Калифорнид цөмийн хайлалтыг судалж буй эрдэмтэд өчигдөр томоохон нээлт хийснээ зарлалаа. Лабораторид анх удаа хайлуулах урвал нь урвалыг эхлүүлэхэд зарцуулснаас илүү их энерги гаргаж авчээ.

Fusion буюу цөмийн хайлалт нь нар болон бусад оддыг тэжээдэг термоядролын урвал буюу устөрөгчийн атомыг гели болгон нэгтгэх явдал юм. Гели нь устөрөгчийн атомаас арай бага масстай. Энэ ялгаа нь эрчим хүчний тэсрэлт болж хувирдаг.

192 аварга лазер алмаазаар бүрхэгдсэн хөлдөөсөн устөрөгчийн нуббин агуулсан харандаа баллуурын хэмжээтэй жижиг цилиндрийг тэслэв. Цацрагууд түүнийг ууршуулав.

Секундын 100 их наяд хүрэхгүй хугацаанд 2.05 мегажоуль эрчим хүч буюу ойролцоогоор нэг фунт тротилтой тэнцэхүйц үрлэн бөмбөгийг бөмбөгдөв. Ойролцоогоор гурван мегажоуль энергийг зөөвөрлөсөн нейтроны бөөмсийн үер урсаж, энергийг 1.5 дахин нэмэгдүүлжээ.

Ийнхүү хяналттай хайлуулах нь хүлэмжийн хий болон цацраг идэвхт хаягдал үүсгэдэггүй эрчим хүчний эх үүсвэрийг санал болгож чадна. Гэвч шинжээчдийн үзэж байгаагаар  30-аас 100 хүртэл дахин ашигтай лазер хайлуулах цахилгаан станцыг бий болгохын тулд хэдэн арван жил шаардагдах аж.

Б.Бүжлхамаа