"Дэд бүтэц, гадаад зах зээлийн нөхцөл байдлаас хамаараад ирэх оны төсвийн орлогод эрсдэл өндөр байж болзошгүй"

Энэ парламентын отгон чуулган энэ долоо хоногт ажлаа эхэлнэ. Хаврын ээлжит чуулганаар хууль тогтоолын 40 гаруй төслийг хэлэлцэн шийдвэрлэхээр төлөвлөсний дотор Улсын нэгдсэн төсвийн 2025 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2026-2027 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуулийн төсөл багтсан байна.

Төсвийн хуульд зааснаар Эдийн засаг, хөгжлийн яам дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийн төслийг Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлөөс ирүүлсэн таамаглалд үндэслэн боловсруулж, дөрөвдүгээр сарын 15-ны дотор Засгийн газарт хүргүүлэх ёстой.

Тэгвэл ирэх оны төсвийн орлогыг хэрхэн төсөөлж байгаа талаар УИХ-ын дэргэдэх Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн дарга Н.Энхбаярын байр суурийг сонслоо.

Н.Энхбаяр:

-"Сүүлийн гурван жилийн хугацаанд манай төсвийн орлого сайн бүрдэж байна. Экспортод гарч байгаа түүхий эдийн хэмжээ өндөр байна. 2023 онд 65 орчим сая тонн нүүрс гаргасан. Энэ оны төсвийг ч гэсэн маш өөдрөгөөр төсөөлсөн байгаа. Жаран сая тонн нүүрс гаргана, төсвийн орлогын 30 хувийг уул уурхайн салбараас бүрдүүлнэ, 25 их наяд төгрөгийн орлого бүрдүүлээд 27 их наядын зарлага гаргана гэж байгаа.

Гэвч энэ орлогыг бүрдүүлэх боломж нь түүхий эдийн хамааралтай, далайд гарцгүй орны хувьд эрсдэл маш өндөр. Бид хоёрдагч, гуравдагч зах зээлд түүхий эдээ гаргахыг маш их зорьж байгаа боловч дэд бүтцийн хөгжил, хүрэлцээнээс хамаараад одоогоор боломжгүй байна. Экспортын 90 хувь нь ганцхан зах зээлд гарч байна. Нарийвчлаад харвал Өвөр Монголын цөөхөн төмөрлөгийн үйлдвэрт манай түүхий эд очиж байна. Ийм нөхцөлд, хэдийгээр бид дотооддоо нүүрсээ биржээр арилжаалаад байгаа боловч гадаад зах зээл дээр гараад төдийлөн өрсөлдөх чадваргүй байна. Үндсэндээ худалдан авагч маань нэг л улс, нэг л зах зээл. Айхтар өрсөлдөөн цаашдаа бий болно гэж найдахгүй байна.

Экспортыг нэмэгдүүлэхэд дэд бүцийн хөгжил маш чухал. Засгийн газар үүнийг удаа дараа ярьж байгаа, Шинэ сэргэлтийн бодлогод ч дурьдсан байгаа. 2024 онд шинээр зорьж байгаа төмөр замын бүтээн байгуулалтууд хэзээ дуусах, хэзээ гадаад зах зээлтэй холбогдох вэ гэдгээс экспортын орлого бүрдэх эсэх нь хамаарна. 2024 оны төсвийн орлого дэд бүтэц, гадаад зах зээл аль аль талаасаа өндөр эрсдэлтэй байна. Ялангуяа Хятад улсын эдийн засгийн өсөлтийн тухайд дэлхийн олон улсын байгууллагууд бүгдээрээ санаа зовж байна. Гол худалдан авагч орны зах зээлийн нөхцөл байдлаас бид өндөр хамааралтай байгаа гэдгээ л анхаарах ёстой" гэв.

УИХ-ын Төсвийн байнгын хорооны дэргэдэх Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл макро эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлт, төлөв байдлын таамаглалын тооцоогоо хийж, энэ сарын 15-ны дотор Эдийн засаг, хөгжлийн яам, Сангийн яаманд хүргүүлэхээр ажиллаж байна. Ингэсний дараа олон нийтэд дэлгэрэнгүй мэдээлнэ.