Ер нь Оскар шиг нэр хүндтэй шагнал хүртсэн хүний төрөлх хот, улс орон даяар хөөрч баярлан тэмдэглэдэг бол энэ жилийн шилдэг найруулагч Хлое Жаогийн төрсөн эх нутаг Хятадад сонирхол татам нам гүм байлаа.

1983 онд Бээжинд төрсөн Хлое Жао өчигдөр Номадланд бүтээлээрээ Оскарын шагнал хүртсэнээр анхны Ази эмэгтэй, мөн найруулагчийн төрөлд алдарт алтан баримлыг хүртсэн хоёр дахь эмэгтэй болон түүхэнд нэрээ мөнхөллөө. 

АНУ-д нүүдэлчдээр амьдрах нүүдэлчдийн түүхийг өгүүлдэг Nomadland шилдэг зургаар мөн шалгарсан юм. Жао шагнал хүлээн авах үеэрээ "Хүмүүс төрнө гэдэг угаасаа л сайн заяаны өв" гэсэн утгатай Хятадын сонгодог хэллэгийг уншаад үндэс угсаагаа дурьдаж, асуудал хүндэрсэн үед энэ шугам түүнийг үргэлжлүүлэхэд нь тусалсан гэж хэлсэн  билээ.

Гэхдээ Жао Хятадын соёлд уялдаатай байгаагаа илэрхийлсэн нь түүнийг Weibo дээрх цензурээс аварсангүй, хэрэглэгчид Жао болон түүний Оскарын тухай мэдээллийг асар хурдтай устаж байна гэж мэдэгджээ. Жао энэ оны эхээр Алтан бөмбөрцөг хүртсэнээр “урвагч” гэж нэрлэгджээ. Учир нь 2013 онд Нью Йоркт байрладаг Filmmaker Magazine сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа Хятад бол “хаа сайгүй худлаа байдаг газар” гэж хэлсэн байдаг.

Жаогийн харьцангуй давуу эрхтэй гэр бүлийн гарал үүсэлтэй бөгөөд түүний хойд эх Сүн Дандан бол улсын хамгийн алдартай хошин жүжигчдийн нэг юм. Түүний аав нь нэгэн цагт төрийн өмчит томоохон ган төмрийн компанийн ерөнхий менежерээр ажиллаж байсан нь Хятадад бас нэг маргаан үүсгэдэг. Зарим нь Жаогийн чинээлэг хүмүүжил нь түүнийг АНУ зэрэг улсуудад боловсрол эзэмшихэд нь тусалсан, хятад хүмүүсийн дийлэнх хэсэг нь ийм түвшинд хүрч чадахгүй гэж маргадаг байна.

Гуравдугаар сард Жаогийн эсрэг хариу цохилт өгсний дараа Хятадууд Номадландад цензур хийсэн тохиолдол гарч байсан бол Хятадад Дөрөвдүгээр сарын 23-нд төлөвлөсөн киноны нээлт бас болоогүй байна. 

Энэ даваа гаригт хийсэн #Nomadland тодорхойлох үгээр хайж үзэхэд "Холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журам, бодлогын улмаас хуудас олдохгүй байна" гэсэн шалтгаар Weibo дээр хаасан байжээ. Гэхдээ Жаогийн Алтан бөмбөрцөг шагналтай холбоотой агуулгыг Weibo болон бусад Хятадын платформуудаас олж болно.

Жаогийн Оскарын шагнал хүртсэн нь Бээжингийн түүнд хандах тавгүй байдлыг дахин төрүүлсэн бололтой. Weibo дээр Nomadland, Zhao гэсэн хайлтууд түүний Оскарын шагналтай холбоотой цөөн үр дүнг харуулж байна. Үүний зэрэгцээ, Хятадын томоохон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд энэ талаар нэлээд нам гүм хэвээр байгаа бөгөөд түүний нүүр хуудсан дээр түүний ялалтыг харуулах, эсвэл энэ талаар мэдээлэх мэдэгдэл хараахан гараагүй байна. Жаогийн ялалт нь Weibo-ийн хамгийн их тренд болсон 50 сэдвийн алинд нь ч алга.

Олон хүмүүс Жаогийн амжилтыг тэмдэглэх арга замыг олохдоо түүний нэрийг ч, Номадландыг ч дурдалгүйгээр тэмдэглэж байна. 1 сая гаруй дагагчтай Хятадын зохиолч Циао Май Weibo хуудсандаа "Тэмдэглэх боломжгүй баяр баясгаланг" цензурын талаар нарийн иш татан оруулжээ. Жаогийн кинонд Номадланд оддын шилдэг эмэгтэй жүжигчнээр шалгарсан Фрэнсис МакДорманд гэсэн гарчигтай гарчигтай скриншот хийсний дараахан Циао уг мөрийг байрлуулжээ. 

"Энэ газар нь кибер" нүүдэлчдийн газар "болсон" гэж Циаогийн дагалдагчдын нэг нь постныхоо доор тайлбар хийжээ. Өөр нэг нийтлэлдээ блог хөтлөгч Жаогийн талаар дурдалгүйгээр “тэр үүнийг дуртай байсан ч дургүй байсан ч хийсэн” гэж хэлсэн нь чимээгүй тэмдэглэлт баяр ч гэсэн баяр хэвээр байна гэж ойлгогдож байна.

Зарим нь Жаогийн ялалтанд Хятад нам гүм байсныг Өмнөд Солонгосын "Паразит" киноны өнгөрсөн жилийн Оскарын шагналын хамгийн шилдэг киноны ялагч болсон сэтгэл хөдлөлтэй харьцуулсан юм. 

"Паразитыг шагнал хүртэхэд Хятадад хүмүүс баяр тэмдэглэх, атаархах, киноны анхаарлыг татах гээд завгүй байсан" гэж нэг хэрэглэгч хэлжээ. Тэрээр "Энэ жил хятад гаралтай эмэгтэй найруулагч шагнал авсан боловч түүнтэй холбоотой түлхүүр үгсийг хүртэл олон нийтийн сүлжээнээс олж харах боломжгүй байна. Энэ бол туйлын доголон юм гуниг" гэжээ.

Б.Бүжлхамаа

www.qz.com