Сүүлийн таван жилийн дотор дэлхийн хамгийн том зэвсгийн импорт Европт ажиглагдсан ба энэ хандлага нь “Оросоос гарч байгаа аюул” гэгчийн дэвсгэр дээр улам  хурдасаж байгаа талаар France-Presse /AFP/ агентлаг мэдээлэв.

Өнгөрсөн долоо хоногт нийтлэгдсэн Стокгольмын энх тайвны асуудал судлах олон улсын хүрээлэнгийн таван жил тутамд нэг гардаг илтгэлд, 2017-2021 онуудад зэр зэвсэг, цэргийн техникийн импорт дэлхийн хэмжээнд өмнөх таван жилийнхээс 4,6 хувиар буурсан гэхдээ Европт 19 хувиар нэмэгдсэн гэжээ.

SIPRI судлаачдын нэг Симон Веземан “Европ шинэ халуун цэг болж байна. Манай цэргийн зардлыг зүгээр нэг багаар биш мэдэгдэхүйцээр нэмэгдүүлэхээр эрх баригчид шийдсэн. Бидэнд шинэ зэвсэг хэрэгтэй болж. Тэдний ихэнхийг бид импортоор авах юм” хэмээн ярьжээ.

Герман батлан хамгаалахын зардлаа нэмэгдүүлэхээр зарласан. Өмнө нь энэ тухайгаа Дани, Швед  зэрэг улс мэдэгдсэн байсан юм.

Оросын түрэмгийллээс айсан Европын орнууд өөрийн зэвсэгт хүчнээ Америкийн олон талын зориулалтын F-35 сөнөөгч, пуужин, их буу болон бусад хүнд техникээр сэлбэх байх гэсэн хүлээлт гарч ирлээ гэж AFP бичжээ.

"Мэдээж эдгээр төлөвлөгөөний ихэнхэд нь цаг хугацаа шаардана. Та бүгд энэ бүх үйлдлээр дамжих ба захиалж, та үйлдвэрлэх хэрэгтэй болж байна. Наад зах нь үүнд хоёр жил шаардлагатай" хэмээн Веземан тайлбарлав.

Мөн тэрээр "Мандаж буй хандлага" европчуудын зэвсгийн наймаанд татагдсан нь үнэн хэрэгтээ Орос 2014 онд Крымыг “өөртөө нэгтгэснээр” эхэлсэн юм. Түүний үр дагавар өнөөдөр харагдаж буйг онцолжээ.

Дэлхийн зэвсгийн наймаанд Европын эзлэх хувь нь 10-13 хувиар сүүлийн таван жилд нэмэгджээ. Олон тооны гэрээний ил биш байгаа нь зэвсэг, техникийн нарийн тооцоо гаргахад хүндрэлтэй байна. Гэхдээ SIPRI хүрээлэнгийн шинжээчид зэвсгийн наймааны эргэлт нь жилдээ ойролцоор 100 тэрбум доллар гэж үзжээ. Ази, далайн орнууд сүүлийн таван жилд импортын үндсэн бүс нь болсон ба тэдэнд зэвсгийн нийлүүлэлтийн 43 хувь ноогджээ. Дэлхийн зургаан том импортлогч нар нь Энэтхэг, Австрали, Хятад, Өмнөд Солонгос, Пакистан, Япон болж байна.

Энэ үеэр дэлхийн хүн ам шигүү бүсүүдэд зэвсгийн импорт 5 хувь орчмоор буурсан бол Зүүн өмнөд Ази, Далайн бүсийн орнуудад 20 ба 59 хувийн хүчтэй өсөлт ажиглагдсан байна.

Тухайн итлгэлд "Хятад болон Ази, Далайн бүсийн олон орнуудын хоорондын хурцатмал байдал энэ бүсийн зэвсгийн импортын гол түлхэцийг гаргасан" гэж дурьджээ.

Зэвсгийн наймааны дэлхийн хоёр дахь том зах зээл Ойрхи Дорнодод зэвсгийн импортын 32 хувь ноогддог ба тэнд өсөлт гурван хувиар нэмэгджээ. Хөршүүдтэйгээ хурцатмал байдалд байсан Катар улс тэр хувийг нэмсэн байна.

Судлаач Симон Веземан "Нефтийн өнөөгийн өндөр үнэ нь булангийн араб хаадад их ашиг авчирна. Тэр зэвсгийн том захиалга хийлгэдэг уламжлалтай" гэжээ.

Харин Хойд ба өмнөд Америк, Африкт зэвсгийн импорт  нь  36 ба 34 хувиар буурчээ. Энэ нь дэлхийн импортын 6 орчим хувь юм.

Харин улс орнуудын хувьд гэвэл Энэтхэг, Саудын Араб хоёр цохилтын болон хамгаалах системын том худалдан авагч гэдгээр нэгдүгээр байрыг хувааж байна. Энэ хоёр тус бүртээ зэвсгийн импортын 11хувьтай. Дараалаад Египет (5,7%), Австрали (5,4%), Хятад (4,8%) оржээ.

АНУ экспортлогч нарын лидер бөгөөд дэлхийн зах зээлийн 39 хувийг хааж байна.

Дараа нь Орос бичигддэг. Гэхдээ түүний экспорт сүүлийн таван жилд 19 хувиар унажээ.

Судлаач Симон Веземан "Одоо АНУ-ын зүгээс саад маш их нэмэгдэнэ. Тэр нь хэдэн жилдээ үргэлжилж байгаа. Та нар Оросоос зэвсэг авбал бид хориг тавина гээд л сүрдүүлдэг болсон" гэсэн юм.

Орос зэвсгийн томоохон импортлогч болох Алжир, Египетэд маш их шахалт ирэх нь ойлгомжтой. 

М.ЦОГТ