Дахиад нэг долоо хоногт олон нийтэд дэлгэгдсэн цахим өөр нэг халдлага - энэ удаа дэлхийн хамгийн том мах боловсруулах үйлдвэр болох JBS-ийн эсрэг дайрав.

Австрали, Канад, АНУ дахь мах бэлтгэлийн үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагааг зогсоосон цахим халдлага боллоо. Энэ нь өнгөрсөн сард Америкийн хамгийн том түлш дамжуулах хоолойд гарсан цахим халдлагатай адил цаашлаад цартахлын үеэр эмнэлгүүд болон бусад олон нийтийн дэд бүтцийн эсрэг үйлдсэн халдлагуудтай холбоотой юм. 2020 онд цахимаар мэдээлэл барьцаалж, мөнгө нэхэх ransomware халдлага 715 хувиар өссөн байна.

Ихэнх тохиолдолд эдгээр халдлагыг хувийн компаниуд бие даан хамгаалах үүрэг хүлээсэн байдаг. Зарим нь хакеруудад олон сая долларын золиос төлөхийг сонгодог боловч ингэх нь ирээдүйн халдлагыг зөвхөн санхүүжүүлэхээс цаашгүй гэж шүүмжлэгчид үзэж байна.  Бусад пүүсүүд дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа аюулгүй байдлын мэргэжилтнүүд, хууль сахиулах байгууллагуудын жишигт нийцүүлэн компаниуд гэмт хэрэгтнүүдтэй бизнес хийхээс татгалзах ёстой гэсэн зарчмын байр суурин дээр тогтжээ.

Гэхдээ ransomware-ийн асуудал нь бизнесийн байгууллага дангаараа шийдвэрлэхэд хэтэрхий том юм. Асуудлын гол зангилаа нь хакердах бүлгүүд үндсэндээ төрийн зөвшөөрлөөр хувийн өмч маягаар үйл ажиллагаа явуулж байгаа явдал юм. Зөвшөөрөгдсөн хүлээн авагч орнууд, ялангуяа ОХУ-д хакерууд өөрсдийн хостуудын геополитикийн өрсөлдөгчдөд учирсан хохирлыг хязгаарласан л бол хүссэнээрээ дээрэмдэх карт-бланштай байдаг. Кибер гэмт хэрэгтнүүд үндэсний засгийн газруудын хамгаалалтад байдаг л бол тэднийг үндсээр нь устгах найдвар тун бага байдаг аж.

Өсөн нэмэгдэж буй золиослолын аюулыг арилгахын тулд хакерын эзэн орнууд өөрсдийн хил хязгаар дотроо нуугдаж байгаа кибер гэмт хэрэгтнүүдийг таслан зогсоохыг шахахад дэлхийн засгийн газруудын олон улсын хамтын ажиллагаа шаардлагатай байна. 

Улсууд чухал дэд бүтцийг ажиллуулдаг бизнес эрхлэгчдэд аюулгүй байдлаа сайжруулах чиглэлээр идэвхтэй алхам хийхэд шаардагдах дэмжлэг, хөшүүргийг бий болгох ёстой. Хувийн бизнес эрхлэгчдэд өөрсдийгөө болго гээд үлдээчингүүт цахим халдлагын улам их бай болж байна. Гэвч цаана хүлээж буй идээ бээр нь юу гэвэл буулт хийсэн пүүсийн шугамаас цааш тархах эдийн засгийн зовиурууд юм.

Б.Бүжлхамаа

www.nytimes.com