x

Зөвлөлдөж шийдье: Төвлөрлийг сааруулах болон бүсчлэн хөгжүүлэх нь

Зөвлөлдөх санал асуулгын тухай хуулийн дагуу УИХ-аас тогтоол гаргаж, иргэдийн дунд зохион байгуулсан Зөвлөлдөх санал асуулгын үр дүн, гарсан зөвлөмжийг УИХ-ын даргад хүлээлгэж өгснөөс (2023.02.17) хойш нэг сар гаруй хугацаа өнгөрчээ. Санал асуулгаас гарсан зөвлөмжийг хүлээж аваад УИХ-ын дарга Г.Занданшатар уг зөвлөмжийн дагуу хийх “эрх зүйн 10 шинэтгэл буюу улс төр, засаглалын тогтолцооны шинэтгэл, эдийн засаг болон нийгмийн бодлогын багц хуулиудад тусгах шаардлагатай асуудлуудаар ажлын хэсгүүдэд хуваарилагдан ажиллаж, энэ сарын 07-ны дотор саналаа оруулж ирэх”-ийг Зөвлөлдөх зөвлөлийн гишүүдээс хүссэн байдаг юм. Хэдийгээр хууль санаачлах эрх нь УИХ-ын гишүүд болон Засгийн газарт хадгалагддаг боловч энэ удаад иргэдийн гаргасан саналыг хууль тогтоогч нарт уламжлах нь зүйтэй гэж үзсэн хэрэг л дээ.

Гэвч одоогийн байдлаар Зөвлөлдөх зөвлөлийн гишүүдээс энэ талаар гарсан санал, санаачилга алга. Учир нь хуулиараа тэдний чиг үүрэг санал асуулгыг зохион байгуулж, үр дүнг нь УИХ-ын даргад хүлээлгэн өгснөөр дуусгавар болсон юм байна. Өөрөөр хэлбэл, татан буугдсан гэсэн үг.

Харин өнгөрөгч долоо хоногт (2023.03.15) УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо “Зөвлөлдөж шийдье” улсын хэмжээний зөвлөлдөх санал асуугыг явуулсан талаарх Зөвлөлийн гишүүдийн тайланг хэлэлцээд Засгийн газарт чиглэл өгчээ. Торуулбал, санал асуулгын хоёр дахь шатанд олонхийн санаалаар дэмжигдсэн засаглалыг бэхжүүлэх, эдийн засаг, баялгийн сан, төвлөрлийг сааруулах болон ниймийн тулгамдсан асуудлаар зөвлөмжид тусгагдсан асуудлуудыг судалж санал дүгнэлт гаргах, шаардлагатай хууль тогтоомжийн төслийг боловсруулан УИХ-дөргөн мэдүүлэхийг Засгийн газар, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд даалгасан байна. Тэгэхээр цаг хугацаа, хөрөнгө төсөв, олон хүний ажлыг үрэн байж явуулсан Зөвлөлдөх санал асуулгын эцсийн үр дүнг Засгийн газар хариуцахаар болов.  

Тухайлбал, Санал асуулгын нэлээд хойгуур (III бүлгийн 6, 7-д) бичигдсэн боловч нэн яаралтай шийдэх ёстой хоёр асуудал байна. Төвлөрлийг сааруулах, нийгэм эдийн засгийг бүсчлэн хөгжүүлэх болон засаг захиргааны шинэчлэлтэй холбоотой.

3.6. Төвлөрлийг сааруулж, бүслэн хөгжүүлэхтэй холбоотойгоор засаг захиргааны шинэчлэл хийхийг та дэмжиж байна уу?

3.7. Улаанбаатар хотын төвлөрлийг бууруулахын тулд орон нутагт оршин суугч болон шилжин суурьшигч иргэдэд тусгайлан дэмжлэг үзүүлэх бодлогыг өргөжүүлэхийг та дэмжиж байна уу? гэдэг асуулт.

Энэ хоёр асуулт хоёулаа санал асуулгад оролцсон иргэдийн 85-аас дээш хувийн дэмжлэг авчээ. Тодруулбал, санал асуулгад оролцсон иргэдийн 85-аас илүү хувь нь 6-10 оноо өгсөн байдаг юм. Үлдсэн 15 хувь нь л 1-5 буюу дунджаас бага оноо өгсөн байна.

