Талибууд Афганистаны олон тэрбум доллароор эргэлддэг хар тамхины наймаатай тэмцэхийг оролдож байна. Дөрөвдүгээр сард засгийн газар намуу цэцэг тариалахыг хориглож, зөрчигчдийг Шариатын хуулийн дагуу шийтгэхээр болсон.
Гэхдээ үүнийг устгах нь хэцүү байх болно. Тариаланчид намуу цэцгийн талбай, улаан буудай, анар зэрэг бэлэн ургацыг усалдаг усны насосыг ажиллуулахын тулд хямд, өндөр үр ашигтай нарны зайг ашигладаг. Амьжиргааны фермерүүд тэдгээрийг хүнсний ногооны талбайд ашигладаг. Орон сууцыг цахилгаанаар хангадаг хавтан нь одоо Афганистаны өмнөд нутгийн амьдралыг тодорхойлох онцлог шинж юм.
Одоо Талибанчууд нарны эрчим хүчээр ажилладаг зарим насосыг онилжээ. Бүс нутгийн удирдагч тэднийг хурааж авахыг тушаасан байна. Ингэснээр шинэ тарьсан намуу цэцэг үхэх болно. Гэвч өргөн цар хүрээтэй тэмцэл нь Афганистаны дайны дараах эдийн засгийн сүйрлийг улам хурцатгаж, НҮБ-ын тооцоолсноор 23 сая афганчууд хоол хүнсний хомсдолд нэрвэгдэж, Талибанчуудын гол хэсэг болох Пуштун тариаланчид горыг нь хамгийн их амсана.
Уг нь усжуулалтын шахуургын ачаар Кандагар, Хелманд, Нимруз мужуудын өмнө нь хүн оршин суудаггүй байсан цөлийн бүс нутгийн тариалангийн талбай өргөсөн одоо оршин суугчид дор хаяж 1.4 саяд хүрчээ.
Опиумын борлуулалт нь Афганистаны дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 9-14 хувийг бүрдүүлдэг бол хууль ёсны бараа, үйлчилгээний экспортын ойролцоогоор 9 хувьтай тэнцэнэ.
1990-ээд онд Талибууд опиум тариалахаа багасгасан. Гэвч 2001 онд АНУ тэргүүтэй түрэмгийллийн дараа хар тамхины татвар, хууль бус наймаа нь тус бүлэглэлийн бослогыг өдөөхөд тусалсан. Хөдөлгөөний мөнгө нь ширгэж, дотоод сэтгэл ханамжгүй байгаа энэ үед үүнийг устгахын тулд командлагчдыг худалдаанд хамруулах шаардлагатай болно.
Б.Бүжлхамаа
www.nytimes.com
