Гуравдугаар сарын 21-нд Хятадын зүүн чиглэл рүү нисэж байсан онгоц Гуанси мужийн уулархаг бүсэд осолдсон байна. Эхний долоо хоногт яг юу болсныг хэн ч мэдээгүй. Онгоц долоон жил ямар ч асуудалгүй ажиллаж байсан ч радарын мэдээллээс харахад минут орчмын дотор ойролцоогоор 6,100 метрийн өндрөөс доош унасан бөгөөд ослоос үлдсэн зэв төмөр, эд юмсыг л дараа нь тус талбайгаас олжээ. 132 зорчигчийн хэн нь ч энэ ослоос эсэн мэнд үлдээгүй. Магадлал ч бага байсан. 

Гуравдугаар сарын 27-нд энэ ослын талаар илүү ихийг мэдэх боломжтой гэсэн шинэ итгэл найдвар гарч ирэв. Эрэн хайх, аврах багийнхан онгоцон дээрх хоёр хар хайрцгийн хоёр дахь хэсгийг олсон юм.

Хар хайрцгууд нь сүйрэлд хүргэсэн үйл явдлын талаарх чухал мэдээллийг агуулдаг. Тэд үр дүнг өөрчилж чадахгүй ч алдаа нь механик гэмтэл эсвэл хүний ​​алдаа байсан уу гэдгийг ойлгоход тусалж чадна. Ийм мэдээлэл нь хууль эрх зүйн асуултуудыг шийдвэрлэхэд тусалж, хариулт хайж буй хохирогчдын ар гэрийнхнийг тайвшруулж, ирээдүйд онгоцыг аюулгүй болгоход тусална.

Хар хайрцаг үнэндээ хар ч биш, хайрцаг ч биш...

Бидний хар хайрцаг гэж нэрлэдэг зүйл бол үнэндээ бүхээгийн дуу хураагч (CVR) болон нислэгийн мэдээлэл бичигч (FDR) гэсэн хоёр төхөөрөмж юм. Эхнийх нь CVR нь нисгэгч болон туслах нисгэгчийн дуу хоолой, багажийн дуу, хөдөлгүүрийн дуу, бүхээгт болж буй бусад бүх зүйлийг хоёр цаг хүртэл бүртгэдэг. Загвараас хамааран FDR нь нислэгийн хурд, өндөр, онгоцыг аль тал руу чиглүүлэх зэрэг дор хаяж 88, гэхдээ заримдаа 1000 гаруй өөр өөр мэдээллийн цэгийг бүртгэж чаддаг машин. Нэг нь хуучин соронзон хальсыг өгөгдөл хадгалах хэрэгсэл болгон ашигладаг бол нөгөө нь илүү сүүлийн үеийн флаш санах ойг ашигладаг.

Төхөөрөмжүүдийн загвар нь бага зэрэг ялгаатай боловч тус бүр нь цилиндр болон шоо хэлбэрээр хийгдсэн байдаг. Цилиндр нь мэдээллийг бичихэд ашигладаг хатуу диск эсвэл санах ойн картыг агуулдаг. Шоо нь эрчим хүчний эх үүсвэр юм. Энэ бүхэн нь дотор байгаа зүйлийг гал, ус, хог хаягдал, ослын хүч болон онгоцны ослын үед шидэж болох бараг бүх зүйлээс хамгаалах зориулалттай яндангийн дотор байдаг.

Суултын яндангийн гадна талд өөр нэг жижиг хар цилиндр бэхлэгдсэн байдаг бөгөөд энэ нь төхөөрөмж усанд шүргэх үед анивчдаг гэрлийн дохио юм. Бүх зүйлийг улбар шараар будсан тул ямар нэгэн юм болохоо байлаа гэхэд анзаарахад хялбар болно.

Ослын дараа эрэн хайх, аврах багууд хар хайрцгийг гаргаж, тусгайлан бэлтгэгдсэн багууд тэднээс боломжтой бүх мэдээллийг гаргаж авдаг. Өнгөрсөн сард Хятадын зүүн чиглэлд хийсэн нислэг шиг хар хайрцаг маш их гэмтсэн ховор тохиолдолд л болсон явдлын талаар дэлгэрэнгүй өгүүлэхэд нэг жил хүртэл хугацаа шаардагдана.

ТОВЧ ТҮҮХ:

1953 он: Австралийн нисэхийн судалгааны лабораторийн эрдэмтэн Дэвид Уоррен анхны хар хайрцгийг зохион бүтээжээ. Тэрээр анхны арилжааны агаарын тээврийн онгоц болох "Сүүлт од" хэд хэдэн осолд өртөхтэй зэрэгцэн үзэсгэлэн худалдаан дээр мини дуу хураагчийг харснаар өнөөгийн бидний хар хайрцаг гэж нэрлэдэг эд санаа анх төржээ.

1957 он: Уоррен болон түүний багийнхан хар хайрцагны төхөөрөмжийн эх загварыг бүтээжээ. Уоррены төхөөрөмж улаан, өндөг хэлбэртэй байсан ч жагсаалын үеэр сэтгүүлч "хар хайрцаг" гэсэн нэр томъёог олжээ.

1960 он: Австрали нь онгоцонд хар хайрцгийг шаарддаг анхны улс болсон бөгөөд удаачгүй дараагийн арван жил гэхэд дэлхий даяар хар хайрцгийг заавал байх зүйлсийн жагсаалтанд оруулж эхэлжээ.

1990-ээд он: Хатуу төлөвт санах ойн төхөөрөмжүүд бичлэгийн соронзон хальсыг орлодог. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь илүү хатуу (мөн ослын үед илүү найдвартай) бөгөөд хурдан олж авах боломжтой.

Б.Бүжлхамаа

www.qz.com