x

Ноолуураа үндэсний үйлдвэрлэгчдэд тушаавал УРАМШУУЛАЛТАЙ

Улсын хэмжээнд 29,261 сая ямаа тоологджээ. Үүнийг өнгөрсөн жил (27,1 сая)-тэй харьцуулбал ямаа хоёр сая толгойгоор өссөн үзүүлэлтэй байна.

Нэг үгээр хэлбэл 2019 онд энэ тооны ямаа ишгэлсэн гэсэн үг. 2019 онд бэлтгэсэн  9,5 мянган тн ноолуурны 25 хувийг дотооддоо боловсруулж бүтээгдэхүүн болгожээ. Харин 10 хувийг нь самнаж, 65 хувьд нь анхан шатны тордолт (угаасан) хийж экспортолсон байна. 

Энэ жил 10.2 мянган тн ноолуур бэлтгэнэ гэж урьдчилан тооцжээ. Бэлтгэсэн ноолуурын 50 хувийг дотооддоо үлдээх боломжтой гэж үзэж байна. Үүний тулд 300 тэрбум төгрөгийн зээлийг Хөгжлийн банкаар дамжуулан дотоодын үйлдвэрлэгчдэд 3-5 хувийн хүүтэй олгоно. Хөгжлийн банк, үндэсний үйлдвэрлэгч хоёрын дунд гарч байгаа хүүгийн зөрүү 30 тэрбум төгрөгийг төр хариуцна гэж ХХААХҮ сайд Ч.Улаан мэдэгдсэн.

Энэ бол албаны хүний байр суурь. Ноолуурыг дотооддоо боловсруулж нэмүү өртөг шингээх боломж  бий юу? Энэ асуултад хариулахын тулд ноолуурын чиглэлийн үндэсний үйлдвэрүүдийн хүчин чадлыг авч үзэх хэрэгтэй болно. Тус салбарт угаах  25, самнах (хялгас ялгах) зургаа, иж бүрэн технологийн дамжлагатай цогцолбор найм, самнах болон сүлжих хоёр, ээрээд сүлжих нэг үйлдвэр тус бүр ажилладаг аж. Тэгвэл 2020 онд бэлтгэх (10.2 тн) ноолуурынхаа 50 хувийг дотооддоо бүтээгдэхүүн болгох үйлдэрийн хүчин чадал үндэсний үйлдвэрлэгч нарт байгаа юм байна.  Тийм болохоор энэ бол боломжийн санаа. Ямааны тоо толгой өслөө. Ямаачин  тушаасан ноолуурынхаа хэмжээгээр мөнгөтэй болно.

Ноолуурын салбарт 12,980 тн ноолуур угаах боломжтой аж. Угаах үйлдвэрийн хүчин чадал нь энэ онд бэлтгэх ноолуурыг 100 хувь угаахад хангалттай. Энэ бол ноолуурт нэмүү өртөг шингээх анхан шатны үйлдвэрийн хүчин чадал. Харин ноолуур самнах үйлдвэрийн хүчин чадлын хувьд 4606 тн. Гэтэл 2019 онд энэ боломжийнхоо ердөө 20 орчим хувийг ашиглажээ. Самнасан ноолуурыг Итали, Англи улсад угаасан ноолуураас өндөр үнээр экспортолдог. Байгаа боломжоо бүрэн дүүрэн ашиглаж чадахгүй байна гэдэг  тухайн  салбарт байгаа хамгийн муу мэдээ.  

Үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын хувьд боловсруулаагүй ноолуур улсын хилээр гаргахгүй байх боломж бүрджээ. Гэтэл энэ бүтээгдэхүүний 80 хувийг тодорхой хугацаанд (1990-2013 он хүртэл) нэмүү өртөг шингээлгүй экспортолж байсан үе бий. Ноолуурын салбарт болж өнгөрсөн тэр үйл явдал түүх болон үлджээ. Гэхдээ жилд бэлтгэсэн ноолуураа дотооддоо 100 шингээвэл өндөр цалинтай нарийн мэргэжлийн ажлын байр бий болно. Түүнийгээ дагаад манай эдийн засагт олон сайн зүйлийг авч ирнэ.

