нь Францын өмнөд нутагт байрлах төслийн талбайд ITER реакторыг угсрах замыг нээж өглөө. Дэлхийн хамгийн том, хамгийн хүчирхэг энэхүү хэт дамжуулагч соронзон систем нь цагариган боов хэлбэртэй токамак-реакторын "цахилгаан соронзон зүрх" болж, плазмыг асар өндөр хэмд халааж, тогтоон барьснаар халуун цөмийн урвалаар цэвэр эрчим хүч гаргах боломжтой гэдгийг батлах ёстой юм.
Экологийн шавхагдашгүй цэвэр эрчим хүч хэмээн тооцогддог халуун цөмийн синтезийн урвалыг явуулахад шаардлагатай нөхцөлийг бүрдүүлснээр хүн төрөлхтнийг аюулгүй цахилгаан эрчим хүчээр хангахын зэрэгцээ сансар судлалд шинэ боломжуудыг нээнэ. Халуун цөмийн урвалыг явуулахын тулд Нарны цөмөөс 10 дахин халуун буюу 150 сая хэм хүртэл халсан плазмыг үүсгэж, тогтоон барих шаардлагатай байдаг. Ийм температурт плазм нь ямар ч материалаар хийсэн контейнерыг хайлуулдаг тул эрдэмтэд халсан плазмыг тогтоон барихын тулд хүчтэй соронзон орнуудыг ашиглан “үл үзэгдэх тор” үүсгэдэг.
Зургаан модулиас бүрдэх ITER-ийн төв орооомог нь 3000 орчим тонн жинтэй, 13 м өндөр ажээ. Энэхүү ороомог нь цагариг хэлбэртэй зургаан полоид соронзны тусламжтайгаар плазмыг 300-500 секундийн турш тогтоон барьж чадах соронзон орныг үүсгэх юм.
Ороомгийн тулгуур бүтээц нь сансрын хөлгийн хөдөлгүүрийн хүчнээс хоёр дахин их буюу 60 меганьютон хүртэл ачааллыг тэсвэрлэнэ. Эрдэмтэд халуун цөмийн урвалын технологид хэдийнэ тодорхой ахиц дэвшил гаргасан, гэхдээ ITER бол плазм өөрөө халж, “шатаж буй плазмын” төлөвт шилждэг анхны реактор болох юм. Энэхүү төхөөрөмж нь 50 мегаватт эрчим хүч зарцуулан 500 мегаватт эрчим хүч үйлдвэрлэнэ гэж тооцоолж байна.