Нэгдүгээрт, төвлөрлийг сааруулах, бүсчлэн хөгжүүлэх бодлого бол огтоос шинэ тутам зүйл биш. Бүр 2000-аад оноос эхэлж парламент, Засгийн газрын түвшинд яригдсааар ирсэн зүйл. 2001 онд УИХ-ын дарга Л.Энэбиш “Монгол Улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал батлах тухай” тогтоол гаргаж, бүсийн хөгжлийн дунд хугацааны стратеги, удирдлагын ерөнхий загварын төслийг боловсруулан мөн оны намрын чуулганаар хэлэлцүүлэхийг тухайн үеийн Засгийн газар, Ерөнхий сайд Н.Энхбаярт үүрэг болгосон байна. Үүнээс хойш хоёр ч удаагийн төсөл боловсруулагдаж байсан. Тухайн үеийн МАХН (МАН)-аас нэг, дараа нь АН-аас нэг удаа. УИХ-ын гишүүдийн өрөөний хананд нэлээд олон жил өлгөөтэй байсан бүсчилсэн хөгжлийн хоёр зураг одоо хаачсаныг мэдэхгүй юм. Харин бодлого бол цаасан дээрээ үлдсэнийг бол харин бүгд мэдэж байгаа. 2019 онд У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үед Үндэсний хөгжлийн газраас бас нэг баримт бичиг боловсруулж яваад дундаас нь хаягдсан бололтой. 

Хоёрдугаарт, ”нэн яаралтай” гэсэн шалтгаан нь Засгийн газраас одоо явуулж байгаа “төвлөрлийг сааруулах” бодлого нь ирээдүйд гарах бүсчилсэн хөгжлийн бодлого болон засаг захиргааны шинэлчлэтэйгээ зөрчилдөх вий гэдэг болгоомжлол... 

Жишээ нь, Засгийн газар төвлөрлийг сааруулахын тулд орон нутагт шилжин суурьших иргэдийг дэмжлэг үзүүлнэ гэж амлаад, Сангийн яам, Төв банкнаас 3 хувийн хүүтэй ипотекийн зээлийн хөтөлбөр зарлаад явж байгаа. Банкууд өнөөдрөөс иргэдийн материалыг хүлээж авч эхэлсэн байна. Энэ хөтөлбөрийг 21 аймагт ижил тэнцүү хэрэгжүүлнэ гэсэн үг. Мөн тухайн орон нутагт оршин сууж байгаа иргэд ч бас энэ хөтөлбөрт хамрагдах боломжийг олгох юм байна. Тэгэхээр иргэд хамгийн багадаа зээлээ төлж дуусах хүртэл 20 жил, түүнээс дээш хугацаанд тухайн орон нутагтаа оршин суух болох нь ээ гэсэн үг. Үүний тулд албан ёсоор ажил эрхэлж, НДШ төлдөг байх ёстой учраас ажлын байраа ч мөн солих боломжгүй болж байгаа юм.

Гэтэл бүсчилсэн хөгжлийн хөтөлбөр батлагдаад, бүсийн төвүүд бий болчих юм бол хүн амын хувьд тодорхой хэмжээний шилжилт хөдөлгөөн гарна. Амьдарч байгаа орон нутаг, ажлын байр нь өөрчлөгдөж болно. Энэ тохиолдолд нөгөө хүний урт хугацааны зээлээр авч байгаа өмч, үл хөдлөх хөрөнгө, орон сууц яах вэ? гэдэг асуудал тулгарна. Ийм нөхцөлд иргэд нөгөө “Бүсчилсэн хөгжил” гэдэг зүйлийг чинь хүлээж авч, дэмжих үү?

Санал асуулгын 3.7-д бичигдсэн “Улаанбаатар хотын төвлөрлийг бууруулахын тулд орон нутагт оршин суугч болон шилжин суурьшигч иргэдэд тусгайлан дэмжлэг үзүүлэх бодлогыг өргөжүүлэхийг та дэмжиж байна уу?” гэдэг асуулгыг 3.6-аас илүү олон хүн дэмжсэн байна лээ. Бодоход “тусгайлан дэмжлэг үзүүлэх бодлогыг өргөжүүлэх” гэсэн нь өнөөдрийнхөөсөө ч илүү мөнгө зарцуулна гэсэн үг байх л даа. Гэтэл энэ нь эргээд нөгөө бүсчилсэн хөгжил, засаг захиргааныхаа шинэчлэлтэйгээ зөрөөд, үүнээсээ болоод иргэдийн эсэргүүцэлтэй тулгарвал яах вэ?

“Төвлөлрийг сааруулна” гэж ярихаар манайхан ихэвчлэн мөнгө зарцуулах юмаа л хамгийн түрүүнд барьж авч хийгээд байдаг. Тэр нь илүү хялбар, иргэнд тааламжтай байдаг шиг байгаа юм. Гэтэл мөнгөнөөс илүү чухал зүйл бол бодлого, төлөвлөлт. Тэр нь үргэлж ард хоцроод байдаг. Ядаж бүсийн төвүүдээ зарлачихвал асуудал арай илүү ойлгомжтой болох гээд байна шүү дээ.  “Зөвлөлдөж шийдье” санал асуулгын утга учир үүнд байгаагүй юм уу? Төвлөрлийг сааруулах бодлого чинь бүсчилсэн хөгжлөө унагаад явчих юм биш биз. Энэ хоёр бодлогоо иж бүрнээр нь, хамтад нь авч явах боломж байна уу?

Б.СЭМҮҮН

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 40 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 51 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 4 цаг 9 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 4 цаг 16 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 20 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 25 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 30 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 35 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 34 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 38 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 23 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 37 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 49 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top