БНХАУ-аас гаралтай коронавирус дэлхийг хамарсан цар тахлын хэмжээнд хүрлээ. Түүнийг дагаад манай улс төдийгүй, улс орнууд хилээ хааж, хөл хорио тогтоогоод байна. Гэхдээ олон улсын ачаа тээвэр ямар нэг хориг саадгүйгээр явж байгаа юм. Хүний хөл хорьсноор олон зүйл өөрчлөгдөж байгаа. Хүн өвчилж амь нас эрсдэхээс гадна цар тахал  эдийн засагт сөрөг нөлөө үзүүлнэ гэж олон улсын байгууллагууд хэлж сануулсаар байна.

Ингэж хөл хорио тогтоосон нь манай улсын хувьд хамгийн сул тал. Аливаа сул талыг өөрт ашигтайгаар хэн эргүүлж чадна, тэр хүн, улс орон л хождог. Тэгвэл хөл хорио тогтоосон энэ сул талыг ноолуурын салбарт давуу тал болгон ашиглах боломж бидэнд бий юу?  Энэ асуултад байна гэж хэлэх хүн цөөнгүй. Тэр тусмаа ноолуурын салбараар дагнасан зарим эдийн засгийн шинжээчид хэлэх юм. Хөл хорьж, улсын хил хаагаагүй байхад манайхан “атга” ноолуураа ганзагалаад хүн бүхэн шахам урд хөршийг зорьдог байсан. Энэ жил хөл хорио тогтоож, хил гааль хязгаарлагдмал болсон тул гадагшаа урсах хүн, ноолуурын урсгал зогсоно.

Энэ зогсолт малчдыг үндэсний үйлдвэрлэгчдэд ноолуураа тушаах магадлалтай болгож байна. Энэ нөхцөл байдлыг мэдэрч засгийн газар Хөгжлийн банкаар дамжуулж бага хүүтэй зээл гаргах гэж байгаа талаар дээр дурьдсан. Түүгээр зогсохгүй нэг кг ноолуурын үнийг нь 100 мянган төгрөгөөс доош буулгахгүйн төлөө байна гэж ХХААХҮ сайд хэлсэн. Гэхдээ малчдад ноолуураа борлуулах гэж битгий яараарай гэсэн хүсэлтээ мөн дайж байна билээ. Үнээ хадгалах чадвартай ноолуурыг хадгалах нь буруугүй.

Одоо ноолуур дөнгөж гарч эхэлж байна. Энэ жил цагаан сар (2 дугаар сарын 24)-аас хойш нийт нутгаар хэд хэдэн удаа цас орлоо. Бас дээр нь хүйтэн байна. Цаг агаарын таагүй байдал ноолуур гарах хугацааг хойшлуулж байна. Түүнээс гадна урьд жилүүд шиг шинэ ноолуур гарч эхлэх 3 дугаар сарын 20-оос ноолуурын үнийг зохиомлоор өсгөдөг ченжүүд хөл хорионд орсон  гэж ойлгож болно.

Энэ бүхэн ноолуурын үнэ нэг түвшин (Ч.Улаан сайдын зарласан 100 мянга)-ээс доош буух нөхцөлийг хаав гэлтэй. Тэгээд ч ноолуурын борлуулалтын оргил үе 7 дугаар сарын 20 хүртэл үргэлжилдэг. Гэхдээ түүнээс хойш ноолуур борлогдохгүй гэсэн үг бас биш ээ. Үүнийг ноолуураа дотооддоо бүтээгдэхүүн болгон нэмүү өртөг шингээж экспортлох  давуу тал үүсгэх боломж гэлтэй. Малчид үндэсний үйлдвэрлэгчдэд ноолуураа өндөр үнэ (100 мянгаас дээш)-ээр тушааж дээр нь мөнгөн урамшуулал авах боломж ийнхүү бүрдэж байна. 

