Барууны орнууд уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх зорилгоор сэргээгдэх эрчим хүчинд шилжихийг зорьсон ч бодит байдал дээр энэ нь хүндрэлтэй байгааг олон хүчин зүйл нотолж байна. Украины хямрал, Оросын эсрэг хориг арга хэмжээний улмаас Европын Холбоо (ЕХ) цөмийн цахилгаан станцуудын ашиглалтын хугацааг уртасгаж, нүүрсний эрчим хүчийг сэргээн ашиглах нөхцөл байдалд хүрчээ.

АНУ, Европын улс орнууд нүүрс, устөрөгчийн олборлолтод эргэн орж байна

• Дональд Трамп АНУ-ын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байх үедээ Парисын уур амьсгалын хэлэлцээрээс гарч, нефть, байгалийн хийн олборлолтоо өргөжүүлэх чиглэл баримталсан.
• BP, Shell зэрэг томоохон корпорациуд сэргээгдэх эрчим хүчний хөрөнгөө зарах, хөрөнгө оруулалтаа бууруулах шийдвэр гаргажээ.
• Сэргээгдэх төслүүдийн ашиг багасч, уламжлалт нефть, хийн салбар илүү үр ашигтай хэвээр байгааг компаниуд онцолсон.

Сэргээгдэх эрчим хүчний салбарын хүндрэлүүд

• Украины хямрал, Оросын эсрэг авсан хориг арга хэмжээний нөлөөгөөр сэргээгдэх эрчим хүчний тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэлт тасалдсанаар цахилгаан эрчим хүчний үнэ өсөж, хөрөнгө оруулалт буурчээ.
• Цаг агаарын байдлаас ихээхэн хамааралтай сэргээгдэх эрчим хүч тогтвортой байдал хангаж чадахгүй байна.
• Нидерланд, Бельги улсууд цөмийн эрчим хүчнээс татгалзсан шийдвэрээ эргэн харж, Швед, Испани улсууд атомын цахилгаан станцаа сэргээн ашиглахаар болжээ.

Салхи, нарны эрчим хүч алдагдлаа нөхөж чадахгүй байна

• Салхин станцуудын үр ашиг 35%, нарны хавтангийнх 17-20%, харин атомын цахилгаан станцууд 93%, хийн станцууд 64% хүчин чадалтай ажиллаж байна.
• Нарны хавтанг хөдөө аж ахуйн газарт байрлуулснаас хүнсний үйлдвэрлэл 2050 он гэхэд 16 дахин буурах магадлалтай гэж судлаачид үзэж байна.
• Технологийн дэвшил удаашралтай байгаагаас сэргээгдэх эрчим хүч нүүрс, хий, цөмийн эрчим хүчийг орлож чадахгүй хэвээр байна.

Барууны орнуудын ногоон шилжилт бодит байдал дээр төдийлөн амжилттай хэрэгжихгүй байгаа бөгөөд эдийн засгийн нөхцөл байдал, эрчим хүчний үнэ өсөлтөөс шалтгаалан уламжлалт эрчим хүчний эх үүсвэрүүдэд эргэн шилжих нөхцөл бүрдэж байна.

Ногоон эрчим хүчний эрсдэл ба сорилтууд

Дэлхийн улс орнууд ногоон шилжилтэд эрчимтэй хандаж байгаа ч зарим сөрөг нөлөөлөл, технологийн хязгаарлагдмал байдал, эдийн засгийн хүндрэлээс шалтгаалан энэ шилжилт удааширч, зарим улс ухралт хийж эхэллээ.

Ногоон эрчим хүчний байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөө

• Нарны хавтангийн сөрөг нөлөө: Фотоэлектрикийн нарны зай нь дулааныг шингээж, хотын агаарыг улам халаадаг учир уур амьсгалын өөрчлөлтийг хурдасгах магадлалтай гэж Nature Cities сэтгүүлд нийтэлжээ.
• Салхин сэнсний экологийн аюул: Салхин сэнснүүд жигүүртэн, сарьсан багваахайг их хэмжээгээр хөнөөхөөс гадна далайн салхин сэнснүүд нь халим, усан гахай, далайн хав зэрэг амьтдад дуу чимээний хорт нөлөө үзүүлдэг.
• Үйлдвэрлэлийн асуудал: Салхин сэнсний үйлдвэрлэлд ховор элементүүд их хэмжээгээр ашиглагддаг тул эрчим хүчний уламжлалт эх үүсвэрээс илүү их байгалийн баялаг шаарддаг.

Сэргээгдэх эрчим хүчний дахин боловсруулах хүндрэлүүд

• Салхин сэнсний далбааны хаягдал: Ашиглалтын дараа ихэнх сэнсийг дахин боловсруулах боломжгүй тул булж устгадаг. 100 метрийн урттай сэнснүүдийн далбааг дахин боловсруулж чадахгүй байдал ихэссээр байна.
• Нарны хавтангийн дахин боловсруулалт: Нарны хавтангуудын бүтцэд ордог лити бараг дахин боловсруулагддаггүй бөгөөд 2050 он гэхэд дэлхий даяар 78 сая тонн нарны хавтангийн хаягдал бий болох тооцоо гарчээ.

Европ дахь ногоон шилжилтийн уналт

• Европын сэргээгдэх эрчим хүчний өсөлт ихэвчлэн аж үйлдвэрийн бууралт, Оросын эрчим хүчний хоригтой холбоотой байгаа гэж шинжээчид дүгнэж байна.
• Эрчим хүчний өндөр үнэ: Оросын хямд байгалийн хийгээс татгалзсан нь Европын хэрэглэгчдэд өндөр үнэ төлөхөд хүргэж, Еврокомиссийн тэргүүн Урсула фон дер Ляйен үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн байна.
• Политик өөрчлөлт: Ногоон санаачлагын эсрэг байр суурьтай барууны намууд сонгуулиар өмнө байгаагүй их дэмжлэг авч байна.

Дэлхийн улс орнуудын ногоон эрчим хүчний бодлого

• ЕХ-ны улс орнууд: Сэргээгдэх эрчим хүчний зорилтоо биелүүлэхэд санхүүжилт, технологийн хүндрэлтэй тулгарч, уламжлалт эрчим хүчний эх үүсвэрээ хадгалах бодлого руу шилжиж байна.
• Хятад: Ногоон эрчим хүчний дэлхийн тэргүүлэгч орны хувьд Хятад сэргээгдэх эрчим хүчийг нүүрс, устөрөгчийн эх үүсвэртэй хослуулан хөгжүүлж, илүү тогтвортой систем бий болгохоор ажиллаж байна.

Эх сурвалж: Iz.ru