x

ЮМЖЭЭ ГУАЙ

Британника монгол толь бүтээхэд нийт 200 орчим хүнийг урьж ажиллуулсан. Уг толийн химийн шинжлэх ухаантай холбоотой өгүүллүүдийг орчуулах химийн мэргэжлийн хүн хайж явтал 70 гаруй настай нэгэн эрхэм ирж билээ. Түүнийг Юмжээ гэдэг. Югославт боловсрол эзэмшсэн, англи, орос, хятад хэлтэй, хими технологийн мэргэжилтэй өвгөнтэй хорь шахам жилийн өмнө ингэж танилцсан юм. Дараа нь Юмжээ гуай бидэнд мэргэжлийнхээ дагуу олон ном бүтээлийн химитэй холбоотой зүйлсийг англи хэлнээс орчуулж өгсөн.

Юмжээ гуай хими технологич мэргэжилтэй хүн. Социализмын үед англи хэл сурсан хүн тун цөөн байсан, тэгээд ч сурчихсан ч гэсэн тэрийгээ хэрэглэх хэрэгцээ талбар бараг байдаггүй байжээ. Хэл судлалын бус мэргэжилтэй, англи хэлтэн инжинер техникийн боловсон хүчин манайд тун цөөн байжээ. Ер нь нам засгаас ч хөрөнгөтний хэл сурахыг төдийлөн таашаадаггүй байв. Хотын намын хорооны хуралд ирж үг хэлсэн Цэдэнбал “манай зарим сэхээтнүүд англи хэл шохоорхох боллоо. Юун түрүүн орос хэлээ төгс сайн сурах нь социализм байгуулж байгаа манай орны хувьд илүү ач холбогдолтой. Хөрөнгөт орны хэл сурч тэрийгээ юунд ашиглах гээд байгаа юм!” гэж анхааруулж байсан.

1959 онд Японд болсон худалдааны яармагт Гадаад худалдааны сайд асан Дорж тэргүүтэй төлөөлөгчид очиж айлчлахад Юмжээ гуай төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд оржээ. Эндээс англи хэл сурах нь маш ач холбогдолтой болохыг ойлгон бие даан суралцсан байна. Хятадын тусламжаар Сэлэнгэд цаасны үйлдвэр байгуулахад тэнд ажиллах мэргэжилтэн бэлдэхийн тулд түүнийг химийн мэргэжилтэйн хувьд Хятадад сургуульд явуулжээ. Харамсалтай нь 1966 онд Соёлын хувьсгалаас болон хоёр орны харилцаа эрс муудан оюутан ажилчдаа аль аль тал татан авлаа. Гээд цаасны үйлдвэр ажилласаар байсан тул Юмжээ гуай цаас үйлдвэрлэлийн хими технологид суралцахаа цааш үргэлжлүүлэхээр Югославт суралцахаар одвой.

Хэдийгээр нам засаг англи хэл сурахыг таашаадаггүй байсан ч гурав дахь орнуудтай хийх багашаар худалдаа харилцаанд англи хэлтэй мэргэжлийн хүн эрхбиш шаардагдаж таарна. Тийм хүн хуруу дарам байсан тул Юмжээ гуай аль социализмын үед сурсан англи хэлнийхээ буянаар олон хөрөнгөт оронд яван сайд дарга нарт хэлмэрч хийн нүд тайлсан байдаг.

Юмжээ гуай Италийн уран сайхны кинонд “жүжигчнээр” тоглосон байдаг. Италийн Марко Поло киноны зураг авалтад монгол царай хэрэг болжээ. Ингээд Югославт сурч байсан хэдэн монгол оюутныг Хубилай хааны түшээ, хамгаалалтын цэрэг зэрэгт зогсоон зураг аваад өнгөрчээ.

-Энэ нь надад гай болсон доо. Би ямар дуртайдаа очиж жүжиглэсэн биш. Залуу ч байж, Монголын тухай кино хийж байна, монгол оюутнууд кинонд зургаа авахуулаач гэхээр л бидний залуус огшоод л хөөрч очиж зураг авахуулсан. Зориулалтын хувцас өмсгөөд л биднийг тойруулж зураг авсан болохоос хэн нь ч ямар ч туслах дүрд тоглоогүй. Энэ маань сүүлд нь юм болохоор л илэрдэг сүүдэртэй тал болж хувирсан. Хэлмэрч хийгээд олон орноор явсан, тэр болгонд л Намын хянан шалгахад миний талаар матаас очино. “Наад нөхөр чинь хөрөнгөтний кинонд оролцож жүжиглэсэн шүү гээд л. Энэ нь намайг мэргэжилтний хувьд гадаадад томилолтоор явахад заримдаа саад болно, ер нь мэргэжлээрээ цааш ахих гэхээр өнөө л матаас илрээд заримых нь хувьд тун ноцтой гэмт хэрэг болон тодордог байлаа. 

Цаг чөлөөтэй болсон тээр хойно 70 гаран настай болсон Юмжээ гуай ингэж хуучилж билээ.

Одоо Юмжээ гуай 90 нас зооглож байна. Өдий насалтлаа ихийг бүтээж улс орныхоо нүүр царай болж явсан бахархам намтартай Юмжээ гуайдаа сайны ерөөл талбия.

Хүндэтгэсэн Б.БААБАР

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 20 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 31 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 3 цаг 49 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 3 цаг 56 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 0 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 5 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 10 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 15 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 14 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 18 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 3 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 17 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 29 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top