montsame.mn

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Ардчилсан намын даргын сунгаа Орон нутгийн сонгуулийн дараа болно 18 цаг 10 минутын өмнө Б.Отгонсүх: Улаанбаатар хотын замуудад ус зайлуулах шугам хийхэд 180 тэрбум төгрөг шаардлагатай 18 цаг 16 минутын өмнө Бизнес эрхлэгчид Голомт банкны ПОС төхөөрөмжийг онлайнаар захиалах боломжтой 18 цаг 23 минутын өмнө Ерөнхий сайд шинэ аварга П.Бүрэнтөгсөд баяр хүргэв 18 цаг 36 минутын өмнө Б.Батзоригт 40 сая төгрөгөөр торгох ял оногдуулжээ 19 цаг 34 минутын өмнө "Урт цагаан" үйлчилгээний зориулалттай 7 давхар цогцолбор төв болно 20 цаг 38 минутын өмнө Сайншанд-Хамарын хийд чиглэлд тээврийн хэрэгслүүд түр замаар зорчиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 00 минутад ФОТО: "Ирлээ Явлаа Цэвэр" аяны нөлөөллөөр дотоодын аялагчдын хандлага өөрчлөгджээ Уржигдар 15 цаг 54 минутад Гадаадад гацсан иргэдээс авлига нэхсэн хэрэг гарвал АТГ-т хэрхэн хандах талаар мэдээлэл гаргахыг хүслээ Уржигдар 15 цаг 35 минутад Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Тав дахь өдөр Уржигдар 15 цаг 24 минутад Тэрэлж орчимд иргэд, ААН-үүд зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж байна Уржигдар 12 цаг 28 минутад Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Дөрөв дэх өдөр 2020-08-02 15:21 Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Гурав дахь өдөр 2020-08-01 14:16 Өчигдөр шинжилгээ хийсэн 249 хүний сорьцоос коронавирус илэрсэнгүй 2020-07-31 11:34 Коронавирустай тэмцэхэд эмэгтэй лидерүүд амжилт гаргаж байна 2020-07-31 11:28 Үлгэр жишээ нөхөр: Өрнийн зурхайгаар эрчүүдийн чансаа 2020-07-31 11:18 ОХУ-аар дамжаад Монголдоо ирж болно гэсэн ташаа мэдээлэлд автахгүй байхыг хүсье 2020-07-31 10:59 Цагдаагийнхан мафижаад ирэхээрээ яадаг вэ? 2020-07-31 10:47 Нам, эвсэл сонгуульд оролцохоо наймдугаар сарын 16-наас өмнө илэрхийлнэ 2020-07-31 10:38 Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Хоёр дахь өдөр 2020-07-31 10:23
iИх уншсан
Цагдаагийнхан мафижаад ирэхээрээ яадаг вэ? Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Хоёр дахь өдөр Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Эхний өдөр Хурцыг өмгөөлөхүй УИХ-ын шинэ гишүүн Д.Өнөрболорын улс төрд орсон замнал Бизнес эрхлэгчид Голомт банкны ПОС төхөөрөмжийг онлайнаар за... Б.Отгонсүх: Улаанбаатар хотын замуудад ус зайлуулах шугам хи... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Тав дахь өдөр Гадаадад гацсан иргэдээс авлига нэхсэн хэрэг гарвал АТГ-т хэ... Ардчилсан намын даргын сунгаа Орон нутгийн сонгуулийн дараа ... Д.Нямхүү: ХӨСҮТ-д эмчлэгдэж байгаа нэг хүний биеийн байдал х... Чех улсаас эх орондоо ирэх хүсэлтэй иргэдийг бүртгэж байна УИХ-ын гишүүн асан Г.Солтанд холбогдох хэргийн шүүх хурал бо... Үлгэр жишээ нөхөр: Өрнийн зурхайгаар эрчүүдийн чансаа Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Дөрөв дэх өдөр Өчигдөр шинжилгээ хийсэн 249 хүний сорьцоос коронавирус илэр... Тусгаарлалт, ажиглалтад байсан хоёр хүнээс коронавирусийн ха... Наймдугаар сард хийгдэх тусгай үүргийн нислэгийн хуваарийг т... Нам, эвсэл сонгуульд оролцохоо наймдугаар сарын 16-наас өмнө... Коронавирустай тэмцэхэд эмэгтэй лидерүүд амжилт гаргаж байна...
Top