Ерэн нас дөхөж буй Родриго Дутерте, хатуужилтай, эрс шийдэмгий удирдагч гэдгээрээ танигдсан тэрбээр мянга мянган хүний аминд хүрсэн харгис хар тамхины эсрэг тэмцлийнхээ төлөө баривчлагдлаа.

Тэрбээр Хонконгод сонгуулийн кампанит ажил хийсний дараа Манилад буух үед нь Филиппиний цагдаа нар баривчилсан бөгөөд Олон улсын эрүүгийн шүүхийн (ICC) шийдвэр аль хэдийн улсын эрх баригчдын гарт байсан нь тодорхой болов.

Олон нийтийн дунд алдартай, “Азийн Трамп” гэгддэг байсан хүчирхэг удирдагч ийнхүү ялагдал хүлээв.

Дутертегийн уналт: Хүчирхэг холбоотнууд хэрхэн эргэв?

Дутерте 2016 онд Ерөнхийлөгч болсноосоо хойш Филиппиний улс төрд хамгийн нөлөө бүхий гэр бүлүүдийн нэг болсон Маркосынхонтой эвсэж байсан. Тэрбээр 2022 онд дахин нэр дэвших боломжгүй байсан тул охин Сара Дутертег улс төрийн залгамжлагч гэж үзэж байв.

Гэвч Фердинанд Маркосын хүү, Бонгбонг Маркос ч Ерөнхийлөгч болох сонирхолтой байсан бөгөөд хөрөнгө, улс төрийн нөлөөгөөрөө хүчтэй өрсөлдөгч байв.

Тиймээс хоёр гэр бүл тохиролцож, Маркос Ерөнхийлөгч, Сара Дутерте Дэд Ерөнхийлөгч болох стратеги баримталсан. Ингэснээр 2028 онд Сара Дутерте Ерөнхийлөгчийн суудалд суухад Маркосын улс төрийн машин дэмжлэг үзүүлэх байв.

Гэвч Бонгбонг Маркос Ерөнхийлөгч болсныхоо дараа Дутертегийн бодлогыг халж, АНУ-тай харилцаагаа сэргээж, Хятадын эсрэг байр суурьтай болсон нь тэдний холбоог эвдэх эхлэл болов.

Сара Дутерте Батлан хамгаалахын сайд болохыг хүссэн ч, Маркосын засаг захиргаа түүнийг зөвхөн Боловсролын сайдаар томилсон нь хагарал гүнзгийрэх шалтгаан болов.

ICC-ийн хэрэгжүүлсэн баривчилгаа

Дутертегийн гол аюул нь Олон улсын эрүүгийн шүүх (ICC)-ийн мөрдөн байцаалт байсан. Тэрбээр 2011 оноос эхлэн Давао хотын даргаар ажиллаж байхдаа болон Ерөнхийлөгч болсныхоо дараа хар тамхины эсрэг аллага явуулсан хэрэгт сэжиглэгдэж байв.

Тиймээс Дутерте 2019 онд Филиппинийг ICC-ийн харьяаллаас гаргасан ч, шүүх 2021 онд тус улсын гишүүнчлэлээс өмнө үйлдэгдсэн гэмт хэргүүдийг мөрдөн шалгах эрхтэй гэж мэдэгдэж, албан ёсны мөрдөн байцаалт эхлүүлсэн.

Эхэндээ Маркосын засаг захиргаа ICC-тай хамтран ажиллахаас татгалзсан боловч, Дутертегээс зайгаа авах үедээ түүнийг шилжүүлэн өгөх боломжтой болсон.

Сара Дутертегийн улс төрийн ирээдүй эрсдэлд орлоо

Өнгөрсөн жил Сара Дутерте Ерөнхийлөгч Маркосыг алах оролдлого төлөвлөсөн гэх мэдээлэл гарч, улс төрийн нөхцөл байдал хурцдав.

Үүний дараа Маркосын талын Конгрессын гишүүд Сара Дутертег огцруулах санал гаргасан бөгөөд хэрэв түүнийг импичментэд оруулбал 2028 онд Ерөнхийлөгч болох боломжоо бүр мөсөн алдах эрсдэлтэй.

Дутертег шилжүүлснээр Маркосын байр суурь батжив уу?

Дутертег баривчилж, Гааг руу илгээсэн нь Маркосын гол улс төрийн өрсөлдөгчийг сулруулсан алхам болов.

Гэхдээ энэ нь нэг талдаа эрсдэл дагуулж байна. Дутертегийн гэр бүл улс төрийн хувьд Филиппинд өндөр нөлөөтэй, олон нийтэд нэр хүндтэй хэвээр байгаа тул иргэд эсэргүүцэл өрнүүлэх магадлалтай.

Сара Дутерте эцгийг нь “гадаадын хүчний гарт өгсөн” гэж засгийн газрыг буруутгаж, энэ нь Филиппиний тусгаар тогтнолыг зөрчсөн явдал гэж мэдэгдэв.

2025 оны 5-р сард болох дунд хугацааны сонгууль Маркос болон Дутертегийн улс төрийн хүчийг шалгах гол сорилт болох төлөвтэй байна.

Олон улсын хариу үйлдэл

Олон улсын эрүүгийн шүүх (ICC) сүүлийн жилүүдэд олон улсын улс төрд нөлөөлөх оролдлого хийж байгаа гэх шүүмжлэлд өртөж буй. Трампын засаг захиргаа ICC-ийн удирдлагыг АНУ-д орж ирэхийг хориглоно гэж сүрдүүлсэн бол, Хятад улс Дутертег баривчилсан явдлыг "улс төрийн хэрэгсэл болгон ашиглаж байна" хэмээн шүүмжиллээ.

Гэсэн хэдий ч, ICC-ийн хувьд олон улсын хууль зөрчсөн томоохон улс төрчийг баривчилж, яллах нь нэр хүндээ өсгөх томоохон боломж болж байна.

Дутертег шилжүүлснээр Филиппиний улс төрийн тэнцвэр хэрхэн өөрчлөгдөхийг ирэх саруудад ажиглах хэрэгтэй.

Эх сурвалж: BBC News