Ц.Сүхбаатар: АНУ-ын “Визийн бонд” хөтөлбөрт Монгол Улс ямар орнуудтай нэг дор байна вэ. Тэр улсуудын нэрийг хар даа. Камбож, Этиоп, Гренада, Лесото, Маврики, Мозамбик, Никарагуа зэрэг улсуудтай бид нэг зиндаанд явж байна.

Л.Оюун-Эрдэнэ: Бортээгийн асуудлыг би огт мэдээгүй. Бортээгийн асуудал гарч ирээд Засгийн газрын хуралдаан дээр би Д.Амарбаясгалан даргад хандаад, энэ асуудалд хэрвээ нэр холбогдож байгаа бол асуудлаа маш хурдан шийдвэрлэж нэрээ цэвэрлэх нь зөв шүү гэж хэлсэн.

УИХ-ын гишүүн гэчихээд Төрийн ордондоо согтуу байдаг, эсвэл янз бүрийн үг хэлж байдаг. Намайг хэн хэлэх вэ гэдэг байдлаар асуудалд хандаж болохгүй. Ёс зүй талаасаа хууль дүрэмтэй байх шаардлагатай гэж бодож байгаа. Гэвч энэ хууль цаг үеэ арай олсонгүй юу.

Цаг хугацааны явцад ажиглаж, нэлээд хэдэн жил судалж, шүүхийн шинэтгэлийн ажилд оролцож, Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийг толгойлж явсан хүнийхээ хувьд хэлэхэд, шүүхийн хараат бус байдал дордож, оройтсон хэмээн хардаггүй. Гэхдээ Шүүхэд асуудал бий юу гэвэл байгаа. Энэ нь хөгжлийн бэрхшээл, цаг хугацааны асуудал.

Хамтарсан Засгийн газрыг унагаад дараагийн Засгийн газар ажлаа эхлүүлээгүй байхад л дахиад унагах улс төр өрнөсөн. Үүнээс болоод хэд хэдэн гишүүдийн асуудал ҮХЦ дээр очсон. Зарим нь эрүүгийн хэрэгтэн, Үндсэн хууль зөрчигч болоод, гишүүнээс нь эгүүлэн татах хүртэл асуудал явагдаж байна.

Хүүхдүүдийн 33 хувь нь багш нартаа итгэдэггүй гэсэн тоог салбар яамнаас хэлж байна лээ. Үүнийг яаж байхгүй болгож өөрчлөх вэ гэхээр хүүхдийг хичээлээс гадуурх үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцуулж, цагийг зүй зохистой ашиглаж сургах хэрэгтэй. Одоо чинь дараагийн ээлж орж ирлээ гээд сургуулиас нь бараг хөөгөөд л гаргаж байгаа. Энэ чинь эргээд илүү их цаг завтай болгоод байна. Мөн сургуулийн соёл гэж зүйл бий. Өглөө орж ирэхэд нь мэндэлдэг, нэгэндээ тусалдаг, адаглаад шатаар өгсөж уруудахдаа баруун, зүүн гараа бариад явчихдаг зэрэг байдлыг хэвшүүлэх хэрэгтэй.

Сонгуулийн үеэр улстөрчид иргэдээс оноо авахын тулд олны танил хүмүүсийг ашигладаг маркетинг бий болсон. Инфлүүнсер гэх хүмүүс мэдэхгүй, чадахгүй зүйлээ мэддэг, чаддаг мэтээр хийрхэж ярьдгийг нь нийгмээрээ бараг хүлээн зөвшөөрлөө.

Хотын захын гэр хороолол, эсвэл хөдөө орон нутгийн сумын сургуулиудад нөхцөл байдал харьцангуй гайгүй байдаг. Харин хотын төв рүү чиглэсэн сургуулийн дунд, ахлах ангийн сурагчид дунд өрнөж буй дээрэлхэлт нь ерөнхийдөө санаа зорилготой, дахин дахин давтагдаж үйлдэгдсэн байдаг. Бие махбод, сэтгэл санаанд учруулсан хохирлын түвшин өндөр байна.

Татварын багц хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн талаар татварын хуульч Б.Баттогтохтой ярилцлаа.

