Судан улсын Дарфур мужид байрлах Замзам, Абу Шоук хэмээх хоёр хуаран болон Эль-Фашер хотын эсрэг хүчирхийлэл гурав дахь өдрөө үргэлжилж, дор хаяж 20 хүүхэд, эмнэлгийн багийн гишүүдийн хамт 100 гаруй энгийн иргэн амь үрэгджээ гэж НҮБ мэдээлэв.

BBC-д ярьсан оршин суугчдын хэлснээр байдал "туйлын гамшигтай", “амьд гарах боломжгүй болтлоо муудсан” байна.

Эдгээр халдлагыг Суданы армитай зэвсэгт мөргөлдөөнд орсон Хурдан хариу үйлдлийн хүч (RSF) үйлдсэн гэж буруутгаж байгаа ч RSF энэ мэдээллийг үгүйсгэн, "гүтгэлэг" хэмээн мэдэгдсэн.

Замзам болон Абу Шоук хуаран нь хоол хүнс, эмнэлгийн тусламжгүй, өлсгөлөнд нэрвэгдсэн 700 мянга гаруй дүрвэгсдэд түр орон байраар үйлчилж байна.

"Бид бүслэгдсэн, гадагш гарах гарц алга"

Замзам хуаранд байрлаж, нийтийн гал тогоонд ажилладаг Мустафа BBC-д илгээсэн WhatsApp дуут зурваст:

"Олон залуус амь үрэгдсэн. Хамтдаа хоол хийж байсан хүмүүс, эмнэлгийг сэргээхээр ажиллаж байсан эмч нар бүгд алагдсан."

Тэр мөн хэлэхдээ:

“Миний авга ах, үеэл хоёр бас хүнд шархадсан. Эмнэлэг, эм байхгүй тул цус алдаж үхэж байна. Бөмбөгдөлт үргэлжилсээр байна, маргааш өглөө дахин довтолгоо болно гэж таамаглаж байна. Бид дөрвөн талаасаа бүслэгдсэн.”

Өөр нэг оршин суугч Васир:

"Замзамд юу ч үлдээгүй. Иргэд зугтаасаар байгаа ч бүх зам хаалттай, хүүхдүүдтэйгээ хамт оргон гарч чадахгүй байна. Үхэл хаа сайгүй. Би одоо гүнзгий нүхэн байгууламж дотор байхдаа ярьж байна, гаднаас галын дуу сонсогдож байна."

Эмнэлгийн ажилтнуудыг санаатайгаар хороожээ

Тусламжийн байгууллага Relief International мэдэгдэхдээ:

“Манай есөн ажилтныг RSF-ийн дайчид толгой болон цээж хэсэгт нь буудан хороосон. Эдгээр хүмүүс бол эмч, машин жолооч, удирдагчид байсан.”

Тус байгууллага нь хуаранд үлдсэн сүүлчийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ үзүүлэгч байсан бөгөөд RSF бүс нутгийн эрүүл мэндийн дэд бүтцийг устгах зорилготойгоор шууд онилсон гэж мэдэгджээ.

Ялтын их сургуулийн Хүмүүнлэгийн судалгааны лабораторийн хиймэл дагуулын зураг судалснаар:

“2024 оны хавраас хойш Замзамын хуаранд гарсан хамгийн том газрын халдлага боллоо. Хуарангийн төв, өмнөд хэсгүүдэд олон барилга шатаасан байна.”

Хүний эрх зөрчигдөж, дэлхий нийтээр айдаст автжээ

НҮБ-ын Судан дахь хүмүүнлэгийн зохицуулагч Клементин Нквета-Салами:

“Энэ бол дүрвэгсэд болон тусламжийн ажилчдын эсрэг үйлдэгдэж буй увайгүй, дахин давтагдсан, тэвчиж болшгүй халдлагуудын нэг.”

АНУ-ын Төрийн департамент:

“RSF Замзам болон Абу Шоук хуарангийн хамгийн эмзэг иргэдийг онилж байгаа нь гүнээ сэтгэл түгшээж байна.”

Их Британийн Гадаад хэргийн сайд Дэвид Ламми:

“RSF-ийн тусгайлан чиглэсэн халдлагууд маш ноцтой. Би энэ мягмар гарагт Суданы асуудлаарх олон улсын бага хурлыг зохион байгуулах болно.”

Ирээдүй бүрхэг ч дипломат гарц үлдсэн байж мэднэ

Судан дахь дайны хоёр жилийн ой энэ долоо хоногт тохиож байгаа. RSF болон армийн удирдагчид улс орны ирээдүй дээр санал зөрөлдсөнөөр 2023 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд эхэлсэн энэ дайн 12 сая хүнийг дүрвэхэд хүргэсэн дэлхийн хамгийн том хүмүүнлэгийн хямралыг бий болгосон юм.

Эль-Фашер хот бол Дарфурт армийн хяналтад үлдсэн сүүлчийн томоохон хот бөгөөд RSF-ийн бүслэлт дор нэг жил орчим болж байна.

Эх сурвалж: BBC, UN, Relief International, Yale University, REUTERS