Сүүлийн жилүүдэд олон хүн махнаас татгалзах болж, үүнд эдийн засаг, эрүүл мэнд, байгаль орчны шалтгаанууд нөлөөлж байна. Жишээлбэл, Их Британид махны хэрэглээ 1980 оноос хойш 62%-иар буурсан гэж тооцоолжээ.
Гэвч удаан хугацааны дараа мах идэхэд ходоод гэдэсний хямрал үүсдэг үү? Зарим хүмүүс махнаас татгалзсаны дараа эргэн идэх үед гэдэс дүүрэх, өвдөх, хоол боловсруулах асуудал үүсдэг гэж мэдээлдэг.
Мах боловсруулах чадвар алдагдах боломжтой юу?
Корнеллийн их сургуулийн хүнс, шим тэжээлийн профессор Сандер Керстенийн үзэж буйгаар, махнаас удаан хугацаанд татгалзах нь түүнийг боловсруулах чадварт шууд нөлөөлөхгүй. Учир нь бидний бие махбод мах болон ургамлын уургийг задлах ижил төрлийн ферментүүдтэй байдаг.
Гол ялгаа нь нүүрс ус, ялангуяа эслэгийг боловсруулах үйл явцад илүү мэдрэмтгий байдаг. Жимс, хүнсний ногоо, буурцагт ургамлууд дахь эслэгийг боловсруулахад гэдэсний бичил биетүүдийн тусламж шаардлагатай байдаг бөгөөд энэ нь хоол боловсруулах замын өөрчлөлтөд илүү их нөлөөлдөг аж.
Гэдэсний бичил биетүүд мах идэхэд хэрхэн өөрчлөгддөг вэ?
Бидний гэдэсний бичил орчин буюу микробиом нь идэж буй хоол хүнснээс хамааран байнга өөрчлөгддөг. Судалгаагаар бүхэлдээ амьтны гаралтай хүнс хэрэглэсэн хүмүүсийн гэдэсний бичил биетүүд нэг хоногийн дотор өөрчлөгдөж эхэлсэн болохыг тогтоожээ. Гэхдээ хооллолтоо хэвийн болгоход дахин хэвийн байдалдаа эргэж орсон байна.
Мах идэхээ больсны дараа дахин идэхэд юу болдог вэ?
Шууд мах идэх нь гэдэсний асуудал үүсгэх магадлалтай ч ферментийн дутагдлаас биш гэж Керстен онцолж байна. Харин махнаас илүү эслэг ихтэй хүнс буюу хүнсний ногоо, буурцаг, бүхэл үрийн бүтээгдэхүүн хэрэглэж эхлэх үед гэнэтийн хариу үйлдэл илэрч болзошгүй.
Эцэст нь, удаан хугацаанд мах идээгүй хүмүүс мах руу шилжихэд тодорхой хэмжээний ходоод гэдэсний өөрчлөлт мэдрэгдэж болох ч энэ нь бие махбодын мах боловсруулах чадвар алдагдсан гэсэн үг биш. Хэрэв мах идсэний дараа асуудал үүсвэл энэ нь микробиомын түр зуурын өөрчлөлттэй холбоотой байж магадгүй юм.
Бидний бие махбод гайхалтай дасан зохицох чадвартай бөгөөд ямар ч төрлийн хоолны дэглэмд бага багаар дасах нь хамгийн зөв арга зам гэдгийг судлаачид зөвлөж байна.
Эх сурвалж: BBC News