Монгол Улс ОХУ болон бусад улсын нутаг дэвсгэрт шатахууны агуулах барихгүй, хөрөнгө гаргахгүй. Харин дотооддоо агуулахын хүчин чадлаа нэмэгдүүлэх ажлыг эхлүүлж байна. Энэ ажил бүрэн хэрэгжихэд нэгээс хоёр жилийн хугацаа шаардлагатай. Энэ хугацаанд ОХУ-ын хил орчмын бүсэд байгаа сул агуулахуудыг түр хугацаанд түрээслэх боломжийг судалж байна.

Ний нуугүй хэлэхэд, манай Ардчилсан нам улс төрийн болон эдийн засгийн “хос реформ, нэгэн зэрэг” хийх гэж яваад, хууль дээдэлсэн төрийн чадварлаг институци бүрдүүлэхийг орхигдуулсан даа гэсэн дүгнэлттэй сууж байна.

Үүнтэй төстэй эмэгтэй хүний дотоод мэдрэмжийг би өөрөө ч мэдэрч үзсэн. Өмнө нь би ганц бие байхдаа хатуу, ширүүн байсан. Эрхэмээтэй гэр бүлд болоод эмэгтэй хүн уярч болдог юм байна гэдгийг мэдэрсэн. Илүү эмэгтэйлэг болжээ.

Бид үндэснийхээ уламжлалаа хадгалах, уламжлуулах, түүндээ хүндэтгэлтэй хандах хэрэгтэй. Үндэсний уламжлалаа мартсан улс орон үндэсгүй мод шиг мөхнө. Тэр тусмаа түүхийн хуудаснаас арчигдана хэмээн Хаадын бошго зарлигт дурдсан байдаг.

Н.Алтанхуяг бол Ерөнхийлөгчид нэр дэвших сонирхолтойгоо ил тод илэрхийлсэн улстөрч. Ардчилсан намаас өрсөлдөж болох боломжит нэр дэвшигчдийн дунд ч тэр, нийгмийн судалгаа, олон нийтийн үнэлгээгээр ч тэр, өндөр рейтингтэй яваа хүмүүсийн нэг.

Т.Аюурсайханы хувьд үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн буюу орлогоо нотолж чадаагүй. Энэ нь гурван шатны шүүхээр тогтоогдчихсон. Үүнийг ганцхан шүүх шийддэггүй. Цагдаагийн байгууллага, АТГ-аас мөрдөн шалгах үйл ажиллагаа явуулдаг. Үүнд прокурор хяналт тавьсны үндсэн дээр саналыг шүүх рүү явуулна.

Монгол Улсад хөрөнгө оруулалт хийх хүсэл, сонирхолтой Японы байгууллага байсан ч өмнө нь болсон тааламжгүй зүйлүүд мартагдаагүй байгаа. Монгол Улсын Засгийн газар олон улсын хөрөнгө оруулалтыг татахын төлөө маш их хүчин чармайлт гаргаж байгааг бид мэдэж байгаа.

Зарим бүс нутагт энэ өвөл өмнөх жилүүдээс дулаан байлаа. Мөсний зузаан харилцан адилгүй, зарим газар нимгэн байна. Иймд гуравдугаар сард мөсөн дээр зохион байгуулах баяр, уралдаан, аялал жуулчлалын арга хэмжээг зогсооно.

Эрүүл мэндийн салбарыг улс төржүүлж буйд эмч хүний хувиар эвлэрч чадахгүй. Эрүүл мэндийн салбарыг улстөржүүлж, ашиг сонирхлоороо гацаах нь ямар хор уршигтайг нүдээрээ үзлээ. Үүнийгээ л засаж залруулаасай.

МоАХ фракцийн ард манай Ерөнхийлөгч асан байдаг нь үнэн. Байн байн  Дарханд ирж заавар зөвлөгөө өгч, мөнгө санхүүгээр тусалж байгаа нь ч ойлгомжтой. Энэ мэт дүрмийн бус үйл ажиллагаанууд л АН-ыг хагарал бутрал руу түлхдэг.

И.Батхүү: Манай энэ салбаруудад хөрөнгө оруулалт хийгээч ээ гэж дуудаад тэд ирэхгүй. Харин бизнес, хөрөнгө оруулалтын орчноо сайжруулж, хууль эрх зүйн орчныг нь тогтвортой болгож, шүүхийн тогтолцоогоо сайжруулж, төрийн хүнд суртлыг багасгасан байх ёстой.