Өнгөрөгч баасан гаригт УИХ хүчингийн хэрэгт нэр холбогдоод байсан гишүүн Д.Гантулга, Д.Мурат нарыг бүрэн эрхийг хэлэлцэж, түдгэлзүүлэх шаардлагагүй гэж үзлээ. Санал хураалтыг нууцаар явуулсан тул “түдгэлзүүлэх шаардлагагүй” гэж санал өгсөн 29 гишүүн хэн болохыг мэдэх боломжгүй юм. Гэсэн ч “гишүүний бүрэн эрх” гэдэг зүйл УИХ-ын гишүүдийг хамгаалах биш хаацайлах хэрэгсэл болсныг бүгд мэдэж авлаа.

Мөн хэрэгт холбодоод буй хоёр гишүүнээс мэдүүлэг, байцаалт авахаар хуулийн байгууллага 18 удаа дуудсан боловч очоогүй гэдгийг хуулийн байгууллагынхан хэлэв. Тиймээс арга буюу “Бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэн шалгах” хүсэлт тавьсан хэрэг. 

Уг нь бол “бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх” төдийгөөр хоёр нөхөр гэмт хэрэгтэн болчихгүй. Мөн гишүүдийн бүрэн эрхийг нэг мөсөн дуусгавар болгодог “УИХ-ын гишүүнээс эгүүлэн татах” тухай ч яриагүй. Харин хэргийг шалгаж үнэн мөнийг тогтооход саад учруулж буй бүрэн эрхийг түр хугацаанд түдгэлзүүлээд хэргийг шалгах тухай л юм. Шалгуулаад гэм буруугүй нь тогтоогдвол бүрэн эрхийг нь буцаан сэргээх боломжтой гэсэн үг. Харин УИХ зүгээр л “шалгуулахгүй” гээд хариулчихлаа. Хууль тогтоогчид нь хүртэл итгэдэггүй хуулийн байгууллагад жирийн иргэд яаж итгэж шалгуулах вэ?

Хууль, шүүхийн өмнө бүгд тэгш эрхтэй гэсэн Үндсэн хуулийн зарчим ч хаачлаа. Нөгөө "Бүх амьтан тэгш эрхтэй. Гахай илүү эрхтэй" гэдэг л болж байна.

Энэ явдал манай хуулийн байгууллагын нэр хүндийг шороотой хутгаад зогсохгүй УИХ-ыг өөрийг нь ч бас намаг балчигт унагалаа. Монгол Улс хүчирхийллийн хэргийг парламентаараа авч хэлэлцсэн анхны “түүхэн” тохиолдол болов.(Дахиад өөр ямар гээч адгийн зүйл хэлэлцэхийг хэн мэдлээ) Үр дүнгийн тухай бол яриад ч яахав. УИХ-ын олонхи энэ үйлдлээрээ хоёр хүний лай ланчгаар дуусч болох байсан гутамшгийг бүхэл бүтэн намаараа үүрэх хувь тавиланг сонгов бололтой.

Өмнө нь нэг удаа Д.Гантулга гишүүний бүрэн эрхийн асуудлыг прокурорын байгууллагаас тавихад Хууль зүйн сайд Ц.Нямдорж, хуульч гишүүн Д.Лүндээжанцан нар “Хуулийн зохицуулалт алга” гээд буцааж байлаа. Хуулийн зохицуулалтыг нь бий болгохын тулд хууль хүртэл санаачилж, сүрхий дүрэмдсэнийг яана. Гэсэн ч тэр нь зүгээр л цаг хожих шалтаг байсан бололтой. Д.Мураттай нь хоёуланг нь хөтөлцүүлж оруулж ирээд хамтад нь тохироо хийх шийдвэрт АН, МАН-ын удирдлагууд хүрсэн байж.

Нэгэнт ийм байдалтай, ийм чадавхитай болчихсон парламенттай “хүний эрх” гэх мэтийн хүмүүнлэг төрөлтөн л ойлгодог хэм хэмжээ, үнэлэмжийн тухай яриад ч хэрэггүй. Дээхэн үед “Говьд хүн болж төрснөөс хангайд бух болж төр” гэж ярьдаг байсан гэнэ лээ. Харин сая болсон үйл явдал Монголд эмэгтэй хүн болж төрөх нь хэр хүнд хүчир вэ гэдгийг давхар харууллаа. Одоо тэгээд хуулийн байгууллагадаа, хууль тогтоогч нартаа итгэж нэр төрөө эрсдэлд оруулан байж хоёр гишүүний эсрэг мэдүүлэг өгсөн эмэгтэйчүүдийн эрхийг хэн хамгаалах вэ?

Улсаараа, парламентаараа хүчирхийлэгч болчихоод байж айл гэр дотор нөхөр нь эхнэрээ хүчирхийлж буй тухай худлаа баахан ярьж, хууль дүрэм зохиож суухын хэрэг байна уу?

Б.ЗАЯА