Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд Афган эмэгтэйчүүдийн тэгш эрх, амар тайван амьдралд айхтар ахиц дэвшил гараагүй хэдий ч тэд цэрэг, цагдаагийн байгууллагад алба хашиж, улс төрийн өндөр албан тушаалд очиж, поп од болж, олимп, роботын багуудад өрсөлдөж, бусад олон зүйлийг хийж гүйцэтгэж байна.
АНУ, НАТО-гийн цэргүүд гарахаар бэлтгэж буй энэ үед Афганистан дахь эмэгтэйчүүд Талибаны засаглалын шинэ эрин үеэс эмээж байна. Илүү их газар нутгийг эзлэхээр төлөвлөж байгаа цэрэгжсэн бүлэглэл охидын сургуулиудыг хааж, эмэгтэйчүүдийн ажил мэргэжлийн сонголтыг хязгаарлаж, жендэрт суурилсан хүчирхийллийг нэмэгдүүлэх магадлалтай юм.
"Эмэгтэй хүн бүр нүдээ таглах ёстой" гэж хатагтай Ахмади, Талибаны нэг гишүүний хэлснийг дурсав. АНУ, НАТО-гийн цэргүүд ирэх саруудад эх орон руугаа мордох гэж байгаа энэ үед эмэгтэйчүүдийн айдас нь урьд өмнөх жилүүдээс илүү хүчтэй байна.
Тэд олон нийтийн газар нутгийг булаан авч, 1990-ээд оны үед өөрсдийн дэглэмийн үеэр хэрэгжүүлж байсан дарангуйллын дүрмийг сэргээн тогтооно гэж олон хүн айж байна.
Нью Йорк Таймс сонинд Афганистаны олон эмэгтэйчүүд, иргэний нийгмийн гишүүд, улс төрчид, сэтгүүлчид болон бусад хүмүүстэй улс орондоо юу тохиолдох талаар ярилцсан бөгөөд бүгд ижил зүйлийг хэлэв: Юу ч тохиолдсон тэдэнд сайн зүйл авчрахгүй.
"Бүх цаг үед эмэгтэйчүүд эрчүүдийн үүсгэсэн дайны золиос болоод зогсохгүй энх цагт ч тэдний эрхэнд хамгийн их хохирол учирдаг" гэж Афганистаны парламентын гишүүн Райхана Азад хэлэв.
2001 онд АНУ Талибанчуудын бууж өгөхөөс татгалзаж, оронд нь бүрэн устгах, хэт төвлөрсөн засгийн газрыг сонгож, нөхөөстэй боловч тогтвортой байдлыг нүүлгэн шилжүүлж, тосгон, хөндий бүрийг эрх мэдлийн төлөө тэмцэлд шилжүүлсэн. Тэр үеийг бодвол Афганистан эмэгтэйчүүд, охидын өдий зэрэгтэй байгааг Америкийн албан тушаалтнууд ба хууль тогтоогчид сүүлийн хорин жилийн хугацаанд амжилтанд хүрсэний нотолгоо гэж байнга онцолдог. Гэхдээ Пентагоны албан тушаалтнууд Ерөнхийлөгч Байденд өмнөх үеийнхний адил даруухан байлдааны байдалтай байлгахыг санал болгосон ч тэр татгалзжээ.
Б.Бүжлхамаа
www.nytimes.com
